Các trại sinh tham gia thi văn nghệ tại Trại hè kỹ năng tỉnh Lai Châu năm 2026.   Ảnh: Đinh Đông - Anh Sơn

Xây dựng môi trường sống lành mạnh

Không chỉ chăm lo cho trẻ em trên phương diện học tập, tạo nhiều sân chơi thú vị mà hiện nay các cấp chính quyền còn có nhiều giải pháp tạo môi trường vui chơi, an toàn mới thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, giữ gìn bản sắc truyền thống. Theo đó, nhiều lớp học thổi khèn Mông; hoạt động văn nghệ, thể thao (múa xòe, nhảy sạp, đánh cù, ném pao, kéo co hay các trò chơi dân gian khác) được tổ chức trở thành “sân chơi lành mạnh” giúp trẻ tránh xa những tác động tiêu cực của mạng xã hội, đồng thời bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc.

Về bản Phìn Ngan Lao Chải (xã Tả Lèng) những ngày này, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi thấy nhiều trẻ em đang được bố mẹ, người lớn tuổi trong bản dạy múa, thổi khèn Mông. Được biết, hoạt động hướng trẻ em đến môi trường vui chơi an toàn, lành mạnh đã được các hộ duy trì từ gần 1 năm qua. Vào các ngày cuối tuần, nhất là các buổi chiều hè, thay vì cầm điện thoại hay ngồi trước màn hình tivi, nhiều em nhỏ tham gia luyện tập các điệu múa truyền thống của người Mông, thổi khèn, chơi đánh quay hay tham gia các hoạt động tập thể do các anh chị đoàn viên tổ chức.

Em Hàng A Tùng (10 tuổi, bản Phìn Ngan Lao Chải) chia sẻ: “Ngày cuối tuần, em thường cùng các bạn chơi đánh cù, tập múa khèn với các anh chị. Em thích nhất là được nghe và học thổi khèn Mông do các bác, các ông dạy. Đá bóng cũng là môn thể thao em và các bạn rất thích nên thường đá vào cuối buổi chiều”.

Hiện nay, tại nhiều địa phương trong tỉnh, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và sinh hoạt hè cho thiếu nhi cũng được tổ chức thường xuyên. Những lớp học múa, thổi khèn, nhảy sạp, kéo co hay các câu lạc bộ đọc sách, sinh hoạt đội nhóm đang trở thành điểm hẹn quen thuộc của trẻ em vùng cao mỗi dịp hè về. Song song với đó, các cấp, ngành trong tỉnh còn chú trọng xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, không bạo lực. Công tác giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh được quan tâm triển khai tại nhiều trường học.

Công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ thiếu niên, nhi đồng nhận được sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, trẻ em Lai Châu ngày càng có điều kiện tốt hơn trong học tập, sinh hoạt, vui chơi và rèn luyện. Đặc biệt, các phong trào xã hội hóa vì trẻ em tiếp tục được lan tỏa sâu rộng. Nhiều chương trình thiện nguyện, hỗ trợ trẻ em nghèo, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho thiếu nhi vùng cao.

Cùng với sự chăm lo của toàn xã hội, các cấp bộ Đoàn trong tỉnh chủ động triển khai nhiều hoạt động bảo vệ, chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng. Tiêu biểu là mô hình “Em nuôi của Đoàn” đang được duy trì hiệu quả ở nhiều địa phương; đã có hơn 500 thiếu nhi có hoàn cảnh đặc biệt được nhận đỡ đầu.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Trong thời đại công nghệ số, internet mở ra cho trẻ em nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, học tập và phát triển bản thân. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích ấy là không ít nguy cơ như: thông tin độc hại, bạo lực mạng, lừa đảo trực tuyến hay nghiện trò chơi điện tử. Đối với trẻ em vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế, việc trang bị kỹ năng số và kỹ năng tự bảo vệ trên môi trường mạng càng cần thiết. Bởi vậy, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Vừa qua, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 2996/KH-UBND ngày 21/4/2026 triển khai thực hiện Quyết định số 468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”. Đây là cơ sở quan trọng để các cấp, ngành trong tỉnh triển khai đồng bộ giải pháp xây dựng không gian số an toàn, lành mạnh cho trẻ.

Toàn tỉnh hiện có hơn 165 nghìn trẻ em. Theo chị Bế Thị Bằng - Phó Bí thư Tỉnh đoàn, bên cạnh tổ chức các hoạt động vui chơi, sinh hoạt hè cho thiếu nhi, các cấp bộ Đoàn trong tỉnh quan tâm giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em, nhất là kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn trong thời đại số. Chúng tôi mong muốn mỗi thiếu nhi luôn có không gian học tập, vui chơi bổ ích, an toàn và được phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần để trở thành những công dân số trách nhiệm trong tương lai.

Người dân bản Phìn Ngan Lao Chải (xã Tả Lèng) trao truyền văn hóa dân tộc Mông cho thế hệ trẻ. 

Thời gian này, nhiều mô hình thư viện thân thiện, không gian đọc sách, hoạt động hè cho thiếu nhi tiếp tục được duy trì, tạo thêm sân chơi bổ ích cho trẻ. Tại Thư viện tỉnh cũng tổ chức nhiều hoạt động đọc sách, trải nghiệm hè nhằm khuyến khích văn hóa đọc trong thiếu nhi. Cùng với đó, các địa phương tiếp tục huy động nguồn lực chăm lo cho trẻ em nghèo, trẻ em vùng sâu, vùng xa và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Các chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám nha học đường, tầm soát cận thị và bổ sung vi chất dinh dưỡng cho trẻ em được triển khai rộng khắp.

Giữa nhịp sống hiện đại và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, tiếng khèn vang vọng nơi bản làng, những trò chơi dân gian hay những trang sách mở ra tri thức mới vẫn đang đồng hành cùng trẻ em Lai Châu. Đó không chỉ là cách gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn là nền tảng để các em được phát triển toàn diện, lớn lên an toàn, tự tin bước vào kỷ nguyên số với hành trang vững chắc từ gia đình, nhà trường và cộng đồng, nhất là có thêm mùa hè vui tươi, an toàn, bổ ích.