Từ năm 2004, Chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con chính thức trở thành 1 trong 9 chương trình hành động Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2010 và tầm nhìn 2020.

Theo Bác sỹ Tổng Văn Bắc - Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Mường Tè, do đặc thù ban ngày bà con phải làm nương, sau Lễ phát động hưởng ứng Tháng cao điểm, được sự quan tâm phối hợp của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, cán bộ TTYT huyện đã thực hiện các buổi truyền thông tư vấn vào buổi tối. Bám sát các địa bàn trọng điểm để tuyên truyền, tư vấn, lấy mẫu xét nghiệm và có biện pháp kịp thời giúp bà con phòng tránh lây nhiễm HIV. Đặc biệt tập trung vào xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV cho phụ nữ mang thai, vợ của những người có HIV trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ sống ở vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số. Tuyên truyền giảm kỳ thị và phân biệt đối xử với phụ nữ mang thai nhiễm HIV và trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV, tăng cường sự hỗ trợ của gia đình, xã hội trong dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con, cung cấp thuốc kháng virut (ARV) cho phụ nữ nhiễm HIV… ”.

Cán bộ Trung tâm Y tế huyện Mường Tè lấy mẫu xét nghiệm HIV cho người dân tại xã Bum Nưa.

Theo số liệu thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, tính đến ngày 30/4/2019, số người nhiễm HIV/AIDS còn sống là 1.767 người (tương đương tỷ lệ 387 người/100.000 dân), trong đó nữ 580 người (riêng 4 tháng đầu năm 2019 phát hiện 49 người nhiễm mới, trong đó có 21 phụ nữ). Điều này cho thấy công tác dự phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con rất quan trọng, nhằm giảm thiểu số người nhiễm mới HIV và loại trừ lây truyền HIV từ mẹ sang con.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cử các đoàn cán bộ xuống cơ sở phối hợp với TTYT các huyện, thành phố triển khai các hoạt động truyền thông, tư vấn phòng, chống HIV cho Nhân dân. Giám sát chương trình HIV tại cơ sở. Tăng cường cung cấp các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con như: xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV cho phụ nữ mang thai, cung cấp thuốc ARV cho phụ nữ nhiễm HIV bao gồm phụ nữ nhiễm HIV mang thai, đẩy mạnh các can thiệp và chất lượng các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con; theo dõi cặp mẹ con; điều trị bằng ARV sớm cho trẻ khi khẳng định nhiễm HIV. Huy động và đảm bảo tài chính cho công tác dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, đặc biệt là test nhanh HIV đối với phụ nữ mang thai; tư vấn lấy mẫu xét nghiệm và tư vấn thu dung bệnh nhân để điều trị…

Chị Hù C. L (xã Can Hồ, huyện Mường Tè) cho biết: “Vợ chồng tôi đều bị nhiễm HIV, cứ nghĩ con cũng sẽ bị nhiễm HIV nên quyết định không sinh, mặc dù rất muốn được làm mẹ. Nghe cán bộ y tế tư vấn, tôi đã thực hiện theo hướng dẫn và giờ đã mang thai được 3 tháng. Qua thăm khám của các y, bác sỹ, con tôi vẫn khỏe mạnh, không bị nhiễm HIV từ mẹ, tôi mừng lắm”.

Ước tính ở Việt Nam mỗi năm có 1,8 - 2 triệu phụ nữ sinh con, với tỷ lệ nhiễm HIV trong phụ nữ có thai hiện nay khoảng 0,35% thì sẽ có 5.000 - 7.000 phụ nữ mang thai nhiễm HIV sinh con và tỷ lệ lây nhiễm từ mẹ sang con là 25 - 40% (tương đương 1.500 - 1.800 trẻ ) nếu không có can thiệp gì. Tuy nhiên, nếu được được chẩn đoán sớm và có phác đồ điều trị hiệu quả thì có đến 97 - 98% bà mẹ nhiễm HIV sinh con an toàn, nghĩa là tỷ lệ lây nhiễm HIV từ mẹ sang con chỉ còn 2 - 3%. Như vậy, nếu biết dự phòng, chăm sóc và theo dõi đúng cách, trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV bị lây nhiễm HIV sẽ được giảm đi đáng kể.

Ông Nguyễn Hồng Hải - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết: “Những người bị nhiễm HIV, nhất là  bà mẹ mang thai thường có tâm lý rất tiêu cực. Vì vậy cần sự chia sẻ của gia đình, cộng đồng và xã hội. Các cơ sở y tế phải làm tốt công tác tư vấn không chỉ về điều trị mà cả tâm lý, tình cảm. Xã hội tránh kỳ thị với người nhiễm HIV, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, phụ nữ mang thai đang nhiễm HIV. Tập trung tuyên truyền về lợi ích của bảo hiểm y tế đối với phụ nữ nhiễm HIV. Vận động, tạo điều kiện cho phụ nữ nhiễm HIV trong độ tuổi sinh đẻ có thẻ bảo hiểm y tế và khám, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế. Thông qua Tháng cao điểm đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, nhất là phụ nữ nhiễm HIV thăm khám thai hàng tháng ở các cơ sở y tế chuyên khoa để điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con; uống thuốc ARV theo phác đồ của Bộ Y tế; cung cấp các biện pháp chăm sóc và dự phòng thích hợp trong quá trình chuyển dạ và sinh đẻ. Trẻ sau khi sinh cần được uống thuốc ARV và cho trẻ dùng sữa ngoài, không cho trẻ bú sữa mẹ khi người mẹ đang nhiễm HIV...”.

Hy vọng với sự góp sức của ngành Y tế, sự tham gia của chính quyền, tổ chức đoàn thể, các cấp và Nhân dân trên địa bàn tỉnh Lai Châu sẽ thực hiện đạt mục tiêu "Giảm tỷ lệ nhiễm HIV từ mẹ xuống dưới 2% vào năm 2020" được đề ra trong Chiến lược Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.