Từ hoài nghi đến tin tưởng, chủ động chấp hành
Gần đây, trên các trang mạng xã hội xuất hiện thông tin một số cơ sở kinh doanh dịch vụ chỉ nhận thanh toán bằng tiền mặt và từ chối giao dịch qua ngân hàng vì nghĩ sẽ giấu được doanh thu. Thông tin này lan truyền khiến nhiều hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh hoài nghi và thấy có lý bởi cho rằng cơ quan thuế sẽ kiểm soát nguồn thu thông qua tài khoản chuyển đến, còn khách hàng thanh toán tiền mặt thì không thể kiểm soát được.
Cơ sở kinh doanh hàng tạp hóa Đỗ Xoan (phường Tân Phong, thành phố Lai Châu) hàng hóa đa dạng, cung ứng cho nhu cầu người tiêu dùng với giá cả phải chăng, phù hợp với túi tiền. Thời gian vừa qua, được biết thông tin về chủ trương quản lý thuế mới, dù biết cơ quan quản lý thuế có nhiều biện pháp quản lý chặt chẽ nguồn tiền từ kinh doanh của các chủ cơ sở là hợp lý hướng tới sự minh bạch. Song chị cũng băn khoăn, nếu giả sử khách hàng chuyển khoản vượt quá giá trị của hàng hóa đã mua và xin nhận lại tiền thừa là tiền mặt, vậy cơ quan quản lý thuế có thể xác định được hay không? Mặc dù vậy, chị Đỗ Xoan cũng cho biết: Tôi mong muốn qua chủ trương về quản lý thuế mới này, cơ quan thuế sẽ thực hiện nghiêm quy định về thu thuế, đảm bảo mọi cơ sở kinh doanh đều công bằng, chịu nghĩa vụ thuế như nhau. Tôi cũng sẽ nhập các mặt hàng có hóa đơn đầy đủ và kê khai thuế theo đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, không ít người nộp thuế còn lầm tưởng rằng nếu nội dung chuyển khoản không nhắc đến “mua hàng” hay “thanh toán”, cơ quan thuế sẽ không biết khoản tiền đó là doanh thu. Tuy nhiên, dù nội dung giao dịch có thế nào thì bản chất vẫn là tiền kiếm được từ việc kinh doanh, bán hàng hay cung cấp dịch vụ, dòng tiền đó vẫn có thể xác định được có phải từ kinh doanh hay không. Ngành Thuế và các cơ quan chức năng có đủ nghiệp vụ để xác minh, đối chiếu thông tin và nếu người nộp thuế không chứng minh được nguồn gốc rõ ràng sẽ được xác định là trốn thuế.

Khách hàng giao dịch tại Cơ sở kinh doanh tạp hóa Đỗ Xoan (phường Tân Phong, thành phố Lai Châu).

Theo ông Phạm Văn Nghĩa - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế khu vực IX, nghĩa vụ thuế được tính trên toàn bộ doanh thu phát sinh, bất kể là thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Nếu hộ kinh doanh cố tình chỉ nhận tiền mặt để né tránh kê khai thuế sẽ khó có thể duy trì lâu dài, bởi cơ quan thuế có đủ công cụ để phát hiện những dấu hiệu bất thường trong doanh thu. Khi xác định được hành vi cố ý che giấu doanh thu nhằm trốn thuế, cơ quan chức năng không chỉ truy thu mà còn có thể xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật.

“Người nộp thuế tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm”
Đó là ý kiến khẳng định của ông Phạm Văn Nghĩa. Theo ông, hiện nay tất cả quy định của Nhà nước đối với quản lý thuế kinh doanh thương mại điện tử đều hướng đến minh bạch, công khai, văn minh và công bằng đối với mọi cơ sở kinh doanh. Do vậy, người nộp thuế phải tự giác, tự chịu trách nhiệm. Ngành Thuế sẽ có đủ nghiệp vụ, đủ căn cứ chứng minh dòng tiền mà người nộp thuế kinh doanh mà có.
Được biết, những năm qua, ngành Thuế đã từng bước thực hiện hiệu quả công tác quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh và chuyển đổi số trong lĩnh vực này. Ngành Thuế Lai Châu đã triển khai hiệu quả các chương trình như: hỗ trợ thuế điện tử 4.0 trong toàn bộ quy trình quản lý thuế (đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế); hỗ trợ tra cứu thông tin về nghĩa vụ thuế trên ứng dụng Etax Mobile; áp dụng hóa đơn điện tử đối với các thành phần (hộ, cá nhân kinh doanh).
Để tiếp tục tăng cường quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh; đẩy mạnh triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, Chi cục Thuế khu vực IX đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 07/CT-UBND ngày 29/4/2025 (Chỉ thị số 07). Theo đó, giao nhiệm vụ cho các chi cục Thuế khu vực IX và đề nghị các sở, ngành liên quan, cơ quan tuyên truyền của địa phương, chính quyền cơ sở tăng cường phối hợp để thực hiện nhiệm vụ trên.
Kết quả bước đầu sau 1,5 tháng, các cơ quan, địa phương chấp hành và tích cực triển khai Chỉ thị số 07. Ngành Thuế đã và đang triển khai cài đặt Itax Mobile cho hộ kinh doanh có nộp thuế đạt 50% toàn tỉnh (tương đương 5.578 hộ kinh doanh với 2.656 tài khoản). Hoàn thành việc xây dựng thu thập cơ sở dữ liệu đối với 1.218/5.334 hộ phải thu thập nhằm chuẩn hóa dữ liệu hộ kinh doanh. Phối hợp với cơ quan liên quan kiểm tra quản lý sử dụng hóa đơn, dòng tiền, xác định rủi ro đối với các cơ sở kinh doanh. Qua sàng lọc toàn tỉnh có 168 hộ kinh doanh trọng điểm; có 80/80 hộ kinh doanh đã áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Tiếp tục rà soát các hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên. Mục tiêu đến hết năm 2026 sẽ tiến tới bỏ thuế khoán và 100% hộ kinh doanh phải tự kê khai.