Tìm hiểu chúng tôi được biết, từ khi chia tách, thành lập đến nay, tỉnh Lai Châu được Nhà nước quan tâm đâu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, nhiều công trình lớn được triển khai thi công xây dựng, trong đó có các dự án thủy điện. Công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng gắn với hoạt động khai tác tài nguyên, khoáng sản ngày càng phát triển. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, xây dựng thủy điện và khai thác tài nguyên khoáng sản đã tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước. Số thu trong lĩnh vực này năm sau luôn cao hơn năm trước, chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tổng số thu thuế, phí hàng năm.

Tuy nhiên, một số doanh nghiệp xây dựng cơ bản vãng lai ngoại tỉnh không đăng ký nộp thuế hoặc có đăng ký nộp nhưng không kê khai, nộp đầy đủ, kịp thời; không viết hóa đơn giá trị công trình, hạng mục công trình cho chủ đầu tư, ban quản lý dự án, công trình, hạng mục công trình đã nghiệm thu, thanh toán. Một số doanh nghiệp trong tỉnh lại thực hiện chưa đúng quy định về nghiệm thu, thanh quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản, chấp hành không đúng, đủ luật kế toán, chế độ chứng từ hóa đơn. Ví dụ như: đã có khối lượng thực hiện nhưng không lập hồ sơ nghiệm thu mà lập hồ sơ tạm ứng vốn. Đã lập hồ sơ nghiệm thu, bàn giao, thanh toán nhưng không viết hóa đơn cho chủ đầu tư, không kê khai nộp thuế. Không mở đầy đủ sổ sách kế toán, phản ánh không đầy đủ nội dung trên sổ kế toán. Vi phạm chế độ chứng từ hóa đơn hoặc tính toán chi phí khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp chưa chính xác như: kê khai lương, tiền ăn ca, tiền lương ngoài giờ, tiền thưởng công nhân cao hơn so với khi trả thực tế dẫn đến xác định thiếu số thuế phải nộp.

Trước thực trạng đó, Cục Thuế tỉnh đã xây dựng kế hoạch thanh, kiểm tra trình Tổng Cục Thuế phê duyệt; ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo chống thất thu và thu hồi nợ đọng thuế; thông báo phân công nhiệm vụ đến từng thành viên Ban Chỉ đạo. Xây dựng kế hoạch chống thất thu, đề ra giải pháp quản lý nguồn thu, chống thất thu theo lĩnh vực rủi ro cao về thuế. Làm rõ giải pháp này, ông Nguyễn Mạnh Chiến - Cục trưởng Cục Thuế tỉnh cho biết: Đơn vị tiến hành giám sát chặt chẽ công tác kê khai thuế, thực hiện kiểm tra tất cả hồ sơ khai thuế của người nộp thuế tại trụ sở cơ quan thuế. Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phân tích rủi ro về thuế; đẩy mạnh thanh, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế đối với trường hợp phân tích có kết quả rủi ro cao. Tổ chức kiểm tra, rà soát các lĩnh vực có số thu lớn như: xây dựng cơ bản sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước; xây dựng thủy điện sử dụng nguồn vốn ngoài nhà nước; khai thác tài nguyên khoáng sản. Tổ chức làm việc với các đơn vị chủ đầu tư dự án thủy điện, các ban quản lý dự án và nhà thầu nắm bắt thông tin: tên dự án, tổng mức đầu tư, thời gian khởi công, thời gian hoàn thành, các hợp đồng xây lắp với nhà thầu trong nước, nước ngoài, kế hoạch giải ngân, tiến độ giải ngân…

Đồng thời, lập bộ theo dõi chặt chẽ tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị chủ đầu tư, nhà thầu, kế hoạch giải ngân, tiến độ giải ngân vốn để kịp thời thu tiền thuế nộp vào ngân sách nhà nước. Quản lý công tác hoàn thuế đối với các dự án: tổ chức kiểm tra chặt chẽ công tác hoàn thuế; thực hiện thu kịp thời tiền thuế nợ, thuế phát sinh của các nhà thầu xây lắp vãng lai ngoại tỉnh, nhà thầu nước ngoài nộp ngân sách nhà nước.

Tổ chức, cá nhân giao dịch tại Chi cục Thuế khu vực thành phố - Tam Đường.

