Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chương trình, dự án về xây dựng cơ sở hạ tầng, chính sách xã hội cho người nghèo, các nguồn vốn ưu đãi tạo điều kiện cho Nhân dân phát triển kinh tế, xây dựng NTM. Song, với đặc thù xã vùng cao, biên giới, bắt tay vào thực hiện chương trình xây dựng NTM từ xuất phát điểm thấp, nhận thức của người dân nhiều hạn chế, một bộ phận còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước; cơ cấu kinh tế còn yếu, sản xuất nông nghiệp lâm nghiệp chưa phát triển, bà con gieo trồng và sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, năng suất cây trồng phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên. Việc sản xuất mang tính tự cung tự cấp. Thu nhập bình quân hiện mới đạt 12,5 triệu đồng/người/năm. Do đó, việc thực hiện tiêu chí thu nhập và tỷ lệ hộ nghèo theo đúng lộ trình chương trình xây dựng NTM rất khó khăn.

Cùng với đó, địa bàn rộng, địa hình chủ yếu là đồi núi chia cắt, dân cư phân bố không tập trung, nguyên vật liệu tại chỗ không có, phải vận chuyển từ nơi khác tới, đội giá thành lên cao. Để xây dựng đường nông thôn cần nguồn lực rất lớn, trong khi nguồn ngân sách từ Trung ương ít so với số vốn cần đầu tư thực tế tại địa phương, nguồn vốn đối ứng của địa phương thiếu, việc huy động nguồn xã hội hóa không có bởi người dân quá nghèo không thể đóng góp. Mặc dù quá trình làm đường giao thông nhận được sự đồng tình ủng hộ của Nhân dân, tuy nhiên, việc triển khai làm đường còn nhiều khó khăn cần được tháo gỡ.

Bên cạnh các tiêu chí: hộ nghèo, thu nhập, đường giao thông được coi là khó thực hiện nhất, thì tiêu chí cơ sở vật chất trường học, quy hoạch khu dân cư cũng là một bài toán nan giải. Hiện, trên địa bàn xã có 3 trường: mầm non, tiểu học và THCS vẫn chưa được đầu tư xây dựng kiên cố. Theo quan sát của chúng tôi, bên cạnh nguồn vốn đầu tư, vấn đề mặt bằng cũng là một yếu tố nan giải, quỹ đất dự phòng của xã không có, vấn đề quy hoạch gặp khó khăn do yếu tố địa hình. Đơn cử như bản Nậm Ô nằm sát dòng suối Nậm Ban, mỗi mùa mưa lũ, bà con nơm nớp lo sợ. Người dân mong muốn di chuyển lên nơi ở mới nhưng rất khó thực hiện do thiếu đất quy hoạch dành cho khu vực dân cư. Anh Lý A Hạt, người dân bản Nậm Ô chia sẻ: “Mưa lũ về mình cũng sợ lắm, muốn chuyển nhà lên chỗ khác nhưng mà chẳng còn chỗ nào bằng phẳng để làm nhà”...

Để tháo gỡ những khó khăn trong thực hiện xây dựng NTM, hiện xã đã xây dựng kế hoạch chi tiết, trong đó ưu tiên đẩy mạnh các phong trào thi đua sản xuất kinh doanh, đoàn kết giúp nhau xóa đói giảm nghèo... tạo nội lực trong tiến trình xây dựng NTM, đẩy mạnh tuyên truyền, huy động mọi nguồn lực xây dựng NTM.

Để hoàn thành các tiêu chí về xây dựng NTM đối với một xã biên giới là nhiệm vụ không đơn giản, ngoài sự quyết tâm, nỗ lực của chính quyền địa phương và sự đồng tình, ủng hộ của người dân, xã Nậm Ban rất cần sự chung tay, góp sức của các cấp, ngành, sự hỗ trợ của các doanh nghiệp giúp Nậm Ban vươn lên.