Tỉnh Lai Châu tập trung khai thác tiềm năng, lợi thế, hướng tới mục tiêu phát triển xanh, nhanh, bền vững.

Tái cấu trúc toàn diện

Tháng 2/2026, sau khi tổ chức nghiên cứu, khảo sát và lấy ý kiến rộng rãi, Nghị quyết về việc phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lai Châu thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 chính thức được ban hành. Điểm khác biệt căn bản so với các lần quy hoạch trước: đây không đơn giản là cập nhật số liệu, mà là tái cấu trúc toàn diện tư duy phát triển lãnh thổ từ mô hình quản lý hành chính hai cấp (bỏ cấp huyện) đến định hướng tăng trưởng hai con số.

Điểm cốt lõi là lựa chọn tăng trưởng cao và bền vững làm phương án chủ đạo. Theo đó, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 phấn đấu đạt khoảng 10%/năm; GRDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 4.700-4.800 USD/người, gấp hơn 3 lần con số hiện tại. Đến năm 2050, vượt 17.000 USD/người. Tổng huy động vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 dự kiến đạt khoảng 111 nghìn tỷ đồng.

Ông Trịnh Quang Anh - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: “Ngành Xây dựng tỉnh xác định tầm quan trọng của tổ chức lập quy hoạch đó là phát triển kinh tế - xã hội cho cả nhiệm kỳ cũng như dài hạn đến năm 2050. Sở đồng hành với Sở Tài chính cùng với các ngành trong việc khơi thông nguồn lực, đặc biệt là tổ chức hệ thống đô thị và nông thôn. Cùng với đó, quy hoạch hệ thống giao thông để tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội địa phương”.

Tiếp đó là không gian phát triển của quy hoạch theo mô hình “một trục, hai vùng, ba trụ cột”. Trục phát triển chính là hành lang đô thị kinh tế kết nối trung tâm tỉnh với các trung tâm kinh tế vùng. Hai vùng được phân định rõ: vùng phía Đông (Than Uyên, Tân Uyên) lấy nông nghiệp hàng hóa làm trọng tâm; vùng phía Tây (Phong Thổ, Mường Tè, Sìn Hồ) hướng vào kinh tế cửa khẩu, lâm nghiệp và du lịch. Ba trụ cột tăng trưởng gồm dịch vụ - du lịch, công nghiệp - năng lượng và nông nghiệp đặc hữu. Mô hình này chính là tập trung nguồn lực vào những không gian có lợi thế so sánh rõ rệt, tạo ra các cực tăng trưởng đủ mạnh để lan tỏa.

Điểm nhấn là ngày 17/3/2026, Văn phòng Chính phủ có Thông báo số 130/TB-VPCP thông báo kết luận của Thường trực Chính phủ tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu sáng 9/3/2026 do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì. Theo đó, Thường trực Chính phủ kết luận 8 nội dung, trong đó, sớm đầu tư Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT.13) trong giai đoạn 2026-2030: Đây là dự án giao thông trọng điểm quốc gia, ưu tiên đầu tư đã được xác định trong Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Thường trực Chính phủ đồng ý giao tỉnh làm cơ quan chủ quản thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư xây dựng tuyến Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT.13). Thường trực Chính phủ cũng giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Lai Châu và các cơ quan liên quan tổ chức lập Quy hoạch Cảng hàng không Lai Châu theo quy định.

Theo đồng chí Phan Văn Ngọc - Chủ tịch UBND xã Than Uyên, ngay sau khi Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh được ban hành, xã đã khẩn trương triển khai xây dựng quy hoạch chi tiết phù hợp với điều kiện thực tế. Theo đó, xác định trọng tâm phát triển là nông nghiệp chất lượng cao; đẩy mạnh các lĩnh vực thương mại, dịch vụ và du lịch nhằm tạo động lực tăng trưởng bền vững.

Người dân trồng sâm Lai Châu.

