Làng nấu cao hổ và những mánh khóe nghề
-
Làng Phú Cường ở xã Lãng Công (Sông Lô, Vĩnh Phúc) có nghề nấu cao hổ từ rất lâu rồi. Ở đây, có một "đội quân" trên dưới 50 người đi khắp các vùng trong cả nước kiếm sống bằng nghề và bằng cả những mánh khóe nấu cao hổ thuê.
Cái lý của người làm thuê
Vòng vèo rất lâu tôi mới đến được làng Phú Cường ở xã Lãng Công, nơi có nghề nấu cao... dạo. Bà Ngáng ở Phú Cường, bán nước ở đầu làng nói với tôi: Cô tìm thợ làm "bánh dẻo" hả (tức thợ nấu cao hổ - PV)?. Khó lắm đấy. Người ta đi làm chưa đến đợt về. Bây giờ, nấu cao hổ thuê cũng là vi phạm pháp luật... Trung bình, giá công nấu một nồi cao từ 5-10 kg là 10 triệu đồng; 12-15 kg là 12 triệu đồng cho thợ nấu chính, còn thợ giúp việc 2 người là 3-4 triệu đồng /người và giá tuỳ thoả thuận".
Bà Ngáng úp mở rằng, phải cẩn thận, có vài người làng nấu cao hổ thuê bị công an bắt vì không tố giác tội phạm. Sau khi cầm 50 nghìn đồng của tôi, bà Ngáng chỉ đến một căn nhà trong xóm, tên là Lộc.
Nhìn trước, ngó sau, ông ta hất hàm hỏi: "Mấy ký?" (tức con hổ bao nhiêu kilôgam xương?). "Xuống giá"? (tức trả công bao tiền nhiêu?); "Nấu, chỉ trỏ (tức cò mồi, giới thiệu) định giá (tức xem xương hổ là giả hay thật) hay tất? ".
"Từng công đoạn là bao nhiêu "? - Tôi hỏi. Nấu 10 T (tức 8 triệu đồng /nồi) 5-7kg xương hổ; chỉ trỏ qua điện thoại 4 T; định giá 8 T. Gia chủ còn phải chi tiền ăn uống, đi lại, tiền điện thoại cho quá trình làm việc này.
Tôi vờ phân bua: "Anh có giảm được không? Tôi không phải là đại gia, vì tôi bắt buộc phải nấu cao để làm thuốc chữa bệnh cho người thân thôi". "Mặc cả thì đi chỗ khác nhé, làng này có đến mấy chục người biết nấu cao hổ. Cô có biết, trong 7 ngày làm thuê đó, tôi nơm nớp lo sợ thế nào không? Nếu bị phát hiện, là vướng vào vòng lao lý, khổ cả đời".
Nghề cha truyền, con nối
Qua giới thiệu, tôi gặp được Tường (ở Lãng Công, Sông Lô). Tường chỉ hơn 40 tuổi, ăn mặc bụi bặm, khuôn mặt nghệ sỹ. Theo giới thiệu, Tường là đời thứ 4 của một gia đình có nghề gia truyền nấu cao hổ. Người dẫn tôi gặp Tường nói: "Cô muốn làm thế nào moi được thông tin từ nó thì tuỳ, nhớ đừng "hở" là nhà báo, nó cạch mặt nói cả làng biết thì chết tôi, hết đường về quê mẹ luôn đấy".
Xẻ thịt hổ để nấu cao (ảnh minh họa)
Sau một hồi trà dư, tửu hậu, trong câu chuyện chẳng có đầu, cũng không có cuối, Tường cũng lộ một số bí quyết của công nghệ nấu cao gia truyền của gia đình. Khi còn nhỏ, cứ hè - được nghỉ học là bố cho Tường theo. Lớn thì phụ giúp bố, được bố truyền cho nhiều kinh nghiệm.
Tường bảo, ngày xưa, người ta nấu cao hổ bằng nồi gang 120 (to nhất). Bây giờ người ta nấu bằng nồi inox. Theo Tường, nấu cao bằng bếp âm, đào dưới lòng đất, như kiểu bếp Hoàng Cầm ngày xưa vẫn là chất lượng nhất.
Tường phân tích, cao hổ tốt, chuẩn nhất là nấu 60% xương hổ, còn 40% là đầu sơn dương, hoặc khỉ, gạc nai hoặc yếm rùa... để làm chất kết dính. Ngoài ra phải có "gia vị" là đại hồi và củ thục địa để điều hoà mùi. Xương hổ là hoả, thục địa là thuỷ, hai thứ này điều hoà cho nhau, thì người sử dụng mới không bị nhức đầu, nóng trong.
Làm hổ thì có thợ riêng. Kinh nghiệm của ông và cha tôi nói lại thì, người miền núi, họ làm hổ chuẩn hơn bất kỳ nơi đâu. Họ đem hổ ra suối, nơi nước chảy đôi dòng, nơi có đá cuội, nước trong vắt... vặt lông, bỏ tủy.
