Lớp học chữ Thái thu hút sự tham gia của các em học sinh và người dân xã Mường Cang (huyện Than Uyên).

Gần 8 giờ tối, ngày cuối tuần, chúng tôi có mặt tại Hội trường UBND xã Mường Cang để tham dự một buổi học chữ dân tộc Thái được khai giảng giữa tháng 7 vừa qua. Lớp học có hơn 30 học viên, học viên nhỏ tuổi nhất là 7 tuổi và lớn nhất là ngoài 50 tuổi. Trên bàn mỗi học viên đầy đủ dụng cụ như: bút, vở, bảng con, phấn, khăn lau bảng, tập tài liệu bảng chữ cái dân tộc Thái. Trên bục giảng, thầy giáo viết chữ cái mẫu đến đâu, dưới lớp học trò viết chữ ra bảng trước rồi tập viết vào vở cho đẹp. Lớp học càng trở nên sôi nổi, vui tươi hơn khi tiếng thầy đọc trước, học trò đồng thanh đọc theo sau.

Em Mạ Việt Anh (10 tuổi) bản Nà Khiết cho biết: “Đây là buổi thứ 2 em tham gia lớp học này. Em thích học lắm, tuy học chữ dân tộc Thái khó hơn so với tiếng phổ thông nhưng em sẽ cố gắng chăm chỉ học để biết rõ hơn về chữ của dân tộc mình”. Còn với cô Lò Thị Xuyên (52 tuổi), bản Nà Lấu chia sẻ: “Tham gia lớp học này, tôi như trẻ lại, cảm giác như ngày thuở bé đi học chữ phổ thông vậy, nhưng vui hơn khi tôi có thể đọc, viết chữ của người dân tộc mình. Tôi sẽ cố gắng rèn luyện để còn dạy lại cho con, cháu”.

Lớp học chữ dân tộc Thái diễn ra trong 4 tháng, các học viên tham gia lớp học sẽ được học viết 19 cặp chữ Thái (gồm 19 cặp chữ cái phụ âm “tồ” và 19 nguyên âm “may”), tập đọc, ghép vần; hiểu nghĩa từ, câu; viết các câu vè, thơ,… qua sự hướng dẫn của thầy giáo am hiểu và kinh nghiệm dạy chữ dân tộc Thái. 

Được biết, học viết, đọc chữ Thái cần sự kiên trì, đam mê bởi cách phát âm và ghép vần khác nhiều so với tiếng phổ thông. Nếu không học thuộc và ghi nhớ chữ cái thì không thể ghép vần và đọc. Chữ dân tộc Thái được viết liền nhau, không có dấu chấm, dấu phẩy, không viết hoa; một phụ âm có thể kết hợp được với ba nguyên âm để cấu thành 3 từ khác nhau.

Trong kho tàng văn hóa của người Thái, thì chữ viết dân tộc Thái được coi là di sản kết tinh những giá trị, tinh thần của tổ tiên để lại, là vật báu vô cùng thiêng liêng và quý giá, thể hiện sự độc lập của người Thái khi có ngôn ngữ, chữ viết và tiếng nói riêng; hòa chung vào dòng chảy lịch sử, văn hóa của dân tộc Việt Nam ta từ bao đời nay. Hiện nay, chữ dân tộc Thái được lưu giữ trong những sách cổ ghi chép về văn học, lịch sử, tín ngưỡng,… của người Thái. Và, chỉ có người già, người am hiểu hay sưu tầm mới biết đọc và hiểu nghĩa. 

Chị Hà Thị Loan - Bí thư Đoàn xã Mường Cang tâm sự: “Ngày nay với sự giao thoa của nhiều nền văn hóa, chữ dân tộc Thái dần bị mai một. Việc mở lớp dạy chữ viết dân tộc Thái này, chúng tôi mong muốn thế hệ trẻ biết về chữ của dân tộc mình, biết viết, đọc thành thạo nhằm gìn giữ tinh hoa văn hóa của người Thái. Bên cạnh đó, khi học được chữ dân tộc Thái rồi, chúng tôi có điều kiện để tìm hiểu hơn về kho tàng văn hóa đa dạng phong phú được lưu truyền qua nhiều đời nay. Và, trong các cuộc giao lưu với các dân tộc anh em khác, sẽ thể tự tin hát những bài then, bài hát Thái, đọc vè, đồng dao bằng chính ngôn ngữ của dân tộc mình”. 

Việc truyền dạy chữ viết dân tộc Thái không đơn thuần chỉ là học viết, học đọc mà còn học cả kho tàng giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của người Thái. Vì vậy, cần phải nhân rộng, phát huy nhiều hơn nữa những lớp học dạy chữ Thái để tiếng Thái, chữ Thái tồn tại mãi với thời gian, góp phần tạo nên một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.