Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác giảm nghèo của xã Hua Bum. Địa bàn rộng, chia cắt, đồng bào chủ yếu sinh sống dựa vào nông nghiệp, xã xác định rõ, muốn giảm nghèo bền vững thì phải bắt đầu từ sinh kế. Anh Đỗ Quang Ngọc - Phó Chủ tịch UBND xã Hua Bum phấn khởi nói: “Sau sáp nhập, xã tập trung triển khai các giải pháp giảm nghèo, chuyển từ hỗ trợ mang tính “cho không” sang hỗ trợ có điều kiện, gắn trách nhiệm, sự chủ động của người dân. Nhà nước hỗ trợ về giống, vốn, kỹ thuật; còn người dân phải trực tiếp tham gia, tự quyết định mô hình phù hợp với điều kiện của gia đình mình. Trong năm xã đã triển khai hơn 3 tỷ đồng để thực hiện các chương trình giảm nghèo.

Nông dân Hua Bum tích cực đưa giống mới, chất lượng cao vào sản xuất.

Điểm mới trong công tác giảm nghèo là Hua Bum không áp đặt mô hình, mà khuyến khích người dân tự lựa chọn. Nổi bật như mô hình nuôi cá tầm của gia đình anh Thào A Tính ở bản Pa Mu. Nhận thấy điều kiện tự nhiên của bản phù hợp nuôi cá nước lạnh nên anh Tính mạnh dạn vay vốn (100 triệu đồng) từ Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Mường Tè để đầu tư nuôi cá tầm. Anh Tính chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi chủ yếu làm nương, thu nhập không ổn định. Được xã tuyên truyền, hướng dẫn, tạo điều kiện vay vốn, năm 2023, tôi mạnh dạn đầu tư nuôi cá tầm. Nhờ được tập huấn kỹ thuật, cá phát triển tốt, cho thu nhập hơn 100 triệu đồng. Thời gian tới, tôi sẽ tiếp tục mở rộng quy mô, vừa nâng cao thu nhập cho gia đình, vừa để bà con trong bản học hỏi, cùng nhau phát triển kinh tế”.
Nhờ cách làm này, đến hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn xã giảm còn 417 hộ, chiếm 34,15% (giảm 5,81% so với năm 2024). Bước sang năm 2026, xã tập trung mở rộng các mô hình sản xuất hiệu quả, khuyến khích liên kết theo tổ, nhóm; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người dân.

Lãnh đạo Phòng Kinh tế xã Hua Bum thăm mô hình nuôi cá tầm của gia đình anh Thào A Tính.

Nếu Hua Bum ghi dấu ấn bằng các mô hình sinh kế cụ thể, thì xã Mường Tè lại tạo khác biệt nhờ triển khai các giải pháp sát với điều kiện thực tế địa phương. Điển hình mô hình hỗ trợ nông cụ phục vụ sản xuất, trên cơ sở rà soát kỹ nhu cầu của từng bản, từng hộ, xã triển khai hỗ trợ máy cày, máy bừa mini, máy tuốt lúa cho các hộ nghèo, cận nghèo. Đối với người dân vùng cao vốn quen với phương thức canh tác thủ công, việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất không chỉ giúp giảm đáng kể sức lao động, nâng cao năng suất, mở rộng diện tích canh tác mà còn rút ngắn thời gian mùa vụ.
Ông Lò Văn Chương - Trưởng bản Giẳng chia sẻ: “Năm 2024, bản có 19 hộ được hỗ trợ máy bừa mini, từ khi có máy bừa, bà con phấn khởi lắm. Nhiều hộ còn hỗ trợ nhau, hộ này làm xong thì giúp hộ kia. Nhờ thế mà tiến độ gieo cấy nhanh hơn, mùa màng đảm bảo”.
Song song với đó xã triển khai mô hình “tự quản giảm nghèo” ở 11 bản, mỗi bản thành lập 1 tổ tự quản, do người có uy tín làm nòng cốt, trực tiếp vận động, hướng dẫn các hộ nghèo cách làm ăn, theo dõi việc sử dụng hỗ trợ, tránh tình trạng “được hỗ trợ rồi để đó”. Mô hình này không chỉ nâng cao hiệu quả chính sách, mà còn khơi dậy tinh thần tự lực, giảm tư tưởng trông chờ, tạo sự gắn kết trong cộng đồng các dân tộc, yếu tố then chốt để giảm nghèo bền vững ở vùng sâu.

Việc hỗ trợ máy bừa mini giúp người dân xã Mường Tè chủ động thời vụ, giảm chi phí thuê nhân công.

Anh Đao Văn Tuệ - Phó Chủ tịch UBND xã Mường Tè cho biết: Năm 2026, chúng tôi tuyên truyền, vận động bà con phát triển sinh kế theo chuỗi giá trị, kết nối tiêu thụ các sản phẩm đặc trưng như: lúa nếp địa phương, thảo quả, sa nhân, chăn nuôi trâu bò bản địa. Đẩy mạnh cơ giới hóa nhỏ, kỹ thuật canh tác bền vững, nhất là hỗ trợ sinh kế đặc thù cho đồng bào Cống, La Hủ.
Thời gian qua, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 được tỉnh triển khai thực hiện đảm bảo đúng quy định, đạt hiệu quả cao. Cụ thể, giai đoạn 2021-2025, mức giảm tỷ lệ hộ nghèo trung bình của tỉnh đạt 3,94%/năm, vượt mục tiêu đề ra. Tổng nguồn vốn huy động và phân bổ giai đoạn 2021-2025 để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững là 1.423 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn từ ngân sách trung ương là 1.382 tỷ đồng, từ ngân sách địa phương là 41,8 tỷ đồng. Trên cơ sở nguồn vốn ngân sách trung ương hỗ trợ, tỉnh phân bổ đầy đủ, kịp thời cho các đơn vị, địa phương triển khai thực hiện.
Những cách làm hay trong công tác xóa đói giảm nghèo không chỉ mang lại cái tết đủ đầy hơn cho người dân vùng cao, mà còn mở ra tương lai bền vững cho bà con các dân tộc trên địa bàn tỉnh.