Khi triển khai thực hiện Đề án, huyện Tân Uyên có 5/10 xã, thị trấn (gồm Mường Khoa, Nậm Cần, Nậm Sỏ, Tà Mít, Hố Mít) thuộc vùng đặc biệt khó khăn. Hầu hết các cấp học có hệ thống cơ sở vật chất, thiết bị chưa đồng bộ. Tỷ lệ phòng kiên cố, bán kiên cố mới chỉ đạt 60,1%; phòng tạm, nhờ 39,9%; các phòng chức năng, phòng học bộ môn thiếu so với nhu cầu. Thiếu giáo viên bậc THCS, môn tiếng Anh, tin học của bậc tiểu học. Điều kiện kinh tế của nhiều gia đình học sinh thiếu thốn; nhận thức về vai trò của giáo dục chưa đầy đủ. Tỷ lệ huy động học sinh lớp 9 tốt nghiệp THCS vào học lớp 10 chỉ đạt 37,19%; chỉ có 1/22 trường đạt chuẩn quốc gia.

Nâng cao chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn được UBND huyện cũng như ngành Giáo dục xác định là việc khó, cần có lộ trình, giải pháp cụ thể, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Theo đó, hằng năm, cùng với giao chỉ tiêu, chỉ đạo cấp ủy Đảng, chính quyền các xã đưa mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, UBND huyện yêu cầu Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với địa phương tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò của giáo dục đến các cấp, ngành và Nhân dân.

Triển khai quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp, ưu tiên tập trung đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác lãnh, chỉ đạo của các cấp quản lý giáo dục. Lựa chọn nội dung dạy học phù hợp nhận thức học sinh. Đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và tư vấn tại các trường theo cách thức từ lý thuyết gắn với thực tiễn đến minh họa cụ thể. Giao quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch dạy học, hoạt động phù hợp điều kiện thực tế, đảm bảo mục tiêu, nội dung, đáp ứng yêu cầu cần đạt theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Đối với bậc học mầm non, các trường trọng tâm vào chuyên đề giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tăng cường tiếng Việt cho trẻ. Bậc tiểu học tập trung dạy tiếng Việt, tăng hiệu quả dạy học buổi 2; nâng cao chất lượng dạy môn tiếng Anh, tin học. Bậc THCS tăng cường đổi mới hình thức, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực của người học. Tổ chức thực hiện có hiệu quả Đề án giáo dục hướng nghiệp và phân luồng học sinh trong giáo dục phổi thông giai đoạn 2018 - 2025. Ngoài nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, các nhà trường quan tâm tới giáo dục mũi nhọn. Trong những năm gần đây, nhiều học sinh tham gia thi chọn học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh đoạt giải cao. Điển hình như: Trường THCS xã Mường Khoa, Phổ thông Dân tộc bán trú (PTDTBT) THCS xã Nậm Sỏ, Hố Mít, Tiểu học và THCS xã Tà Mít.

Giờ học ngoại khóa về chủ đề phòng chống ma túy của thầy và trò lớp 8A1, Trường Tiểu học và THCS xã Tà Mít.

Một trong những yếu tố quan trọng, quyết định chất lượng giáo dục là đội ngũ. Làm tốt điều này, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện chú trọng công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. Đến năm học 2020-2021, tỷ lệ giáo viên biết 1 thứ tiếng dân tộc đạt 47,7%, tăng 12%; 49,1% nhà giáo là đảng viên, tăng 19,6% so với năm học 2015 - 2016.

Đảm bảo tỷ lệ chuyên cần, huy động học sinh ra lớp, Phòng Giáo dục và Đào tạo ký cam kết với hiệu trưởng các đơn vị trường trong thực hiện chỉ tiêu giao. UBND xã ký cam kết với trưởng bản. Chú trọng giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, hiểu biết xã hội cho học sinh.

Tạo thuận lợi trong công tác quản lý cũng như điều kiện học tập của học sinh, huyện tổ chức sắp xếp lại 22 trường còn 14 trường. Huy động học sinh khối 3, 4, 5 ở điểm trường lẻ về trung tâm học bắt đầu từ năm học 2017-2018. Loại hình trường PTDTBT tiếp tục được duy trì. Tính đến nay, toàn huyện có 5 trường PTDTBT, 4 trường có học sinh bán trú với tổng số 2.467 em. 5/5 trường mầm non tổ chức cho trẻ ăn 2 bữa/ngày.

Công tác nuôi dưỡng học sinh đảm bảo đủ phòng ở và các trang thiết bị phục vụ ăn, nghỉ. Các đơn vị nhà trường thường xuyên tổ chức hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, trò chơi dân gian, tạo cơ hội cho học sinh thể hiện năng khiếu, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Thường xuyên giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động trồng rau, chăm sóc cây xanh. Công tác vệ sinh an toàn thực phẩm được nêu cao, đảm bảo chế độ ăn cho học sinh 3 bữa/ngày. 100% đơn vị trường có nhân viên y tế thường xuyên theo dõi, chăm sóc sức khỏe cho học sinh. Cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên bảo vệ trực quản lý, hướng dẫn học sinh tự học, đảm bảo an ninh trật tự. 

