Từ các vụ việc xảy ra trong thời gian qua cho thấy, các đối tượng mua-bán người thường lợi dụng địa bàn có đường biên giới dài, đường mòn, lối mở để đưa phụ nữ, trẻ em bán sang bên kia biên giới bằng nhiều thủ đoạn khác nhau, thậm chí nhiều người không biết mình bị lừa bán.
Trong những vụ án xảy ra thời gian qua, có một vụ án phức tạp khiến cơ quan chức năng phải mất nhiều công sức, thời gian để đưa vụ việc ra ánh sáng. Đó là chuyên án 517T. Ngày 22/5/2019, Phòng Cảnh sát hình sự (CSHS - Công an tỉnh Lai Châu) tiếp nhận đối tượng Lê Trọng Phúc (SN 1993, hộ khẩu thường trú (HKTT) tại thôn Hoàng Yên, xã Ia Phìn, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) lừa bán Quàng Thị Luôn (SN 2000), Lò Thị Hương (SN 2000) trú tại bản Púng Giắt 2, xã Mường Mươn, Lò Thị Nguyệt (SN 1994), Quàng Thị Bên (SN 1998, tại bản Na Sang, xã Na Sang đều ở huyện Mường Chà (tỉnh Điện Biên) và Nguyễn Như Quỳnh (SN 1999, trú tại phố 5, phường Thanh Trường, thành phố Điện Biên Phủ). Qua đấu tranh khai thác, đối tượng Phúc khai nhận, vào giữa tháng 4/2019, Phúc đến nhà cậu mợ tên là Bùi Văn Cảnh và Phương Thị Nhàn (tại khu 41, thị trấn Phong Thổ, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu). Sau đó, được cậu đưa đi huyện Mường Chà (tỉnh Điện Biên) chơi, tại đây Phúc quen biết Hương, Luôn, Nguyệt, Bên và thông qua một người bạn tên Hoàng (không rõ địa chỉ) nói có người yêu tên Như đang muốn tìm việc làm.

Cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh) tuyên truyền phòng, chống mua - bán người cho bà con xã Hồng Thu (huyện Sìn Hồ).

Lợi dụng điều đó, Phúc đã lừa các cô gái trên sang Trung Quốc làm nhân viên quán karaoke với thu nhập cao, nhưng thực chất là lừa bán làm gái mại dâm cho quán của đối tượng tên A Cháng, người Trung Quốc (không rõ địa chỉ). Làm được một thời gian, ngày 21/5/2019, do bị Công an Trung Quốc truy đuổi nên Luôn, Bên, Quỳnh, Nguyệt lội qua suối về Việt Nam thì bị Đồn Biên phòng Cửa khẩu Ma Lù Thàng bắt giữ và đưa về trụ sở làm việc, cùng ngày Phúc ra Đồn cửa khẩu Ma Lù Thàng đầu thú.
Tìm hiểu, chúng tôi được biết, đối tượng thực hiện hành vi phạm tội thường lựa chọn phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, nhận thức, hiểu biết hạn chế, dùng mọi thủ đoạn tạo lòng tin, hứa hẹn tìm giúp việc làm ở thành phố, vùng biên giới, hoặc sang Trung Quốc có thu nhập cao, được sống sung sướng. Chúng còn lợi dụng mạng internet, điện thoại di động với tên và địa chỉ giả để kết bạn, làm quen, tán tỉnh yêu đương, nhất là đối với đối tượng học sinh, sinh viên, những em gái và thanh niên ham chơi đua đòi, dễ dãi trong việc kết bạn, làm quen rồi rủ đi chơi, mua sắm… Sau khi chiếm được lòng tin của người bị hại, các đối tượng rủ lên các chợ biên giới của Trung Quốc hay khu vực biên giới chơi rồi bán lấy tiền.
Là người dày dặn kinh nghiệm trong điều tra, phá các vụ án về mua-bán người, thiếu tá Vũ Tuấn Dũng - Đội trưởng Đội Phòng ngừa tệ nạn xã hội và mua bán người (Phòng CSHS) cho biết: Có nhiều chiêu trò để các đối tượng thực hiện hành vi mua-bán người. Chúng thường lợi dụng trình độ nhận thức của người dân hạn chế, kinh tế gia đình khó khăn để thực hiện hành vi phạm tội. Đáng chú ý, đối tượng là người nước ngoài lợi dụng du lịch, thăm thân, liên doanh, liên kết làm ăn kinh tế để lừa đảo phụ nữ, trẻ em dưới dạng xuất khẩu lao động, cho nhận con nuôi rồi đưa ra nước ngoài bán. Thậm chí, nhiều phụ nữ từng bị lừa bán lại trở thành thủ phạm buôn người. Nhưng, thực tế cho thấy, hầu hết các nạn nhân thường nhẹ dạ, cả tin, mới chỉ quen biết sơ sơ đối tượng nhưng đã sẵn sàng bỏ nhà đi theo chúng. Không ít trường hợp còn tự nguyện đi theo bọn buôn người sang Trung Quốc để mong có cuộc sống sung sướng hơn.
Ngoài nguyên nhân trên còn phải kể đến việc người dân không tố giác tội phạm do trình độ nhận thức thấp; có quan hệ thân tộc hoặc do tâm lý e ngại, sợ ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm… vô tình đã tạo cơ hội cho bọn tội phạm mua-bán người có đất hoạt động. Theo thống kê, từ năm 2011 đến tháng 6/2020, lực lượng chức năng đã xử lý 102 vụ mua-bán người với 165 bị can.
Phòng, chống mua-bán người là nhiệm vụ đầy gian nan, thử thách với các lực lượng chức năng, trong đó lực lượng công an đóng vai trò nòng cốt. Giải pháp để làm giảm những vụ mua-bán người được các lực lượng chức năng phối hợp thực hiện. Trước tiên là công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sách liên quan đến hoạt động mua-bán người thông qua các buổi sinh hoạt thôn, bản, tổ dân phố và các trường học. Tuyên truyền phương thức, thủ đoạn của những đối tượng mua bán người và nhóm người thường là bị hại (phụ nữ và trẻ em), để giúp họ nhận thức, hiểu biết sâu và tích cực phòng ngừa. Theo thống kê, hàng năm, Công an tỉnh phối hợp tổ chức khoảng 60 buổi tuyên truyền, với 10.000 lượt người tham gia, trong đó tập trung vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, các trường học…
Lực lượng CSHS cũng áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ phát hiện, điều tra khám phá, xử lý nghiêm các đường dây, ổ nhóm, đối tượng trong các vụ án mua - bán người; nhanh chóng hoàn chỉnh hồ sơ đề nghị truy tố, xét xử công khai đối với các đối tượng để phục vụ tuyên truyền răn đe. Chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng như: Bộ đội Biên phòng, Hải quan và lực lượng Công an Trung Quốc phát hiện, bắt giữ tội phạm mua-bán người, đối tượng xuất nhập cảnh trái phép tại khu vực biên giới và giải cứu nạn nhân.
Tuy nhiên, để hạn chế vấn nạn này, mỗi người dân cần nêu cao cảnh giác, trang bị kiến thức đầy đủ cho bản thân để không rơi vào bẫy của bọn buôn người.