Lai Châu là tỉnh miền núi, biên giới của Tổ quốc, nơi sinh sống của 20 dân tộc anh em, trong đó có 13 dân tộc cư trú thành cộng đồng lâu đời với hệ thống giá trị văn hóa truyền thống phong phú, đặc sắc và giàu bản sắc. Những giá trị ấy được thể hiện sinh động qua lễ hội truyền thống, phong tục tập quán, tiếng nói, chữ viết, trang phục, ẩm thực, tri thức dân gian và các loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo. Nhận thức sâu sắc vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 17/02/2021 về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện được triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Toàn tỉnh đã tổ chức hàng nghìn hội nghị học tập, quán triệt Nghị quyết; 100% cấp ủy, chính quyền các cấp xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể để triển khai thực hiện. Các cơ quan báo chí, truyền thông của tỉnh duy trì thường xuyên các chuyên trang, chuyên mục tuyên truyền về bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Qua đó, tạo sự thống nhất cao về tư tưởng và hành động trong toàn xã hội đối với nhiệm vụ bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc.

Lai Châu là nơi sinh sống của 20 dân tộc anh em, trong đó có 13 dân tộc cư trú thành cộng đồng lâu đời với hệ thống giá trị văn hóa truyền thống phong phú, đặc sắc và giàu bản sắc. Ảnh: Bình Minh

Cùng với công tác tuyên truyền, tỉnh đã tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, huy động và lồng ghép hiệu quả các nguồn lực. Giai đoạn 2021–2025, Lai Châu đã bố trí và lồng ghép hàng trăm tỷ đồng từ các chương trình mục tiêu quốc gia, ngân sách địa phương và nguồn xã hội hóa để đầu tư cho công tác bảo tồn di sản văn hóa, phục dựng lễ hội truyền thống, xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở và phát triển du lịch cộng đồng. Toàn tỉnh đã hoàn thành kiểm kê trên 1.000 di sản văn hóa phi vật thể; nhiều di sản tiêu biểu được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trong đó có Nghệ thuật Xòe Thái (được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), Lễ hội Gầu Tào của người Mông, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu của dân tộc Thái…

Phong trào bảo tồn văn hóa trong cộng đồng được đẩy mạnh, gắn với xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Hiện nay, toàn tỉnh có trên 700 đội văn nghệ quần chúng, hàng trăm câu lạc bộ bảo tồn văn hóa dân tộc hoạt động thường xuyên tại các thôn, bản. Nhiều địa phương đã đưa nội dung bảo tồn văn hóa truyền thống vào hương ước, quy ước; khuyến khích sử dụng tiếng nói, chữ viết dân tộc, mặc trang phục truyền thống trong lễ hội, sinh hoạt cộng đồng và hoạt động du lịch. Các nghề thủ công truyền thống như dệt thổ cẩm, đan lát, chế tác nhạc cụ dân tộc từng bước được khôi phục, gắn với phát triển sản phẩm lưu niệm phục vụ du khách.

Các nghề thủ công truyền thống từng bước được khôi phục, gắn với phát triển sản phẩm lưu niệm phục vụ du khách. Ảnh: Bình Minh

Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, tỉnh Lai Châu đã tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống sản phẩm du lịch đặc trưng. Đến nay, toàn tỉnh có trên 20 điểm du lịch cộng đồng đang hoạt động, trong đó nhiều điểm phát huy rõ nét bản sắc văn hóa dân tộc và mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực cho người dân. Tiêu biểu là bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ) với trên 50 hộ tham gia làm du lịch cộng đồng, mỗi năm đón hàng chục nghìn lượt khách, thu nhập bình quân của các hộ tham gia làm du lịch đạt từ 80–120 triệu đồng/năm. Bản Hon (xã Khun Há), bản Vàng Pheo (xã Phong Thổ) từng bước hình thành chuỗi sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm văn hóa, ẩm thực, sinh hoạt truyền thống của đồng bào dân tộc, tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Nhờ khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống gắn với cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, du lịch Lai Châu có bước phát triển rõ nét. Giai đoạn 2021–2025, toàn tỉnh đón trên 5 triệu lượt khách du lịch, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt trên 30%/năm; riêng năm 2024, lượng khách du lịch tăng gần 1,5 lần so với năm 2021. Tổng doanh thu từ du lịch giai đoạn này ước đạt gần 3.800 tỷ đồng, vượt mục tiêu Nghị quyết đề ra, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương, nhất là ở khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo đồng chí Sùng A Hồ - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh: Để triển khai các nhiệm vụ bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh xây dựng và ban hành Nghị quyết về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, trong đó xác định cụ thể các chỉ tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết số 04-NQ/TU cần tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện trong giai đoạn tới.

Các lễ hội ở Lai Châu thu hút đông đảo du khách và Nhân dân tham gia. Ảnh: Bình Minh

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, quán triệt, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch; cụ thể hóa, triển khai hiệu quả các nghị quyết, kết luận của Trung ương và của tỉnh. Chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, khơi dậy vai trò của văn hóa như nguồn lực nội sinh thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nhất là du lịch. Đồng thời, nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa, văn học, nghệ thuật, thể thao; phát huy vai trò chủ thể sáng tạo của Nhân dân, sử dụng hiệu quả các thiết chế văn hóa cơ sở. Tỉnh cũng sẽ rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách phát triển văn hóa phù hợp thực tiễn.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch ở Lai Châu đang ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển. Trên nền tảng đó, Lai Châu tiếp tục kiên định quan điểm lấy văn hóa làm gốc, lấy người dân làm trung tâm, phát triển du lịch dựa trên bản sắc riêng có, từng bước xây dựng thương hiệu du lịch Lai Châu hấp dẫn, khác biệt và bền vững trong giai đoạn mới.