Hợp tác xã thủy sản cao nguyên Sìn Hồ (bản Ma Sao Phìn, xã Sìn Hồ) hiện còn rất nhiều cá tầm chưa thể bán do giá xuống thấp

Trong khu vực bể nuôi cá tầm của Hợp tác xã (HTX) thủy sản cao nguyên Sìn Hồ (bản Ma Sao Phìn, xã Sìn Hồ) không khí trầm lắng bao trùm. Hàng chục bể cá đến kỳ xuất bán nhưng không có đầu ra. Với quy mô đầu tư hơn 10 tỷ đồng, mỗi năm HTX cung ứng trên 100 tấn cá tầm thương phẩm, tạo việc làm ổn định cho 6 lao động địa phương. Ông Phí Văn Cường - Giám đốc HTX cho biết: Hiện đơn vị còn tới 50 tấn cá tầm chưa thể bán. Chỉ riêng chi phí duy trì thức ăn mỗi ngày đã trên 10 triệu đồng, chưa kể nhân công và nhiều khoản phát sinh khác. Chúng tôi phải giảm lượng thức ăn cho cá từ 3 bữa xuống còn 1 bữa/ngày.
Điều khiến ông Cường và nhiều hộ nuôi cá nước lạnh khác trên địa bàn tỉnh trăn trở là nghịch lý thị trường. Cá tầm nuôi tại Lai Châu vốn được đánh giá cao về chất lượng, thịt săn chắc, thơm ngon hơn nhiều so với cá tầm nhập từ bên kia biên giới. Thế nhưng, do không có sự phân biệt rõ ràng về nguồn gốc, sản phẩm bị “đánh đồng” về giá. Người tiêu dùng vì thế khó nhận biết, còn người nuôi thì chịu thiệt, bị ép giá, khó cạnh tranh. “Chúng tôi chỉ mong các ngành chức năng sớm có biện pháp truy xuất nguồn gốc, phân định rõ chất lượng và giá bán. Khi người tiêu dùng hiểu và có sự lựa chọn thông minh, cá tầm trong nước mới có cơ hội có mặt trên bàn ăn của các gia đình, nhà hàng, khách sạn” - ông Cường kỳ vọng.
Tại bản Chu Va 8 (xã Bình Lư) có trên 200 hộ nuôi cá tầm. Trước đây, nhiều chuyến xe ra vào thu mua cá tầm, người dân cũng tất bật các công việc liên quan. Giờ đây, giá cá tầm xuống thấp chỉ còn trên dưới 100.000 đồng/kg mà không khí mua bán vẫn rất ảm đạm. Điều đó, khiến hộ nuôi cá quy mô lớn cũng chỉ cho ăn cầm chừng với hy vọng mong manh giá sẽ tăng cao hơn trong những ngày tới. Một số hộ nuôi quy mô nhỏ phải bán tháo với giá 70.000 đồng/kg để trả chi phí thức ăn, lãi suất ngân hàng vay đầu tư trước đó.
Gia đình chị Nguyễn Thị Hà ở bản Chu Va 8 đầu tư nuôi hơn 2 vạn con cá tầm giống ở 15 bể. Mọi năm cá có trọng lượng khoảng 1,7kg trở lên đã có thương lái đến mua với giá trên 200.000 đồng/kg. Giờ đây, tại các bể còn tồn khoảng 15 tấn cá đã quá kỳ xuất bán. Chị Hà tâm sự: “Gia đình tôi cũng như các hộ dân khác thấy trên địa bàn có lợi thế để đầu tư nuôi cá tầm nên mạnh dạn vay vốn ngân hàng và người thân đầu tư. Và, nghề này cũng đã giúp gia đình tôi thoát nghèo. Nhưng khi mở rộng quy mô và tăng số lượng nuôi thì giá bán lại giảm thấp quá, giờ tôi không chỉ còn số tiền vay cũ mà tôi đang phải vay thêm ngân hàng để duy trì số lượng cá tầm còn tồn đọng. Mong chính quyền địa phương và cơ quan chức năng của tỉnh có giải pháp sớm giúp các hộ nuôi cá tầm kéo dài thời gian vay hoặc ưu đãi về lãi suất cũng như phân định rõ sản phẩm nuôi trong tỉnh và nhập từ nơi khác.
Theo thống kê của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, toàn tỉnh hiện có khoảng 197 cơ sở với trên 1.290 bể nuôi cá nước lạnh, sản lượng lũy kế đến tháng 8/2025 ước đạt 330 tấn, dự kiến theo kế hoạch đến hết năm 2025 đạt 590 tấn. Phần lớn khu quy hoạch và nuôi cá nước lạnh, đặc biệt là cá tầm chủ yếu ở vùng cao nơi có khí hậu mát mẻ và đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Nuôi cá tầm những năm gần đây giúp nhiều hộ thoát nghèo. Nhưng giờ đây giá cá tầm liên tục giảm, thị trường tiêu thụ bấp bênh, chi phí thức ăn, thuốc điều trị bệnh cho cá ngày một tăng lên. Trong khi đó, cá tầm Lai Châu chủ yếu tiêu thụ nội địa, chưa xây dựng được nhãn hiệu tập thể hay chỉ dẫn địa lý. Hầu hết hộ nuôi hoạt động độc lập, manh mún, phụ thuộc vào thương lái, chưa có chuỗi chế biến sâu hoặc hợp đồng bao tiêu dài hạn khiến nhiều hộ đầu tư hàng tỷ đồng rơi vào cảnh lao đao, đứng trước nguy cơ trắng tay.
Trước tình trạng cá tầm rơi vào cảnh tồn đọng, giá bán sụt giảm nghiêm trọng, các cơ quan chức năng của tỉnh đã bắt đầu vào cuộc. Ông Nguyễn Thành Đồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Sở đang chỉ đạo các đơn vị chuyên môn khẩn trương kiểm tra, đánh giá lại toàn bộ thực trạng; phối hợp tính toán, cân đối định mức giá thành, làm cơ sở đề xuất phương án tiêu thụ nếu cần “giải cứu”. Ngoài ra, tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát về nguồn gốc giống cá tầm, cá thương phẩm, truy xuất nguồn gốc. Khuyến cáo các cơ sở nuôi lựa chọn con giống chất lượng tốt, áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh tổng hợp, lựa chọn thức ăn phù hợp với từng giai đoạn nuôi để giảm chi phí sản xuất trong quá trình nuôi. Ứng dụng các nền tảng xã hội quảng bá, giới thiệu sản phẩm, mở rộng kênh phân phối, kết hợp bán buôn với bán lẻ, cân đối giữa giá thành sản phẩm với giá bán thị trường phù hợp để tránh kéo dài thời gian nuôi khi cá đã đến thời kỳ thu hoạch. Đây là những bước đi cần thiết giúp ổn định sản xuất và tiêu thụ trong bối cảnh thị trường biến động.