Năm 2019, Trường PTDTBT Tiểu học xã Hố Mít được đầu tư xây dựng mới khang trang, trong đó bếp ăn bán trú có diện tích 200m2, thiết kế một chiều, chia thành các khu riêng biệt. Đây là tiền đề để tập thể nhà trường triển khai nhiều biện pháp nâng cao hơn nữa chất lượng dạy, học, nuôi dưỡng bán trú.

Thầy giáo Nguyễn Văn Quân - Phó hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học xã Hố Mít cho biết: Trường được đầu tư xây dựng mới khang trang, trong đó bếp ăn bán trú có diện tích 200m2. Năm học 2020-2021, trường có 471 học sinh, trong đó có 210 học sinh ở bán trú. Với phương châm “Mỗi ngày ở trường là một ngày vui”, nhà trường tổ chức nhiều hoạt động ngoài giờ lên lớp như: tập luyện, giao lưu văn nghệ, thể thao, rèn kỹ năng sống thông qua: trồng, chăm sóc vườn rau xanh, bồn hoa; vệ sinh phòng ở, khuôn viên nhà trường; rèn nề nếp ăn, ngủ, học đúng giờ. Thực hiện nghiêm chế độ nuôi dưỡng học sinh bán trú đảm bảo bữa ăn đủ lượng, chất, an toàn thực phẩm. Nhờ đó, tỷ lệ chuyên cần của nhà trường luôn đạt cao, các em hứng thú khi đến trường.

Công tác huy động và tập trung nguồn lực cho giáo dục vùng đặc biệt khó khăn cũng được huyện đặc biệt quan tâm. Trong kế hoạch, ưu tiên đầu tư xây dựng mới, sửa chữa nâng cấp cơ sở vật chất trường học, nhà ở cho học sinh bán trú, nhà bếp, nhà vệ sinh, nhà công vụ cho giáo viên. Tính đến hết năm 2020, tại các vùng đặc biệt khó khăn đã giảm 140 phòng học tạm, tăng 129 phòng kiên cố, 9 phòng bán kiên cố, 42 phòng ở bán trú, 29 nhà bếp, 40 công trình vệ sinh so với năm 2015. Thông qua xã hội hóa giáo dục đã có 35 tổ chức, cá nhân ủng hộ tiền và hiện vật với tổng trị giá hơn 5 tỷ đồng cùng hàng nghìn ngày công của Nhân dân tham gia tu sửa cơ sở vật chất, xây dựng cảnh quan trường lớp, nuôi dưỡng học sinh.

Đồng chí Nguyễn Thanh Văn - Phó Chủ tịch UBND huyện Tân Uyên khẳng định: Sau 5 năm triển khai thực hiện Đề án, nhận thức của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục về nâng cao chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn được nâng lên, bước đầu hình thành các quan điểm: giáo dục hướng tới kết quả đầu ra, lấy trẻ, người học làm trung tâm, dạy học phát huy năng lực người học. Công tác quản lý và chỉ đạo của các đơn vị dần đi vào chiều sâu, trên cơ sở áp dụng hài hòa giữa khoa học quản lý và thực tiễn. Nhờ đó, chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn của các cấp học có sự chuyển biến tích cực. 

Hết năm 2020, 35/41 chỉ tiêu thực hiện đạt và vượt kế hoạch Đề án, trong đó 26 chỉ tiêu vượt. Huyện được công nhận xóa mù chữ, đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học, phổ cập giáo dục THCS, phổ cập mầm non cho trẻ em 5 tuổi. 7/14 trường đạt chuẩn quốc gia, tăng 6 trường so với năm 2016; riêng 2 xã Nậm Cần, Mường Khoa có 100% trường đạt chuẩn. Đã thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng. Đó là tỷ lệ huy động trẻ từ 3 - 5 tuổi ra lớp thu hẹp khoảng cách 2,3%; giáo dục tiểu học: huy động học sinh lớp 3, 4, 5 ở các điểm trường lẻ về trung tâm học thu hẹp khoảng cách 34,1%; số trường học 2 buổi/ngày thu hẹp khoảng cách 44,8%; học sinh lớp 3 được học ngoại ngữ theo chương trình mới thu hẹp khoảng cách 0,5%...

Những con số ấn tượng trên đã minh chứng hiệu quả công tác lãnh, chỉ đạo, triển khai thực hiện Đề án của cả hệ thống chính trị từ huyện đến cơ sở. Quan trọng hơn là những thế hệ nhà giáo không quản ngại gian nan, vất vả gieo "con chữ” nơi vùng khó của Tân Uyên.