Với nhiệm vụ giúp Cục trưởng thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát kê khai thuế; giải quyết tố cáo về hành vi trốn, gian lận thuế; chịu trách nhiệm thực hiện dự toán đối với người nộp thuế thuộc phạm vi quản lý trực tiếp của đơn vị, cán bộ, công chức Phòng Thanh tra và Kiểm tra (Cục Thuế tỉnh) đã phát huy tinh thần trách nhiệm, duy trì kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý thuế trên địa bàn. Riêng năm 2019, Phòng tiến hành thanh, kiểm tra theo kế hoạch 49 đơn vị (đạt 100%); tổng số tiền truy thu, xử phạt tăng thêm qua thanh, kiểm tra là 677 triệu đồng. Từ năm 2015 đến nay, Phòng phối hợp với cơ quan công an kịp thời thanh tra, điều tra ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm, phối hợp với Kho bạc Nhà nước, ngành Ngân hàng... trong công tác thu hồi tiền thuế nợ đọng và phong tỏa tài sản phục vụ công tác thanh tra, điều tra. Đã điều tra ngăn chặn và xử lý 13 vụ vi phạm; số tiền truy thu, xử lý vi phạm và nộp ngân sách Nhà nước 9.072 triệu đồng; giám định 1 vụ với số tiền 15 triệu đồng…

Với nhiều giải pháp đồng bộ cùng sự nỗ lực của tập thể cán bộ, công chức ngành Thuế tỉnh, từ năm 2018 đến tháng 6/2020, qua thanh, kiểm tra đã truy thu và chống thất thu thuế 119.085 triệu đồng. Cụ thể: năm 2018, tổng số tiền thuế, tiền phạt thu được qua công tác thanh tra, kiểm tra, chống thất thu là 46.2020 triệu đồng. Trong đó, qua thanh, kiểm tra, thanh tra nhà nước, kiểm toán nhà nước trên 3,6 tỷ đồng; còn lại là thu qua hoàn thuế (gồm thu hồi tiến thuế nợ, thu các khoản phát sinh của nhà thầu vãng lai, nhà thầu nước ngoài). Năm 2019, tổng số tiền thuế, tiền phạt thu được qua thanh, kiểm tra, chống thất thu đạt 45.476 triệu đồng và 6 tháng đầu năm 2020 là 27.407 triệu đồng.

Mặc dù đạt những kết quả tích cực nhưng công tác chống thất thu thuế còn những vướng mắc do nhiều nguyên nhân. Đó là những tháng đầu năm 2020, ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 nên công tác thanh tra, kiểm tra phải tạm dừng để tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế ổn định sản xuất kinh doanh. Đặc thù hoạt động xây dựng cơ bản, hoạt động khai thác phân tán trên địa bàn rộng; đối tượng kinh doanh hoạt động xây dựng cơ bản không ổn định, sự tuân thủ về pháp luật còn hạn chế. Hệ thống chính sách quản lý đầu tư xây dựng, thuế, phí bảo vệ môi trường thường xuyên sửa đổi, bổ sung gây khó khăn cho người nộp thuế. Quy trình quản lý và chế tài xử lý các vi phạm về thuế đối với các đối tượng hoạt động xây dựng cơ bản vãng lai ngoại tỉnh chưa rõ ràng, chặt chẽ. Hồ sơ đề nghị thanh toán vốn đầu tư không quy định thủ tục về xác định nghĩa vụ thuế dẫn đến doanh nghiệp lợi dụng không xuất hóa đơn, không kê khai hoặc chậm kê khai nộp thuế. Sự phối hợp giữa cơ quan thuế với các cấp, ngành chưa thường xuyên, chặt chẽ, đồng bộ; công tác tuyên truyền pháp luật thuế chưa thường xuyên. Việc phát hiện, xử lý các sai phạm chưa kịp thời, chưa cương quyết.

Để công tác chống thất thu hiệu quả cao, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ thu ngân sách năm 2020 và những năm tiếp theo, Cục Thuế tỉnh tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến người nộp thuế; đề cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật của người nộp thuế trong việc đăng ký, kê khai, nộp thuế đối với hoạt động xây dựng cơ bản và khai thác tài nguyên khoáng sản, khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý, đảm bảo sự công bằng trong thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Tăng cường quản lý, chống thất thu ngân sách và thu hồi nợ đọng thuế trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, góp phần thực hiện mục tiêu thu ngân sách cũng như phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.