Tường giải thích: Chúa sơn lâm ở trên rừng lại được hoà với nước nguồn ở dưới đất rừng thì nó quyện vào nhau, tốt vô cùng về âm - dương. Rửa sạch, để ráo nước, sấy khô. Sau đó, đem xương hổ ngâm với nước nóng (nước ở suối có đá cuội thì càng tốt) được đun với lá trầu và gừng nướng (có người bảo gia chủ ngâm xương với dấm, nước vo gạo, đó là bí quyết gia truyền của họ). Thời gian ngâm là hai ngày. Sau đó, cho xương vào đáy nồi, xếp quanh đáy lên hình vành khăn. Xếp như thế để tiện cho việc múp nước ra ràng.
Nấu cao trong 7 ngày, 7 đêm với những quy trình khắt khe về giờ ra ràng nước. Nước nấu cao, nếu là nước suối thì tốt, còn không, nhất thiết phải là nước mưa mới được. Nước thành phố, được khử hoá chất như bây giờ mà nấu thì khử hết cả hổ, còn gì chất bên trong nữa. Thế mà người ta vẫn nấu, tại vì được thuê mà - Tường nói giọng tưng tửng như thể "chửi" cánh nhà giàu trọc phú, chẳng hiểu biết gì.
Theo Tường, khi nấu 60h đầu tiên, lửa phải cháy rực, sau múc 2/3 nước ra ràng, đúng vào 12h đêm. Nước hai, đun trong 48h thì ra ràng nước và nấu tiếp nước thứ ba. Sau đó, hoà chung ba lần nước ra ràng rồi đun thêm 36h nữa thì được thành phẩm là cao. Tường kể, người ta ngạc nhiên chuyện, 1kg xương hổ cốt, nấu được 1, 4kg cao. Đó là đúng, vì còn gia vị nữa.
Gia truyền chơi xỏ chủ
Đi nấu thuê nhiều thế, có "thó" được ít nào về cho người thân dùng không?- Tôi hỏi.
Tường kể về cái lần ăn cắp duy nhất trong đời như này: “Trong quá trình đun nồi cao, cả gia đình chủ cứ căng mắt ra trông xem tôi có moi xương trong nồi ra cho xương khác vào, giấu xương hổ để đem về hay không. Biết thế, tôi chơi độc. Đang đun, tôi bảo, muốn ăn quả trứng gà luộc. Gia chủ mang vào cho 3 quả. Tôi bỏ vào nồi được vài phút cho trứng chín tới phần lòng trắng, đem ra bóc. Bóc vỏ xong, tôi lấy cớ, trứng chưa chín lòng đỏ, ăn tanh, cho vào nồi xương đun tiếp.
Vài phút sau, gia chủ giục "lấy trứng ra mà ăn". Tôi vờ lấy môi, khuấy một vòng quanh nồi, bảo: Chưa tìm thấy, kệ, chốc ăn cũng được, ngủ tí đã. Tôi vừa ngủ, vừa nằm trong 3h thì dậy và lấy trứng ra ăn. Tôi mời gia chủ, họ ăn thấy đắng, quá đắng, cho tôi tất. Tôi vờ ăn rồi cũng kêu đắng, bảo bỏ đi, thực ra tôi cho vào túi nilon, mang về ngâm rượu. Bao nhiêu chất của xương hổ đã bị trứng hút hết vào nồi cao hổ đó chỉ còn bã mà thôi.
Ý kiến bạn đọc
Có thể bạn quan tâm
Lai Châu tiêu hủy 457 khẩu súng tự chế và nhiều công cụ hỗ trợ
Hội nghị lồng ghép tuyên truyền, giao lưu văn hóa nhằm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026
Hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn cho 347 học sinh tại Than Uyên
Truyền thông chiến dịch "Không một mình" tại xã Nậm Hàng
180 học viên được tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn
Tuyên truyền phòng, chống xâm hại trực tuyến cho học sinh xã Tủa Sín Chải
Truyền thông chiến dịch “Không một mình - Kết nối không tổn thương” năm 2026
340 giáo viên, học sinh được tuyên truyền và hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn
Tin cùng chuyên mục
Xã Mường Khoa: Đẩy lùi ma túy, tiếp sức cho người lầm lỡ làm lại cuộc đời
An ninh quốc phòng
30/10/2026 09:13
Hành trình đẩy lùi tội phạm ma túy và hỗ trợ người lầm lỡ tái hòa nhập cộng đồng tại xã Mường Khoa là một chặng đường gian truân nhưng đầy tính nhân văn. Nhờ sự mưu trí, trách nhiệm của lực lượng Công an xã cùng chính quyền địa phương, nhiều vụ việc ma túy đã bị xử lý nghiêm, trả lại cuộc sống bình yên cho nhân dân. Song hành cùng công tác đấu tranh, những tấm gương cai nghiện thành công và vươn lên làm kinh tế đã trở thành minh chứng sống động cho niềm tin, khát vọng hồi sinh trên mảnh đất này.
Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu giao ban công tác 9 tháng năm 2026
Pháp luật
29/10/2026 18:27
Chiều 29/10, Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị giao ban công tác 9 tháng năm 2026 và triển khai kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 34/2026/QH16 ngày 24/8/2026 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật; công tác của VKSND, Tòa án Nhân dân và công tác thi hành án.
Pu Sam Cáp tuyên truyền phổ biến pháp luật cho 150 người dân
Pháp luật
29/10/2026 17:50
Chiều 29/10, tại Nhà văn hóa xã Pu Sam Cáp, Sở Tư pháp phối hợp với UBND xã tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho hơn 150 người gồm các trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng các dân tộc thiểu số, hòa giải viên ở cơ sở và nhân dân các bản trên địa bàn.
Sin Câu rời xa ma túy
An ninh quốc phòng
29/10/2026 14:43
Có một thời, cây thuốc phiện từng phủ bóng lên cuộc sống của người dân bản Sin Câu, xã Sin Suối Hồ. Những nương thuốc phiện nối nhau trên triền núi, không ít người vướng vào nghiện ngập, cuộc sống vốn khó khăn càng thêm nhọc nhằn. Nhưng đó đã là câu chuyện của nhiều năm về trước. Dân bản đã đổi thay từ quyết tâm từ bỏ cây thuốc phiện, đoạn tuyệt với ma túy để tìm một hướng đi khác. Hôm nay, trên những mảnh đất này, người dân Sin Câu đã cần mẫn gieo trồng, chăn nuôi, dựng xây cuộc sống mới.
Phát huy vai trò người có uy tín trong phòng, chống ma túy
Xã Hội
28/10/2026 08:40
Tại xã Hồng Thu, cuộc chiến phòng, chống ma túy không chỉ được triển khai bằng những biện pháp nghiệp vụ của lực lượng chức năng mà còn bắt đầu từ mỗi gia đình, dòng họ và bản làng. Bằng tiếng nói có trọng lượng trong cộng đồng, sự am hiểu phong tục và uy tín được gây dựng qua nhiều năm, đội ngũ người có uy tín đang trở thành những “cánh tay nối dài” đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến gần người dân, góp phần giữ bình yên cho người dân.
Đăng thông tin riêng tư của trẻ lên mạng có thể bị phạt 30 triệu đồng
Pháp luật
27/10/2026 14:55
Việc công khai thông tin riêng tư của trẻ em trên mạng xã hội tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư và ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ. Theo khoản 1 Điều 32 Nghị định số 98/2026/NĐ-CP, hành vi công bố, tiết lộ thông tin riêng tư của trẻ em khi chưa có đủ sự đồng ý theo quy định có thể bị phạt tiền từ 20 đến 30 triệu đồng.
Chiến dịch “Không một mình - phòng chống xâm hại trực tuyến” tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú TH&THCS Dào San
Pháp luật
27/10/2026 11:17
Hưởng ứng Chiến dịch "Không một mình" năm 2026, sáng 27/10, Tổ chức Aide et Action (AEA) phối hợp cùng Phòng an ninh mạng (Công an tỉnh Lai Châu), Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lai Châu và VNPT Lai Châu tổ chức sự kiện truyền thông “Không một mình – Phòng chống xâm hại trực tuyến” tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú TH&THCS Dào San. Hoạt động nằm trong khuôn khổ dự án “Không gian số an toàn cho trẻ em và phụ nữ tỉnh Lai Châu giai đoạn 2025–2028”.
Nguồn vốn chính sách - Điểm tựa hoàn lương
Xã Hội
25/10/2026 09:12
Thực hiện Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) chi nhánh tỉnh Lai Châu đã triển khai chính sách tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, tạo điều kiện để những người từng lầm lỡ có thêm nguồn lực phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống. Qua đó, góp phần giúp họ từng bước tái hòa nhập cộng đồng, hạn chế nguy cơ tái phạm và xây dựng cuộc sống mới.
Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh đặt cược và trò chơi có thưởng
Kinh tế
23/10/2026 09:31
Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã ký Nghị định số 391/2026/NĐ-CP ngày 20/10/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh đặt cược và trò chơi có thưởng.
Nậm Tăm duy trì địa bàn không ma túy
An ninh quốc phòng
22/10/2026 08:47
Từng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, giờ đây, xã Nậm Tăm đã trở thành địa bàn không ma túy. Công an xã tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, giữ vững địa bàn không ma túy. Công tác đấu tranh, trấn áp tội phạm được đẩy mạnh; tuyên truyền, quản lý người sau cai nghiện được chú trọng, góp phần mang lại cuộc sống bình yên cho người dân nơi đây.
Phổ biến pháp luật về an toàn giao thông trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Pháp luật
21/10/2026 11:28
Thời gian qua, Phòng Cảnh sát giao thông (PC08), Công an tỉnh Lai Châu triển khai nhiều hình thức phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông (ATGT) trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).