Trong đó, xu hướng bỏ xét tuyển học bạ ngày càng trở nên phổ biến và trong trường hợp vẫn giữ phương thức này, các trường cũng đã chuyển sang xét tuyển kết hợp với các tiêu chí khác, không còn sử dụng học bạ đơn thuần. Cùng với đó là sự xuất hiện của một số phương thức xét tuyển mới nhằm hướng tới việc lựa chọn được thí sinh có năng lực phù hợp với các chuyên ngành đào tạo.

Thí sinh cần sử dụng đa dạng các phương thức tuyển sinh khi “cửa” xét tuyển bằng học bạ đang hẹp dần. Ảnh minh họa

Trong số hơn 30 trường ĐH công bố phương án tuyển sinh năm 2026, có 14 trường bỏ phương thức xét tuyển bằng học bạ. Tiêu biểu trong số này có thể kể đến các cơ sở đào tạo lớn như ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Kinh tế quốc dân, Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông, Trường ĐH Công nghệ, ĐHQG Hà Nội, Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội), Trường ĐH Liên ngành và Nghệ thuật (ĐHQG Hà Nội), Trường ĐH Việt Nhật (ĐHQG Hà Nội), Trường ĐH Sư phạm (ĐH Thái Nguyên), ĐH Sư phạm TP. HCM, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Trường ĐH Bách khoa TP. HCM, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM…

Bên cạnh đó, có 14 trường vẫn tiếp tục duy trì xét tuyển học bạ nhưng kết hợp với các tiêu chí khác và cách thức sử dụng phương thức này cũng khác nhau. Chẳng hạn, có một số trường chỉ xét học bạ 2 kỳ của lớp 12, có trường lại xét tuyển từ 3-6 kỳ và một số trường thì chỉ áp dụng xét học bạ với một số ngành không phải mũi nhọn như trường hợp của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2 hoặc các chương trình liên kết như phương án của Trường ĐH Kinh tế (ĐHQG Hà Nội).

Bên cạnh đó, một số trường đại học cũng bổ sung thêm một số phương thức xét tuyển mới. Đơn cử như Trường ĐH Văn Lang đã bổ sung phương thức xét tuyển hồ sơ năng lực, nhằm đánh giá thí sinh theo hướng toàn diện, đa chiều, phù hợp tinh thần đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với ba phần chính gồm: Quá trình học tập THPT (lớp 10, 11, 12), bài đánh giá cá nhân theo định hướng ngành học - tầm nhìn nghề nghiệp và năng lực ngoại ngữ. Mục tiêu mà phương án này hướng tới nhằm giúp nhận diện rõ hơn sự phù hợp của thí sinh với từng khối ngành đào tạo.

Thay vì chỉ dựa vào điểm thi tại một thời điểm, phương thức này xem xét tổng thể quá trình học tập, năng lực cá nhân và định hướng nghề nghiệp của người học, tỷ trọng đánh giá gồm: Học bạ THPT chiếm 60%, bài đánh giá cá nhân 30% và năng lực ngoại ngữ 10%. Trong đó, bài đánh giá cá nhân được thiết kế dựa trên các khảo sát định hướng nghề nghiệp đã được kiểm chứng quốc tế, nhằm xác định mức độ tương thích của thí sinh với ngành học lựa chọn.

Cách tiếp cận này cho phép nhà trường tuyển chọn người học phù hợp theo từng khối ngành đào tạo. Ngoài các phương thức xét tuyển truyền thống, năm 2026, Trường ĐH Việt Nhật (ĐHQG Hà Nội) cũng đã bổ sung thêm phương thức xét tuyển qua phỏng vấn, đánh giá thí sinh với mục tiêu lựa chọn được người học phù hợp, có năng lực sát với các ngành đào tạo có yếu tố đặc thù.

Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, xét tuyển bằng học bạ đã trở thành phương thức xét tuyển phổ biến của nhiều trường ĐH. Theo Bộ GD&ĐT, tỷ lệ xét tuyển học bạ nằm ở mức 30-50%, áp đảo so với các phương thức xét tuyển còn lại. Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy, trong số 17 phương thức xét tuyển, tỷ lệ các trường sử dụng phương thức xét học bạ là 42,4%, số xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT chiếm 39,1%, còn lại là các phương thức khác chiếm 18,5%.

Tuy nhiên, phương thức này gây nhiều tranh cãi về tính chính xác, công bằng và Bộ GD&ĐT đã từng làm một cuộc khảo sát đối với các trường ĐH về việc nên bỏ hay giữ phương thức xét tuyển bằng học bạ. Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh trường ĐH tự chủ tuyển sinh, việc nên giữ hay bỏ xét tuyển bằng học bạ cần được nhìn nhận cân bằng ở cả hai bình diện.

TS Đồng Mạnh Cường, Trưởng khoa Kinh doanh, chuyên gia tuyển sinh tại Trường Đại học Anh quốc Việt Nam cho rằng, trước mắt, chưa nên bỏ hoàn toàn xét tuyển học bạ nhưng cũng không nên coi đó là phương thức chủ đạo. Một hướng phù hợp mà nhiều trường ĐH đang hướng đến là duy trì học bạ như phương thức bổ trợ bên cạnh kỳ thi tốt nghiệp THPT hoặc kỳ thi đánh giá năng lực. Khi đó, điểm thi sẽ là tiêu chí chính, còn học bạ được sử dụng để đánh giá bổ sung hoặc áp dụng cho một số ngành ít cạnh tranh, phù hợp với năng lực toàn diện của thí sinh. Cách tiếp cận này vừa đảm bảo tính minh bạch, vừa tạo cơ hội cho nhiều đối tượng học sinh khác nhau, nhất là học sinh yếu thế, chưa có cơ hội để tiếp cận với các kỳ thi đánh giá năng lực hay thi lấy chứng chỉ quốc tế.

PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM cũng nêu quan điểm, về lâu dài, bỏ xét học bạ trong tuyển sinh ĐH là một giải pháp đáng cân nhắc để tăng tính minh bạch, đảm bảo chất lượng đầu vào và công bằng trong tuyển sinh nhưng cần thực hiện theo lộ trình để không làm giảm cơ hội của nhóm học sinh yếu thế. Hiện nay, các trường ĐH đang có xu hướng chỉ sử dụng xét tuyển học bạ đối với các ngành ít cạnh tranh, chương trình liên kết hoặc dùng học bạ như tiêu chí phụ, kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT, thi đánh giá năng lực và phỏng vấn để đánh giá toàn diện thí sinh.

Trong bối cảnh “cửa” xét tuyển bằng học bạ đang hẹp dần, thí sinh nên tập trung học đều các môn, nhất là trong các tổ hợp xét tuyển dự kiến để có thể đạt kết quả tốt ở các phương thức khác nhau như thi đánh giá năng lực, thi tốt nghiệp THPT. Ngoài ra, thí sinh cũng cần tận dụng các thế mạnh vốn có của bản thân như chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và các năng lực khác để tham gia xét tuyển kết hợp, làm quen với các phương thức xét tuyển mới. Điều này sẽ giúp các em tránh được việc bị động, không bị ảnh hưởng quyền lợi khi các trường ĐH thắt chặt, siết các phương thức xét tuyển truyền thống, đặc biệt là học bạ.