Chúng tôi xuất phát từ trung tâm thị trấn Mường Tè, vượt hơn 50km đường dốc đến bản Tà Tổng, thật ấn tượng bởi những cánh rừng xanh tốt với nhiều loại cây gỗ quý, cao ngút ngàn bao quanh khắp các sườn đồi.

Qua câu chuyện với anh Vàng A Mùa - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản chúng tôi được biết: “Bản Tà Tổng có 265 hộ và hơn 1.500 nhân khẩu, chủ yếu dân tộc Mông sinh sống. Trước kia, do người dân chưa nhận thức đúng đắn về công tác quản lý, bảo vệ rừng, vẫn còn thói quen đốt rừng làm nương, lấy gỗ dựng nhà, nhiều cây gỗ to bị chặt dẫn đến xảy ra lũ ống gây thiệt hại mùa màng, nguồn nước bị cạn kiệt, thiếu nước sản xuất; vào mùa khô hay xảy ra cháy rừng...

Người dân bản Tà Tổng (xã Tà Tổng, huyện Mường Tè) phát dọn thực bì làm đường băng cản lửa.

Trước thực trạng đó, bản phối hợp với cán bộ xã, kiểm lâm địa bàn tích cực tuyên truyền, phổ biến cho người dân hiểu về những lợi ích từ rừng mang lại, coi rừng là tài sản sinh lợi chung của cộng đồng để mọi người cùng có trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng, hưởng lợi từ tiền dịch vụ môi trường rừng (DVMTR). Đồng thời, vận động nhân dân thực hiện tốt Luật Lâm nghiệp, các quy định về quản lý, bảo vệ rừng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, họp bản, sinh hoạt chi bộ, hội đoàn thể. Cùng với đó, ban hành các văn bản chỉ đạo, tổ chức ký cam kết bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) đến 100% gia đình. Tuyên truyền, vận động bà con tham gia các cuộc diễn tập về PCCCR để nâng cao kiến thức, kỹ năng xử lý khi có tình huống xảy ra. 

Bản thành lập các đội tuần tra bảo vệ rừng, mỗi đội từ 10 - 12 thành viên, thực hiện tuần tra ít nhất 1 lần/tháng, mùa hanh khô tuần tra, kiểm soát từ 2-3 lần/tháng. Xây dựng quy ước, hương ước về bảo vệ và phát triển rừng, nếu ai chặt gỗ, phá rừng làm nương sẽ bị phạt tiền tùy theo mức độ, tiền phạt sẽ được thu từ tiền chi trả DVMTR. Ngoài ra, lực lượng của bản phối hợp với cán bộ kiểm lâm địa bàn thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn bà con dân bản phát nương, đốt nương đúng quy trình kỹ thuật; bố trí người túc trực không để lửa lây lan vào rừng... Thực hiện tốt công tác chăm sóc, bảo vệ rừng nên nhiều năm qua, bản không có trường hợp bị xử lý vi phạm quy định về bảo vệ rừng, những cánh rừng nơi đây luôn giữ được màu xanh ngút ngàn, Tà Tổng trở thành điểm sáng trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng của xã.

Nhờ bảo vệ, chăm sóc tốt rừng được giao khoán, hằng năm, mỗi hộ dân của bản Tà Tổng được chi trả từ 20 - 25 triệu đồng tiền DVMTR. Từ đó, đời sống của dân bản ngày càng no ấm, nhiều hộ sắm được tivi, xe máy, thiết bị phục vụ nhu cầu hàng ngày, nhiều hộ có điều kiện phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu. Từ lợi ích rừng mang lại, góp phần nâng cao tinh thần trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ rừng của bà con.

Ông Sùng Vả Co - người dân bản Tà Tổng cho biết: “Nhờ bảo vệ rừng, mỗi năm gia đình tôi được nhận trên 20 triệu đồng tiền DVMTR. Đây là số tiền rất quý, giúp chúng tôi có thêm vốn đầu tư mua cây, con giống để phát triển kinh tế. Rừng mang lại nhiều lợi ích, vì thế, chúng tôi tích cực chăm sóc, bảo vệ; không chặt phá, không để xảy ra hỏa hoạn. Khi phát hiện khu vực nào có hiện tượng xâm hại, lấn chiếm rừng thì chúng tôi nhanh chóng thông báo với chính quyền địa phương và cán bộ kiểm lâm xử lý, ngăn chặn kịp thời”.

Lãnh đạo xã cùng tổ tuần tra, bảo vệ rừng của bản Tà Tổng (xã Tà Tổng) kiểm tra diện tích rừng được giao khoán.

Người dân trong bản không chỉ chú trọng làm tốt công tác bảo vệ, việc phát triển rừng cũng được quan tâm thực hiện. Ngay từ khi được giao diện tích trồng rừng, bản đã họp tuyên truyền cho người dân hiểu về cơ chế chính sách nhận giao khoán, trồng và chăm sóc rừng, hướng dẫn bà con đăng ký diện tích trồng. Phối hợp với Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện xây dựng kế hoạch và phương án trồng rừng đúng thời vụ; thực hiện đúng chính sách hỗ trợ đối với người dân. Do đó, công tác trồng rừng của bản đạt hiệu quả, năm 2023 bản trồng được hơn 5ha quế, góp phần nâng tổng diện tích rừng của bản lên 5.572,11ha, tỷ lệ che phủ đạt gần 60%. 

Hưởng lợi từ tiền chi trả DVMTR, người dân bản Tà Tổng ngày càng quyết tâm quản lý, bảo vệ tốt diện tích rừng hiện có và trồng rừng mới. Tích cực tham gia tuần tra bảo vệ rừng, đẩy mạnh phổ biến những quy định của pháp luật liên quan đến công tác quản lý và bảo vệ, PCCCR đến các bản. Từ đó, nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ rừng; ngăn chặn tình trạng phá rừng, khai thác rừng trái phép trên địa bàn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp, xóa đói nghèo, cải thiện cuộc sống của người dân.