Động lực phát triển mới

Phát triển xanh trong bản quy hoạch của Lai Châu không phải là khẩu hiệu mà thể hiện bằng những con số cam kết cụ thể: tỷ lệ che phủ rừng đạt 55% vào năm 2030; 100% khu, cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung; 95% chất thải rắn đô thị được thu gom xử lý; 98% cơ sở sản xuất kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường. Đặc biệt, Lai Châu đang hướng đến thị trường tín chỉ carbon khi tỉnh có hơn 500 nghìn héc ta rừng; do đó, tỉnh đang nghiên cứu tham gia các dự án thí điểm quốc tế về tín chỉ carbon, khi Việt Nam chuẩn bị vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon. Đây là cơ hội để Lai Châu biến lợi thế tự nhiên thành tài sản kinh tế thực sự, tạo thêm nguồn thu bền vững mà không phải đánh đổi môi trường.

Về công nghiệp, Lai Châu ưu tiên năng lượng tái tạo thủy điện tích năng, điện mặt trời cùng chế biến nông lâm sản và khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường. Đối với lĩnh vực nông nghiệp, chuyển sang vùng nguyên liệu tập trung: lúa khoảng 3.500ha, chè 10.000ha, quế 15.000ha, mắc-ca 8.400ha cùng dược liệu (trong đó sâm Lai Châu khoảng 3.000ha). Tất cả hướng tới sản xuất hữu cơ, xây dựng thương hiệu và liên kết chuỗi giá trị.

Nông dân thu nhập cao từ sản phẩm chè búp.

Đồng chí Nguyễn Thành Đồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu cho biết: “Ngành Nông nghiệp tỉnh đang tập trung vào ba hướng: khai thác hiệu quả tài nguyên đất, rừng, nước gắn với bảo vệ môi trường; tổ chức sản xuất trồng trọt theo quy trình an toàn, giảm thiểu ô nhiễm; thu hút doanh nghiệp chăn nuôi tập trung theo chuỗi an toàn sinh học khép kín. Đây là nền tảng để Lai Châu xây dựng thương hiệu nông sản sạch, có giá trị cao trên thị trường”.

Với lợi thế sở hữu nhiều đỉnh núi cao, cảnh quan đèo kỳ vĩ và các bản làng giàu văn hóa dân tộc, bản quy hoạch xác định đến năm 2030, doanh thu du lịch đạt trên 2.700 tỷ đồng, tổng lượt khách tăng bình quân 10%/năm. Cùng với đó, năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa của Lai Châu trên 20%; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều dưới 10%; thu ngân sách nhà nước trên địa bàn trên 4.500 tỷ đồng. Về hạ tầng số, đến năm 2030 phổ cập Internet băng rộng cáp quang toàn tỉnh, hoàn thành phủ sóng 5G tại các điểm dân cư, phủ sóng 6G tại các trung tâm kinh tế và khu công nghiệp.

Tầm nhìn 2050 hướng đến một Lai Châu trở thành không gian phát triển xanh, sinh thái, biên giới ổn định. Tổng vốn đầu tư tích lũy đến năm 2030 dự kiến 52.760 tỷ đồng; giai đoạn 2031-2035 là 81.434 tỷ đồng. Các dự án hạ tầng giao thông và logistics được ưu tiên cao nhất, tiếp theo là phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng, đầu tư khu cụm công nghiệp, phát triển vùng nguyên liệu đặc hữu và hạ tầng du lịch.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, bản quy hoạch xác định các nhóm giải pháp như: hoàn thiện thể chế, huy động vốn đầu tư, phát triển nguồn nhân lực, đổi mới khoa học công nghệ, cơ chế liên kết vùng, quản lý phát triển đô thị nông thôn, bảo đảm quốc phòng - an ninh và tổ chức giám sát thực hiện quy hoạch. Trong đó, cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh được coi là “đột phá thể chế” then chốt.

Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lai Châu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 chính là hành trình mới mà Lai Châu đang bắt đầu và nỗ lực để trở thành niềm tự hào của vùng biên cương Tổ quốc.