Chúng tôi theo cán bộ xã Pa Khóa cùng anh Diên tới ruộng dưa, nhìn những quả dưa hấu xanh mướt hình bầu dục với những sọc trắng, xanh mập mạp nằm dưới đất anh Diên vui vẻ khoe: “Những quả dưa hấu nhìn như những con lợn con này chỉ khoảng nửa tháng nữa có thể thu hoạch và bán. Vậy là bao công sức và sự trông mong của tôi sắp tới ngày hái quả”. Anh Diên chia sẻ về cơ duyên trồng dưa hấu: “Trong một lần tình cờ thấy đồng nghiệp ở Nông trường Cao su Noong Hẻo mua hạt giống dưa hấu về trồng và rủ tôi cùng trồng, tôi mới tìm hiểu về loại cây trồng này. Ban đầu, tôi đắn đo lắm vì đây là loại cây mới, tôi chưa có kinh nghiệm và trên địa bàn cũng chưa ai trồng nên khi bàn với vợ không ủng hộ, tôi càng nản chí. Sau nhiều ngày suy nghĩ, tôi mạnh dạn đầu tư tiền nhờ anh bạn đồng nghiệp mua hộ hạt giống, mượn lại hơn 5.000m2 đất bỏ hoang của người thân để đầu tư trồng dưa hấu. Lúc bắt tay vào trồng, tôi tích cực học trên sách báo, internet về cách trồng, chăm sóc dưa hấu và rồi những trái dưa hấu đang lớn từng ngày, sắp cho thu hoạch, tôi vui lắm!”.

Cán bộ xã Pa Khóa (huyện Sìn Hồ) thăm vườn trồng dưa hấu của anh Diên (áo kẻ bên phải).

Được biết, anh Diên là người đầu tiên trên địa bàn xã trồng dưa hấu, với 5.000 gốc được trồng từ cuối tháng 1. Anh Diên đã đầu tư hơn 20 triệu đồng để mua giống dưa hấu, phân chuồng bón lót và thuê người làm đất. Theo chia sẻ của anh Diên, trồng dưa hấu không mất nhiều thời gian vì nơi đây khí hậu, thời tiết ấm áp nên chỉ trong vòng 4 tháng dưa hấu có thể thu hoạch; không mất nhiều công chăm sóc, chỉ cần bón phân lót khi tra hạt giống và trên bề mặt khi mới trồng và làm cỏ xung quanh gốc cây để tránh việc tích tụ nước gây nóng khi hè và úng gốc khi mưa, còn cỏ xung quanh có thể để lót khi ra trái; tưới nước 2-3 lần/tuần và giảm lượng nước tưới khi cây ra hoa. Anh Diên trồng dưa hấu theo từng hàng, khoảng cách giữa các hàng khoảng 1,2-1,8m; mỗi lỗ tra hạt sâu khoảng 2,5cm và gieo từ 2-4 hạt/lỗ. Sau khi gieo cần cào đất lấp lại, đè nhẹ mặt đất sao cho hạt giống được bọc kỹ và tránh thoát hơi ẩm xung quanh hạt. Giai đoạn mới tra hạt cần tưới nhiều nước; khi cây con đã mọc tiến hành tỉa cây, mỗi gốc chỉ giữ lại 1-2 cây khỏe; khi đã ra hoa cần bấm ngọn và mỗi cây chỉ giữ một hoa để cho ra một quả. Giải thích về việc này, anh Diên nói: Quá trình trồng, chăm sóc dưa hấu khâu bấm ngọn đúng thời điểm là vô cùng quan trọng, việc chọn giữ lại ít cây và bấm hoa chỉ để lại mỗi cây 1 quả một hoa nhằm đảm bảo cây khỏe, có không gian sinh trưởng, cây nuôi dưỡng một quả sẽ đủ dưỡng chất cho ra quả to, ngọt. Bên cạnh đó, do nơi trồng dưa hấu của gia đình là đất xốp, độ ẩm cao nên việc tưới nước cho cây khi mới trồng ít hơn; đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng vì trước đó chưa trồng gì nên khâu bón phân cũng ít. Nếu trồng dưa hấu ở những nơi đất khô cằn cần tăng cường việc bón phân và tưới nước gấp 2-3 lần tùy độ pH của từng loại đất và nên trồng ở nơi dễ thoát nước, tránh việc tích tụ vũng nước trên bề mặt sẽ gây ra úng, thối cây, thối quả.
Trong quá trình trồng dưa hấu, anh Diên nói “không” với các loại thuốc kích thích tăng trưởng, phân hóa học mà chỉ sử dụng 100% phân chuồng để sản phẩm dưa hấu đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, góp phần bảo vệ môi trường. Đến nay, sau hơn 3 tháng trồng, dưa hấu cho quả, trung bình mỗi quả có cân nặng từ 1-2kg/quả; không có bệnh hại cây và khoảng nửa tháng nữa khi đạt từ 2,8-3kg/quả và mặt vỏ bên dưới chuyển màu trắng hoặc vàng nhạt, phần tua xoắn gần cuống dưa bị khô là quả dưa đã chín và thu hoạch được. “Nhìn những quả dưa lớn từng ngày tôi càng mong ngóng hơn đến ngày thu hái và sẽ đem bán tại chợ trung tâm xã và chợ xã Nậm Tăm. Về lâu dài, tôi sẽ tìm đầu mối bán sỉ để đổ cho thương lái” - anh Diên chia sẻ.
Anh Lò Văn Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Pa Khóa cho biết: Từ mô hình trồng dưa hấu của anh Diên, xã nhận thấy cây trồng này phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng nơi đây và tới đây sẽ vận động các hộ dân chuyển đổi diện tích canh tác kém hiệu quả sang trồng dưa hấu. Vì đây là loại cây thời gian canh tác ngắn, giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, việc trồng, chăm sóc sao cho đúng kỹ thuật, tiết kiệm chi phí, hạn chế sâu bệnh lại đạt năng suất cao, xã mong muốn các cơ quan chuyên môn huyện hỗ trợ mở các lớp tập huấn khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng cây trồng để loại cây trồng mới này sẽ được nhân rộng trên đồng đất Pa Khóa.