Trao đổi với chúng tôi, ông Lù Văn Cưởi - Phó Chủ tịch UBND xã Pu Sam Cáp cho biết: Trên địa bàn xã hiện có 4 khu vực tiềm ẩn nguy cơ khai thác vàng trái phép, gồm bãi số 7, khu vực Phiêng Trạng, bãi số 8 và bãi sa khoáng. Các khu vực này nằm sâu trong núi, địa hình hiểm trở, nhiều vị trí chưa có đường giao thông nên việc tiếp cận gặp không ít trở ngại. Qua thực địa, lực lượng chức năng phát hiện nhiều hầm lò, lán trại và dấu hiệu khai thác mới, cho thấy nguy cơ tái diễn hoạt động khai thác vàng trái phép vẫn còn hiện hữu.

Từ đầu năm đến nay, xã Pu Sam Cáp đã tăng cường quản lý tài nguyên, khoáng sản và bảo vệ môi trường; thành lập đoàn công tác, tổ chức 5 lượt tuần tra, giám sát, qua đó phát hiện dấu hiệu khai thác vàng trái phép. Lực lượng chức năng đã hủy tại chỗ các phương tiện, vật dụng nhưng không bắt được đối tượng vi phạm nên chưa đủ cơ sở lập hồ sơ xử lý hành chính.

Lực lượng chức năng xã tăng cường kiểm tra các điểm khai thác vàng trái phép.

Tính riêng từ ngày 9-14/8 vừa qua, tại bãi số 7, lực lượng chức năng phát hiện 11 hầm lò cũ, trong đó 5 hầm có dấu hiệu khai thác mới. Khu vực Phiêng Trạng, có 9 hầm lò cũ xuất hiện dấu hiệu khai thác mới cùng 11 lán trại tạm. Bãi số 8 có 6 hầm cũ có dấu hiệu khai thác mới, 2 lán trại và máy móc phục vụ khai thác. Riêng bãi sa khoáng có 8 hầm cũ, 1 bãi lộ thiên có dấu hiệu khai thác trái phép, 6 lán trại và nhiều máy móc. Lực lượng chức năng đã phá dỡ lán trại, xử lý toàn bộ máy móc tại các điểm phát hiện.
Thực tế cho thấy, việc ngăn chặn khai thác vàng trái phép ở Pu Sam Cáp còn không ít khó khăn. Các điểm có khoáng sản nằm xa khu dân cư, địa hình phức tạp, trong khi đối tượng thường hoạt động lén lút, lợi dụng rừng núi để ẩn dấu. Sau khi bị giải tỏa, nguy cơ quay lại khai thác trái phép vẫn có thể xảy ra. Vì vậy, phát huy vai trò của nhân dân, xã vận động bà con không tham gia, không tiếp tay cho hoạt động khai thác trái phép và chủ động cung cấp thông tin cho chính quyền địa phương.
Tại bản Cang Mướng, trưởng bản và các đoàn thể lồng ghép tuyên truyền, vận động nhân dân trong các cuộc họp, nhắc nhở dân bản không khai thác, không tiếp tay, không vận chuyển máy móc, nhiên liệu, lương thực, thực phẩm vào khu vực khai thác trái phép khoáng sản. Nhờ đó, người dân chủ động nắm địa bàn, kịp thời thông tin khi xuất hiện người lạ, hoặc dấu hiệu bất thường, góp thêm “tai mắt” từ cơ sở trong bảo vệ tài nguyên.
Ông Lò Văn Phinh - Trưởng bản Cang Mướng cho biết: “Tôi thường xuyên lồng ghép nội dung bảo vệ khoáng sản vàng vào các buổi họp bản để nhắc nhở bà con chấp hành pháp luật, không tự ý khai thác, không tiếp tay cho hoạt động khai thác trái phép. Khi thấy người lạ hoạt động bất thường tại khu vực có khoáng sản, báo ngay cho trưởng bản và chính quyền để kịp thời xử lý”.

Tại bãi số 8, thuộc địa phận bản Nậm Há, lực lượng chức năng xã phát hiện máy móc có dấu hiệu mới khai thác vàng trái phép.

Theo phương án đề xuất, thời gian tới, xã sẽ xây dựng 2 chốt tại bãi Phiêng Trạng và bãi sa khoáng nhằm kiểm soát người, phương tiện, máy móc và nhu yếu phẩm ra vào khu vực. Tiếp tục rà soát, theo dõi các điểm đã giải tỏa, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường. Cùng với đó, xã tăng cường phối hợp với xã giáp ranh để kiểm soát các tuyến đường vào khu vực có nguy cơ khai thác vàng; quản lý chặt việc sử dụng đất, bảo vệ rừng, kịp thời phát hiện, xử lý hành vi mở đường, dựng lán trại, lập bãi tập kết phục vụ khai thác khoáng sản trái phép.
Theo ông Lù Văn Nghĩa - Trưởng bản Nậm Há, người dân đồng thuận với chủ trương bảo vệ tài nguyên và giữ gìn an ninh trật tự. Ông thường xuyên nhắc nhở con, cháu không tham gia, không tiếp tay cho hoạt động khai thác khoáng sản trái phép; đồng thời, báo ngay cho chính quyền khi phát hiện người lạ và dấu hiệu khác thường. “Bảo vệ tài nguyên cũng chính là bảo vệ cuộc sống và sự bình yên của bản, của nhân dân” - ông Nghĩa chia sẻ.
Bảo vệ khoáng sản ở Pu Sam Cáp vẫn là nhiệm vụ nhiều thách thức, đòi hỏi sự kiên trì của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng và sự đồng thuận của nhân dân. Khi trách nhiệm được phát huy từ cơ sở, từng khu vực có khoáng sản sẽ được quản lý chặt chẽ hơn, nguy cơ xâm hại tài nguyên từng bước được đẩy lùi. Giữ tài nguyên hôm nay cũng là giữ đất, giữ rừng, bảo vệ môi trường và tạo dư địa cho phát triển lâu dài; đó là trách nhiệm với quê hương và các thế hệ mai sau.