Có mặt tại Động Tiên Sơn từ sớm, chúng tôi cảm nhận không khí rộn ràng, tưng bừng ngày khai hội. Dù mới 7 giờ 30 phút sáng nhưng đông đảo bà con các dân tộc trên địa bàn xã và du khách thập phương đã đến dâng hương, vãn cảnh Động Tiên Sơn. Ai cũng chọn bộ quần áo đẹp nhất mang đậm nét truyền thống của dân tộc để đi dự hội, tiếng nói cười, trò chuyện vui vẻ tạo nên bức tranh đầy sắc xuân nơi đây. Chị Lò Thị Lả - bản Nà Khan (xã Bình Lư) phấn khởi nói: “Năm nào cũng vậy, cứ đến khai hội, dù công việc bận đến mấy tôi cũng dành thời gian cùng các con tham dự Lễ hội văn hóa Động Tiên Sơn để cầu năm mới sức khỏe, bình an, hạnh phúc. Đây cũng là dịp để bà con gặp gỡ, tham gia nhiều hoạt động vui chơi, tạo động lực phát triển sản xuất”.

Văn nghệ chào mừng Lễ hội văn hóa Động Tiên Sơn.

Cùng tham quan, khám phá vẻ đẹp của Động Tiên Sơn, chúng tôi được nhiều người dân bản địa kể cho nghe về lịch sử hình thành Động. Động Tiên Sơn gắn liền với truyền thuyết về 99 ngọn núi và 99 hồ nước trong xanh phẳng lặng của dân tộc Lự. Truyền thuyết kể rằng 99 ngọn núi chính là biểu tượng cho 99 chàng trai khỏe mạnh, còn 99 hồ nước trong xanh chính là hình ảnh của 99 người con gái cần cù, xinh đẹp. Những ngọn núi, hồ nước nối tiếp nhau tạo nên bức tường thành ôm giữ một vùng đất trù phú, phì nhiêu. Ngày xưa, Động được gọi là Động Đán Đon  - hiểu theo nghĩa phổ thông là Động Đá Trắng, ngày nay người ta hay gọi là Động Tiên Sơn. Động gồm 49 khoang (49 cung) nối tiếp nhau chạy dài thông qua 2 sườn núi, càng vào sâu các cung càng lớn. Trong Động có nhiều thạch nhũ muôn hình muôn vẻ, màu sắc huyền ảo. Điểm nhấn chính là trong lòng Động có dòng suối trong vắt chảy qua các cung động suốt 4 mùa tạo cho du khách cảm giác thú vị xen lẫn ngỡ ngàng. Từ một hang động hoang sơ chưa được cải tạo, khai thác, cây cối mọc um tùm, đến nay Động Tiên Sơn trở thành điểm du lịch hấp dẫn nằm trên trục hành lang du lịch Tây Bắc từ Sa Pa - Lào Cai sang Lai Châu. Tương lai không xa, Động là điểm đến không thể thiếu của du khách trong và ngoài nước khi đặt chân đến Lai Châu.

Ngoài khám phá vẻ đẹp của Động, đến với Lễ hội văn hóa Động Tiên Sơn, du khách có dịp tham gia các phần Lễ và Hội. Phần Lễ gồm hoạt động dâng hương cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, sức khỏe dồi dào. Phần Hội có Chương trình nghệ thuật “Động Tiên Sơn - Lung linh sắc màu huyền thoại” do các diễn viên không chuyên của xã biểu diễn. Với các phần  “Huyền thoại Động Tiên Sơn”, “Vui hội được mùa”, “Đoàn kết xây dựng và đổi mới” tái hiện quá trình phát triển của xã Bình Lư. Theo một số tài liệu ghi chép lại, người Thái và người Lự là 2 dân tộc xuất hiện đầu tiên trên mảnh đất này. Họ chăm chỉ khai hoang, vỡ đất làm ăn sinh sống, biến nơi đây thành vùng đất giàu tiềm năng. Ngày nay, Bình Lư có 4 dân tộc anh em cùng chung sống gồm: Thái, Lự, Giáy, Kinh. Các dân tộc như một vườn hoa văn hóa đa sắc màu với nhiều lễ hội, điệu múa được giữ gìn qua nhiều thế hệ.

Trao đổi với chúng tôi, anh Lò Văn Thắng - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Lư, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội cho biết: “Đây là năm thứ 5 xã tổ chức Lễ hội văn hóa Động Tiên Sơn. Để Lễ hội diễn ra an toàn, tạo ấn tượng tốt trong lòng du khách, chúng tôi chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, huy động bà con tham gia vệ sinh quanh khu vực Động, công tác đảm bảo an ninh được tăng cường. Hy vọng, qua Lễ hội góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân; giáo dục truyền thống, ý thức giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá, tinh thần đoàn kết các dân tộc; giới thiệu, quảng bá tiềm năng du lịch của địa phương gắn phát triển du lịch với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội”.

Trò chơi tó má lẹ thu hút nhiều bà con tham gia.

Vui hội Động Tiên Sơn còn có rất nhiều trò chơi dân gian: kéo co, đẩy gậy, cờ tướng, bắn nỏ, tung còn, tó má lẹ, chọi gà, bịt mắt bắt dê. Trò chơi nào cũng thu hút nhiều vận động viên tham gia, không phân biệt nam nữ, già trẻ và nhận được sự cổ vũ nhiệt tình, hết mình của khán giả. Đặc biệt phần thi văn nghệ để lại ấn tượng đẹp với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ trang phục, phong cách biễu diễn đem đến cho khán giả các tiết mục ca - múa - nhạc đặc sắc ca ngợi tình yêu quê hương đất nước. Ngoài ra, du khách còn được thưởng thức các món ẩm thực truyền thống của 3 dân tộc: Thái, Giáy, Lự như: cá suối, rau rừng, cơm lam, xôi 7 màu...

Anh Lương Quốc Vương (đến từ Hà Nội) hào hứng nói: “Tuy lần đầu tiên cùng với các bạn đến Động Tiên Sơn nhưng với tôi đây là chuyến đi để lại nhiều ấn tượng. Bởi, ngoài tham quan vẻ đẹp hoang sơ của Động, tôi còn được tham gia các trò chơi, thưởng thức món ăn truyền thống đậm chất Tây Bắc, đặc biệt là người dân bản địa rất nhiệt tình, hiếu khách. Sau khi trở về, tôi sẽ giới thiệu cho bạn bè, gia đình đến tham quan”.

Lễ hội văn hóa Động Tiên Sơn năm 2017 khép lại với nhiều dư âm, ấn tượng đẹp trong lòng du khách. Tin rằng, tương lai không xa, Bình Lư sẽ trở thành điểm du lịch hấp dẫn, góp phần tăng thu nhập, tạo việc làm cho người dân địa phương.