Sìn Hồ là huyện vùng cao biên giới với trên 95% là đồng bào dân tộc thiểu số. Đời sống người dân khó khăn, nhận thức hạn chế, tồn tại nhiều hủ tục. Nhất là những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, tỉnh, cơ sở hạ tầng đô thị và nông thôn trên địa bàn được đầu tư. Tuy nhiên, đó cũng là một trong những khó khăn đối với cấp ủy, chính quyền khi nhiều người dân lợi dụng việc giải phóng mặt bằng đòi hỏi những yêu sách với giá tiền không đúng quy định, cản trở người thi hành công vụ.

Bên cạnh đó, tình trạng tranh chấp đất đai, xung đột, mâu thuẫn trong cuộc sống gia đình, cộng đồng dân cư và khiếu nại khiếu kiện vượt cấp xảy ra với số vụ việc ngày càng tăng, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển các lĩnh vực trên địa bàn. Ông Lường Văn Quý - Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện cho biết: Với phương châm “giải quyết dứt điểm từ cơ sở” và chính ở cơ sở mới là người am hiểu những sự việc cụ thể nhất. Do đó, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện phối hợp với Phòng Tư pháp hướng dẫn UBND xã, thị trấn thành lập các tổ hòa giải ở 22 xã, thị trấn trên địa bàn. Thành viên các tổ hòa giải được huyện chú trọng lựa chọn vì chính họ là người “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”, chủ yếu là người có uy tín, già làng, trưởng bản, người am hiểu pháp luật.

Thành viên Tổ hòa giải bản Ná Đon (xã Noong Hẻo) tuyên truyền pháp luật cho người dân.

Hiện, toàn huyện có tổng 185 tổ hòa giải, với hơn 986 hòa giải viên ở các bản, khu phố. Các hòa giải viên đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến về: Luật Hòa giải ở cơ sở; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; Luật Xử lý vi phạm hành chính… tới người dân. Nhất là khi có tranh chấp, mâu thuẫn, xích mích xảy ra ở khu dân cư, các tổ viên phối hợp với cán bộ xã, thị trấn phân tích, giải thích hợp tình, hợp lý và vận động Nhân dân đoàn kết, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Từ đó, giải quyết dứt điểm những mâu thuẫn, xích mích ngay khi mới phát sinh.

Điển hình như vụ việc xảy ra vào 10/4/2019, khi bà Sùng Thị Gàu ở bản Thà Giàng Chải, xã Tả Ngảo có đơn đề nghị khiếu nại về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng. Sau khi nhận được đơn thư khiếu nại của bà Gàu, lãnh đạo huyện đã giao cho UBND cấp xã thuộc thẩm quyền giải quyết. UBND xã Tả Ngảo phối hợp với Tổ hòa giải xuống tuyên truyền vận động, giải thích. Bà Gàu chia sẻ: Do tôi chưa hiểu biết pháp luật về lĩnh vực bảo vệ rừng nên đã gây mất đoàn kết với một số hộ dân trong bản và vi phạm Luật Lâm nghiệp. Khi tôi gửi đơn thư khiếu nại đã được cán bộ xuống tuyên truyền, giải thích nên nhận thức rõ và rút đơn khiếu nại.

Hàng năm, huyện Sìn Hồ chú trọng công tác củng cố, kiện toàn tổ chức, hướng dẫn nghiệp vụ cho đội ngũ hòa giải viên thông qua các buổi tập huấn, lớp bồi dưỡng nghiệp vụ về phổ biến giáo dục pháp luật, kỹ năng hòa giải. Thông qua đó, không chỉ giúp các hòa giải viên có điều kiện cập nhật kịp thời văn bản hướng dẫn hoạt động hòa giải ở cơ sở còn được trao đổi nghiệp vụ, kỹ năng hòa giải thực tiễn nơi mình sinh sống với những địa phương khác trên địa bàn. Nhất là huyện chú trọng việc khen thưởng kịp thời nhằm động viên, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ viên tổ hòa giải phát huy sự nhiệt tình, tính chủ động, từng bước đưa hoạt động hòa giải ở cơ sở đi vào nề nếp.

Thông qua hoạt động hòa giải của các tổ hòa giải trên địa bàn, từ đầu năm tới nay, các tổ hòa giải ở cơ sở đã hòa giải thành công 203/234 vụ việc. Góp phần giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp tại cộng đồng dân cư, kéo giảm vi phạm pháp luật, hạn chế đơn thư khiếu nại, khiếu kiện vượt cấp. Các tổ hòa giải ở cơ sở đang từng bước khẳng định là cầu nối hàn gắn mọi mâu thuẫn, thắt chặt tình làng, nghĩa xóm.