Những năm cuối thập niên 40 của thế kỷ XX, Lai Châu là địa bàn miền núi với giao thông cách trở, đồng bào các dân tộc chịu nhiều áp bức, bóc lột của thực dân Pháp và tay sai. Thực hiện đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài của Đảng, các lực lượng cách mạng từng bước xây dựng cơ sở, vận động quần chúng, phát triển phong trào đấu tranh ở Tây Bắc. Đội xung phong Quyết Tiến đã gây dựng nhiều cơ sở cách mạng, nối từ Quỳnh Nhai sang Tuần Giáo, Điện Biên và sang một số tỉnh bắc Lào. Phong trào ngày càng phát triển, đặt ra yêu cầu phải có tổ chức đảng trực tiếp lãnh đạo, tập hợp lực lượng và thống nhất hành động.

Đáp ứng yêu cầu lịch sử đó, ngày 10/10/1949, Ban Thường vụ Liên khu ủy 10 ra Nghị quyết số 34 thành lập Ban Cán sự Đảng Lai Châu, tổ chức tiền thân của Đảng bộ tỉnh ngày nay. Ban đầu, Ban Cán sự gồm 3 đồng chí: Nguyễn Bá Lạc, bí danh Trần Quốc Mạnh, làm Trưởng ban; Hoàng Đông Tùng và Tạ Nhật Tựu, bí danh Hoàng Hoa Thưởng, làm ủy viên. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt trong đời sống chính trị của đồng bào các dân tộc Lai Châu, mở ra chặng đường đấu tranh cách mạng có tổ chức, có sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng.

Ngay sau khi thành lập, Ban Cán sự tập trung củng cố cơ sở, phát triển phong trào, xây dựng lực lượng cách mạng từ vùng cao xuống vùng thấp. Ngày 02/12/1949, tại bản Lướt, xã Mường Kim, huyện Than Uyên, hội nghị thành lập Chi bộ Lai Châu được tổ chức với 20 đảng viên, gồm 18 đảng viên chính thức và 2 đảng viên dự bị. Từ những hạt nhân đầu tiên ấy, các tổ chức đảng từng bước trưởng thành, trở thành lực lượng nòng cốt lãnh đạo nhân dân các dân tộc đấu tranh giành độc lập.

Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định mục tiêu xây dựng tỉnh Lai Châu phát triển xanh, nhanh, bền vững, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển hùng cường và giàu mạnh của dân tộc Việt Nam.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, quân và dân Lai Châu kiên cường bám đất, bám bản, phối hợp với bộ đội chủ lực trong chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954. Ngày 12/12/1953, thị trấn Lai Châu được giải phóng, tạo điều kiện quan trọng để tiến tới Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 07/5/1954. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với tinh thần “Tất cả vì miền Nam ruột thịt”, Lai Châu vừa đẩy mạnh sản xuất, xây dựng hậu phương, vừa chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến, góp phần cùng cả nước làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975. Sau ngày đất nước thống nhất, Đảng bộ tiếp tục lãnh đạo nhân dân khắc phục hậu quả chiến tranh, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.

Bước vào thời kỳ đổi mới, qua từng kỳ đại hội, Đảng bộ tỉnh từng bước cụ thể hóa đường lối của Đảng phù hợp với điều kiện thực tiễn, phát huy tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường, khai thác tiềm năng, lợi thế để xây dựng quê hương. Đặc biệt, ngày 01/01/2004, tỉnh Lai Châu mới chính thức đi vào hoạt động sau khi chia tách, thành lập lại tỉnh. Từ xuất phát điểm rất thấp, quy mô nền kinh tế còn nhỏ bé, hạ tầng thiếu đồng bộ, đời sống nhân dân nhiều khó khăn, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc đã kiên trì vượt khó, từng bước tạo dựng nền tảng phát triển mới.

Sau hơn hai thập kỷ sau chia tách, sự đổi thay của Lai Châu được thể hiện rõ qua những con số và chuyển biến trong đời sống. Năm 2004, thu ngân sách trên địa bàn chỉ đạt 31 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người khoảng 2,2 triệu đồng/năm. Đến hết năm 2025, sau 21 năm xây dựng và phát triển, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của tỉnh đạt trên 9%/năm; thu ngân sách trên địa bàn tăng hơn 83 lần so với năm 2004; thu nhập bình quân đầu người tăng hơn 21 lần, lên trên 47 triệu đồng.

