Những ngày xuân về, bản Xám Láng như khoác lên mình một diện mạo mới - vui tươi, ấm áp và đầy sức sống. Nơi đây có hơn 120 hộ với trên 460 nhân khẩu. Giữa sắc xuân núi rừng, dù cuộc sống đã có nhiều đổi thay, nhưng trong từng nếp nhà, sinh hoạt thường ngày, những giá trị văn hóa truyền thống vẫn hiện diện, bền bỉ như mạch nguồn chảy mãi không ngừng. Trên các con đường rẽ đi khắp bản, chúng tôi gặp nhiều phụ nữ Cống trong trang phục truyền thống.
Trưởng bản Lò Văn Quá dẫn chúng tôi đến một không gian có đông người đang hát các bài hát cổ xưa của dân tộc. Cả không gian ngập tràn sắc màu, màu của áo chàm đen nổi bật với những dải màu xanh, đỏ, vàng nơi tay áo; váy thổ cẩm sọc màu hài hòa; thắt lưng xanh ôm gọn vòng eo, bên hông là chuỗi bạc leng keng theo từng nhịp bước. Các chị, các bà trang điểm nhẹ nhàng, mái tóc búi cao, vấn khăn đen gọn gàng không chỉ tôn lên vẻ duyên dáng mà còn gửi gắm trong đó nét đẹp văn hóa được gìn giữ qua bao thế hệ.
Chị Chảo Thị Liên người dân trong bản kéo chúng tôi vào chung vui với mọi người. Không khí càng ấm cúng, thân thiện hơn khi chị nắm tay tôi hòa vào nhịp của những lời ca, điệu múa. Chị Liên vui vẻ khoe: Ngày thường, người dân ít mặc trang phục vì còn lao động, sản xuất, nhưng cứ có hội, nhất là tết đến thì ai cũng phải diện trang phục dân tộc. Những bộ trang phục là niềm tự hào, “ngôn ngữ” văn hóa đặc biệt của người Cống.

Phụ nữ Cống may trang phục truyền thống.

Quả đúng vậy, với người Cống, những bé gái độ tuổi 14-15 đã biết may, biết thêu. Lớn lên chút nữa đã biết trồng bông, se sợi, dệt, may thành thạo. Với phụ nữ nơi đây, từng đường kim, mũi chỉ chính là sự khéo léo, kiên nhẫn. Và cứ vậy được trao truyền từ mẹ sang con, từ đời này sang đời khác, như một cách gìn giữ hồn cốt dân tộc giữa dòng chảy thời gian.
Không chỉ dừng lại ở việc mặc trang phục truyền thống, người Cống ở Xám Láng còn gìn giữ văn hóa thông qua các điệu múa, lời ca dân gian, phong tục tập quán được truyền từ đời này sang đời khác. Trong gian nhà gỗ của gia đình bà Lò Thị Thai (năm nay gần 70 tuổi), chúng tôi được nghe kể về những truyền thống, phong tục của bà con. Bà Thai chậm rãi nói: Người Cống ở đây có những làn điệu dân ca, những nghi lễ cổ, phong tục sinh hoạt rất đặc trưng. Vui nhất là vào các dịp lễ hội truyền thống như: cúng bản, tết ngô, lúa mới... Đây là những nghi lễ mang đậm tín ngưỡng nông nghiệp và tinh thần gắn kết cộng đồng. Mỗi lần có lễ, tết, người người, nhà nhà chuẩn bị sắm sửa đồ cúng, trang hoàng nhà, vui lắm.
Ngày nay, dù cuộc sống hiện đại, nhưng trong tâm thức của người dân vùng cao, ý thức giữ gìn, bảo tồn lễ hội, phong tục tập quán tốt đẹp vẫn được chú trọng, phát huy. Đặc biệt, từ nhiều năm nay, xã cũng chú trọng thực hiện các công trình sưu tầm, nghiên cứu, ghi chép lại những giá trị văn hóa truyền thống đang dần mai một theo thời gian.
Ông Vàng Văn Châu - Phó Chủ tịch UBND xã Mường Tè cho biết: Nhận thức rõ giá trị đặc biệt của văn hóa dân tộc Cống, sau sáp nhập, chính quyền xã triển khai nhiều hoạt động nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc truyền thống. Chúng tôi tiếp tục duy trì: lễ cúng bản, tết ngô, tết lúa mới; mở các lớp truyền dạy dân ca, dân vũ, thành lập đội văn nghệ quần chúng… Đồng thời, phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người uy tín trong vận động người trẻ giữ gìn bản sắc văn hóa và lan tỏa, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc trên mạng xã hội.

Truyền dạy các bài hát cổ cho trẻ em là cách để người Cống giữ gìn văn hóa dân tộc.

Đi trong sắc xuân rực rỡ, dưới những bông hoa đào khoe sắc, chúng tôi được tận hưởng những giai điệu sâu lắng của các bài hát dân gian mà những người già đang dạy cho trẻ nhỏ. Gương mặt của con trẻ rạng ngời khi được nắm tay mẹ, tay bà vừa hát vừa rảo bước thật đẹp, thật bình dị.
Mùa xuân nơi bản Xám Láng giờ đây không chỉ có sự sinh sôi nảy lộc của những mầm xanh, mà còn là mùa hồi sinh của những giá trị văn hóa truyền thống. Sự chung tay của chính quyền và người dân đã và đang giúp những nét đẹp văn hóa của dân tộc Cống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho cộng đồng hôm nay và mai sau.