* Kỳ 1: Thiếu nước diện rộng

Vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi góp phần đảm bảo nước sản xuất cho các cánh đồng.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, nhiều nhà máy thủy điện điều chỉnh phương án vận hành, tạm dừng hoặc giảm phát điện để ưu tiên xả nước về hạ du, bảo đảm duy trì nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của người dân.

Tại Nhà máy Thủy điện Hua Chăng II trên địa bàn xã Tân Uyên (công suất 7MW, vận hành từ năm 2022), hơn 2 tuần qua, các tổ máy đã dừng phát điện, ưu tiên xả nước về hạ du. Ông Phạm Bá Đại - Giám đốc nhà máy cho biết: “Chúng tôi đã tiến hành xả đáy để bổ sung nguồn nước sản xuất. Khô hạn không chỉ ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của người dân mà còn gây thiệt hại lớn cho hoạt động của nhà máy”.

Đối với Công ty Cổ phần phát triển năng lượng Tân Uyên (xã Mường Khoa) quản lý, vận hành 2 nhà máy thủy điện gồm: Nậm Be và Nậm Bon với tổng công suất 8,2MW nghiêm túc thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh. Việc ngừng vận hành, ưu tiên nước cho dân sinh không chỉ thể hiện trách nhiệm doanh nghiệp, mà còn khẳng định tinh thần tuân thủ và đồng hành vì lợi ích cộng đồng.

Ông Vũ Đức Khanh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần phát triển năng lượng Tân Uyên cho biết: Thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh và cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp đã chủ động dừng hoạt động 2 nhà máy để ưu tiên xả nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất cho người dân. Tuy nhiên, địa phương cần sớm có giải pháp đồng bộ nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước. Trọng tâm là đầu tư, cải tạo và nâng cấp hệ thống kênh mương thủy lợi nhằm giảm thất thoát; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm trong cộng đồng, hướng tới quản lý, khai thác tài nguyên nước bền vững.

Để giải quyết vấn đề thiếu nước không thể thiếu vai trò quản lý, điều tiết và sử dụng tài nguyên nước trên phạm vi rộng của cấp ủy, chính quyền cơ sở. Trong đó, các chi bộ, tổ dân phố, đoàn thể phối hợp vận động đoàn viên, hội viên, nhân dân sử dụng nước tiết kiệm, chia sẻ nguồn nước trong cộng đồng.

Tại xã Tà Tổng, tình trạng thiếu nước mùa khô diễn ra ở nhiều bản như: Tà Tổng, Cô Lô Hồ, Cao Chải, Tia Ma Mủ, Giàng Ly Cha… Cấp ủy, chính quyền xã đã phát huy vai trò lãnh đạo, điều hành ngay từ cơ sở. Cán bộ, đảng viên được phân công phụ trách bản, bám sát địa bàn, kịp thời nắm bắt tình hình, tuyên truyền người dân sử dụng nước hợp lí, chia sẻ với các địa bàn lân cận trong thời điểm này. Xã cũng rà soát nhu cầu nước cho sản xuất, chủ động phân bổ hợp lý, ưu tiên nước sinh hoạt và cây trồng thiết yếu.

Người dân Tà Tổng phải mang can đi chở nước sinh hoạt.

Những giải pháp trước mắt khó có thể giải quyết triệt để bài toán thiếu nước đang ngày càng phức tạp. Với địa hình bị chia cắt mạnh, hệ thống hạ tầng cấp nước ở nhiều nơi được đầu tư từ lâu, nay đã xuống cấp, thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt và sản xuất. Cùng với đó, tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, khiến mùa khô đến sớm hơn, kéo dài và khó dự báo… Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là chủ động thích ứng và có chiến lược tổng thể về quy hoạch, quản lý, khai thác và phân bổ nguồn nước hợp lý, gắn với đầu tư nâng cấp hạ tầng và tăng cường giám sát vận hành các công trình.

Ông Bùi Đức Trọng - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý thủy nông Lai Châu cho biết: Công ty được giao quản lý, vận hành 96 công trình thủy lợi, đảm bảo cấp nước cho hơn 3.600ha đất canh tác trên địa bàn tỉnh. Đơn vị đang tăng cường quản lý, vận hành hệ thống thủy lợi theo hướng linh hoạt, hiệu quả và bám sát thực tế từng khu vực. Để giải quyết bài toán thiếu nước rất cần có sự đầu tư đồng bộ, hiện đại hóa hệ thống thủy lợi và cấp nước. Tăng cường giám sát việc vận hành các công trình thủy điện gắn với đảm bảo dòng chảy hạ du. Thúc đẩy các mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng với điều kiện khô hạn. Đặc biệt, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, hình thành thói quen chia sẻ nguồn nước trong cộng đồng, nhất là trong giai đoạn cao điểm mùa khô.

Dù trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện những cơn mưa rải rác, nhưng nắng hạn vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh, cùng vai trò chủ động của cấp ủy, chính quyền các cấp, nỗ lực của doanh nghiệp thủy điện và tinh thần sẻ chia của người dân, khó khăn này sẽ sớm được giải quyết, đảm bảo cho sản xuất vụ mùa sắp tới.