Đằng sau những con số ấy là sự đổi thay của một vùng đất biên cương: 100% xã có đường ô tô đến trung tâm; hệ thống giao thông, điện, trường học, cơ sở y tế được quan tâm đầu tư; các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa từng bước hình thành và mở rộng. Văn hóa các dân tộc được bảo tồn, phát huy; quốc phòng, an ninh được giữ vững; khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng được củng cố. Đó là thành quả của sự lãnh đạo đúng đắn, kiên trì của Đảng bộ, sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương và nỗ lực bền bỉ của Nhân dân các dân tộc.

Kỷ niệm 77 năm Ngày thành lập Đảng bộ tỉnh (10/10/1949 - 10/10/2026) diễn ra trong khí thế quyết tâm triển khai nghị quyết đại hội đảng các cấp, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025 - 2030, với mục tiêu đến năm 2030 đưa Lai Châu trở thành tỉnh phát triển trung bình của vùng trung du và miền núi phía Bắc, đến năm 2045 trở thành tỉnh trung bình của cả nước. Nghị quyết xác định những nhiệm vụ trọng tâm, khâu đột phá nhằm giải quyết các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông, logistics, công nghệ thông tin; phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Đây là những định hướng có ý nghĩa chiến lược, mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị.

Thừa ủy quyền của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân trao quà cho thầy và trò Trường PTDTNT Pa Tần, lan tỏa tình yêu thương và gửi gắm kỳ vọng vào thế hệ tương lai của Lai Châu.

Thực tiễn một năm triển khai Nghị quyết Đại hội XV cho thấy tinh thần đổi mới, quyết liệt đang được cụ thể hóa bằng những kết quả bước đầu đáng khích lệ. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 9,62%. Tổng thu ngân sách nhà nước đến hết cuối tháng 9/2026 đạt trên 2.487 tỷ đồng, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước. Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư với chủ đề “Lai Châu - Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội”, tỉnh đã trao 19 quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng vốn đăng ký trên 27.700 tỷ đồng và ký 19 biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với tổng vốn dự kiến trên 172.483 tỷ đồng.

Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa - xã hội, chuyển đổi số và cải cách hành chính có những chuyển biến tích cực. Tỉnh đã hoàn thành 5 trong tổng số 11 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới; 99,86% dân số có mặt tại địa phương được khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc miễn phí. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt 99,77%; 99% thôn, bản, tổ dân phố có sóng 4G; 100% hồ sơ công việc phát sinh mới được xử lý trên môi trường điện tử; 100% thôn, bản trên địa bàn tỉnh tiếp cận điện lưới quốc gia, mở thêm cơ hội phát triển cho những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Những kết quả ấy gắn liền với quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành, tinh thần sâu sát cơ sở và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Sau một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt. Tuy vậy, quy mô kinh tế của tỉnh còn nhỏ, hạ tầng và kết nối vùng chưa đồng bộ, nguồn lực đầu tư hạn chế; năng lực chuyên môn, kỹ năng số ở một bộ phận cán bộ cơ sở chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu mới. Những khó khăn ấy đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng đội ngũ, tháo gỡ điểm nghẽn và chuyển mạnh từ chủ trương đúng sang hành động quyết liệt, hiệu quả.

Phát huy truyền thống 77 năm xây dựng và trưởng thành, nhiệm vụ đặt ra đối với Đảng bộ tỉnh là cần tiếp tục xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, đề cao trách nhiệm nêu gương và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Cùng với đó, tập trung phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội; khai thác hiệu quả tiềm năng; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, nguồn nhân lực, bảo đảm an sinh xã hội. Mọi chủ trương, chính sách phải hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, tạo cơ hội để đồng bào các dân tộc cùng tham gia và thụ hưởng thành quả phát triển.

Từ những ngày đầu gian khó với tổ chức đảng chỉ có 3 đồng chí đến một Đảng bộ ngày càng trưởng thành, những bài học về đoàn kết, dựa vào Nhân dân, phát huy nội lực và kiên định mục tiêu cách mạng vẫn còn nguyên giá trị. Tự hào về truyền thống vẻ vang, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc Lai Châu càng ý thức sâu sắc trách nhiệm trước các thế hệ đi trước và tương lai quê hương. Với quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới, hành động quyết liệt và khát vọng vươn lên, toàn Đảng bộ, toàn dân, toàn quân tiếp tục chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, xây dựng Lai Châu phát triển xanh, nhanh, bền vững, vững bước cùng cả nước trong kỷ nguyên phát triển mới.