Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, du lịch Lai Châu đã có bước phát triển đáng ghi nhận. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đón trên 5 triệu lượt khách, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt trên 33%/năm, doanh thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 3.800 tỷ đồng. Đây là con số ấn tượng đối với một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, cho thấy sức hút ngày càng rõ nét của điểm đến này. Tuy nhiên, so với tiềm năng và lợi thế sẵn có, kết quả này vẫn chưa tương xứng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có những giải pháp đột phá trong thời gian tới.

Hiện nay, tỉnh Lai Châu đang có lợi thế nổi bật về tài nguyên du lịch tự nhiên. Đây là một trong số ít địa phương sở hữu nhiều đỉnh núi cao trên 3.000m như: Pu Ta Leng, Bạch Mộc Lương Tử, Tả Liên Sơn... Hệ thống hang động kỳ vĩ như: Pu Sam Cáp, Chin Chu Chải. Các thác nước hoang sơ gồm Nậm Lúc, Tác Tình; cùng những lòng hồ thủy điện rộng lớn đã tạo nên bức tranh thiên nhiên đa dạng, phù hợp phát triển nhiều loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và khám phá. Bên cạnh đó, Lai Châu còn là vùng đất giàu bản sắc văn hóa với 20 dân tộc sinh sống. Mỗi dân tộc đều có phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục và ẩm thực riêng biệt, tạo nên một không gian văn hóa đa sắc màu. Toàn tỉnh hiện có hàng chục lễ hội truyền thống được duy trì thường niên, nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, hệ thống di tích lịch sử phong phú. Các bản du lịch cộng đồng như: Sin Suối Hồ, Sì Thâu Chải, bản Thẳm… không chỉ là điểm đến mà còn là nơi du khách được trải nghiệm đời sống văn hóa nguyên bản, gần gũi, chân thực.

Du khách thăm quan, trải nghiệm tại bản du lịch cộng đồng Lao Chải 1 (xã Khun Há).

Tuy nhiên, những “điểm nghẽn” trong phát triển du lịch vẫn hiện hữu. Hạ tầng giao thông kết nối còn hạn chế, đặc biệt là các tuyến đường vào khu, điểm du lịch; cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch chưa đồng bộ; sản phẩm du lịch còn đơn điệu, thiếu tính khác biệt; chất lượng dịch vụ chưa cao. Thời gian lưu trú của khách ngắn, mức chi tiêu thấp, chưa hình thành được các chuỗi sản phẩm đủ sức giữ chân và kéo dài hành trình của du khách. Đáng chú ý, tỉnh còn thiếu các nhà đầu tư chiến lược, công tác xúc tiến, quảng bá chưa tương xứng với tiềm năng, nguồn nhân lực du lịch còn hạn chế.

Đồng chí Sùng A Hồ - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy cho biết: Để khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TU, ngày 04/3/2026 về phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 với quan điểm xuyên suốt là phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững, có trọng tâm, trọng điểm, gắn chặt với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Mục tiêu đến năm 2030, Lai Châu phấn đấu đón khoảng 2,3 triệu lượt khách, doanh thu đạt 2.700 tỷ đồng; từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng trong cơ cấu dịch vụ của tỉnh. Đồng thời, tỉnh định vị thương hiệu du lịch với thông điệp “Lai Châu - Kỳ vĩ và bản sắc”, hướng tới trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Để hiện thực hóa mục tiêu đã đề ra, tỉnh xác định tập trung phát triển các nhóm sản phẩm du lịch chủ lực, gồm: du lịch cộng đồng; du lịch gắn với nông nghiệp; du lịch văn hóa, lễ hội, tâm linh; du lịch sinh thái nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe và vui chơi giải trí; du lịch thể thao mạo hiểm. Trong đó, du lịch cộng đồng được lựa chọn là hướng đi trọng tâm, mang tính bền vững, vừa khai thác hiệu quả tài nguyên, vừa tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân. Các bản du lịch được ưu tiên đầu tư nâng cấp hạ tầng, chuẩn hóa dịch vụ, từng bước đáp ứng các tiêu chí trong nước và quốc tế. Đồng thời, tỉnh chú trọng phát triển du lịch sinh thái gắn với cao nguyên Sìn Hồ, hệ thống suối khoáng nóng, rừng nguyên sinh và lòng hồ thủy điện; xây dựng, chuẩn hóa các tour chinh phục đỉnh núi, từng bước hình thành thương hiệu du lịch mạo hiểm đặc trưng của Lai Châu. Đây là những sản phẩm có tính khác biệt, phù hợp với xu hướng du lịch trải nghiệm, khám phá đang ngày càng được ưa chuộng.

Khu du lịch cộng đồng bản Thẳm (xã Khun Há) lưu giữ nghề đan lát.

Đồng thời tỉnh tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư phát triển du lịch, quan tâm thu hút đầu tư vào các dự án du lịch quy mô lớn như quần thể du lịch Pu Sam Cáp, khu nghỉ dưỡng Sìn Hồ, tổ hợp du lịch - sân golf Bình Lư, khu du lịch Sin Suối Hồ gắn với Bạch Mộc Lương Tử… Những dự án này không chỉ tạo sản phẩm mới mà còn góp phần hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, hình thành các cực tăng trưởng du lịch mới của tỉnh.

Cùng với phát triển sản phẩm và thu hút đầu tư, Lai Châu đặc biệt chú trọng công tác quy hoạch, đảm bảo phát triển du lịch có định hướng, tránh manh mún, tự phát. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành quy hoạch 02 khu du lịch có tiềm năng trở thành khu du lịch quốc gia, đồng thời quy hoạch chi tiết các điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu ngay trong giai đoạn đầu. Việc quy hoạch gắn với bảo vệ môi trường, bảo tồn văn hóa và đảm bảo quốc phòng – an ninh, tạo nền tảng phát triển lâu dài.

Một trong những yếu tố then chốt được tỉnh xác định là nâng cao nhận thức và vai trò của cộng đồng. Phát triển du lịch không chỉ là nhiệm vụ của ngành du lịch mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, từ cấp ủy, chính quyền đến người dân và doanh nghiệp. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia, góp phần tạo nên sản phẩm du lịch. Do đó, tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức xây dựng môi trường du lịch thân thiện, văn minh; khuyến khích người dân tham gia bảo tồn văn hóa, phát triển dịch vụ du lịch; đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng phục vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của du khách.

Giải đua ngựa tại xã Tả Lèng tổ chức hàng năm thu hút khách du lịch.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, Lai Châu cũng xác định ứng dụng công nghệ là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý và quảng bá du lịch. Việc xây dựng hệ thống thông tin du lịch, phát triển các nền tảng số, đẩy mạnh truyền thông trên môi trường mạng sẽ giúp hình ảnh du lịch Lai Châu lan tỏa rộng rãi hơn, tiếp cận hiệu quả với du khách trong và ngoài nước.

Hành trình phía trước còn nhiều khó khăn, nhưng với cách làm bài bản, có trọng tâm, Lai Châu hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu đưa ngành du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh, đồng thời khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn của vùng Tây Bắc – nơi hội tụ vẻ đẹp “kỳ vĩ và bản sắc”.