Mặc dù đã gần 2 tháng trôi qua nhưng không khí đau thương vẫn bao trùm ngôi nhà nhỏ của gia đình ông Sùng A Pao ở bản Chu Va 8, xã Sơn Bình, huyện Tam Đường. Vụ ngộ độc nấm xảy ra tối ngày 10/4 khiến 2 người trong gia đình ông ra đi mãi mãi. Bữa cơm với món nấm rừng được ông Pao hái trên nương, cùng ăn với ông Pao, cháu Sùng A Dương (sinh năm 2004) và cháu Giàng Thị Cấu (sinh năm 2009). Sau bữa ăn, cả ba người có biểu hiện đau bụng, buồn nôn, đi ngoài nhiều lần. Trong đó, Giàng Thị Cấu xuất hiện triệu chứng đầu tiên và nặng nhất. Các bệnh nhân được đưa đến Trung tâm Y tế huyện Tam Đường, sau đó chuyển lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh và tiếp tục chuyển tuyến về Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Dù được điều trị tích cực nhưng cháu Giàng Thị Cấu đã tử vong, Sùng A Dương cũng ra đi sau Cấu mấy ngày. Ông Sùng A Pao may mắn thoát chết nhưng tinh thần ông suy sụp hoàn toàn. Đây là vụ việc đau lòng, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về những hiểm họa tiềm ẩn trong việc sử dụng thực phẩm tự nhiên không rõ nguồn gốc.

Bác sỹ CKII Đặng Hữu Ngọc - Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Tam Đường cho biết: “Hầu hết các vụ ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên đều do người dân hái nấm lạ trong rừng về sử dụng. Nhẹ thì rối loạn tiêu hóa, nặng thì gây suy gan cấp, xuất huyết tiêu hóa và nguy hiểm đến tính mạng. Cùng với thiếu kiến thức nhận diện thực phẩm an toàn, thói quen sử dụng thực phẩm truyền thống mà không được kiểm chứng khoa học đã vô tình khiến người dân rơi vào tình trạng ngộ độc. Chúng tôi đang tích cực tuyên truyền tại các bản, kết hợp phát tờ rơi tới bà con không sử dụng thực phẩm tự hái khi chưa có đủ kiến thức phân biệt độc và không độc; các dấu hiệu nhận biết nấm độc... Đồng thời tổ chức tập huấn kỹ năng sơ cứu ban đầu khi có người bị ngộ độc cho các nhân viên y tế thôn bản”.

Cán bộ Trung tâm Y tế huyện Tam Đường tuyên truyền tới người dân xã Sơn Bình các nguy cơ ngộ độc nấm trong mùa mưa.

Theo đánh giá của ngành Y tế, trong thời gian qua, tình trạng ngộ độc do độc tố tự nhiên từ nấm rừng gây ra hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe và tính mạng của người dân. Đặc biệt tại huyện Tam Đường trong 2 tháng 4, 5 năm 2025 đã ghi nhận 5 ca ngộ độc liên quan đến nấm rừng làm 2 người tử vong. Đáng chú ý, các vụ ngộ độc đều xảy ra trong phạm vi hộ gia đình hoặc trên nương, khiến công tác cấp cứu gặp nhiều khó khăn do địa bàn cách xa cơ sở y tế.

Trước thực trạng trên, tỉnh Lai Châu đã và đang đẩy mạnh các hoạt động phòng, chống ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên, trong đó chú trọng công tác tuyên truyền phòng ngừa ngộ độc thực phẩm; lồng ghép trong các cuộc họp bản, sinh hoạt chi hội phụ nữ, đoàn thanh niên, để cung cấp kiến thức nhận biết các loại thực phẩm có nguy cơ cao như: nấm tán trắng, hạt củ rễ cây rừng, mật ong rừng hoang dại… Thực hiện đầy đủ các biện pháp giám sát và thông tin, cảnh báo kịp thời nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên. Chỉ đạo các cơ sở y tế sẵn sàng tiếp nhận, cấp cứu, điều trị kịp thời các ca ngộ độc thực phẩm, giảm thiểu ảnh hưởng thấp nhất đến sức khoẻ, tính mạng của người bệnh. Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Báo Lai Châu, Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh phối hợp với Sở Y tế và các địa phương đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức cho người dân về các loại thực phẩm nguồn gốc tự nhiên có nguy cơ ngộ độc, đặc biệt là nấm rừng; cách nhận biết các loại nấm độc và khuyến cáo người dân không sử dụng các loại thực vật có nguy cơ gây ngộ độc như nấm rừng, cây, củ, quả rừng lạ.

UBND các huyện, thành phố tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương đối với công tác phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ ngộc độc thực phẩm trên địa bàn. Tổ chức giám sát chặt chẽ các nguy cơ, khu vực thường xuyên có nấm mọc và người dân có thói quen hái nấm rừng, cây, củ, quả rừng lạ... làm thức ăn. Cảnh báo từ người dân tuyệt đối không ăn nấm rừng nếu không chắc chắn là nấm lành, kể cả khi nấm có hình dáng giống loại đã từng ăn. Độc tố của nấm có thể gây tử vong nhanh chóng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có sức đề kháng yếu. Khi có dấu hiệu nghi ngộ độc sau ăn nấm, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, không tự chữa tại nhà.

Hiện đang vào mùa mưa, nấm phát triển mạnh, ngoài hái nấm về sử dụng, bà con còn đem bán ở các chợ, để tránh rủi ro, người dân chỉ nên ăn những loại nấm được nuôi trồng, tuyệt đối không được ăn nấm lạ.

Nấm là loại thực phẩm giàu dinh dưỡng, chế biến được nhiều món ăn; vào mùa mưa các loại nấm phát triển, đồng bào các dân tộc vùng cao trong tỉnh thường lên rừng hái nấm về sử dụng trong bữa ăn hàng ngày; đây cũng là thời điểm thường xảy ra các vụ ngộ độc nấm do sử dụng phải các chủng loại nấm độc gây ra. Chính vì vậy, cùng với sự nỗ lực từ phía chính quyền và ngành chức năng, ý thức chủ động phòng tránh của người dân là yếu tố then chốt. Mỗi người dân cần tự trang bị kiến thức, chia sẻ thông tin cảnh báo trong cộng đồng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu ngộ độc như: buồn nôn, co giật, tiêu chảy, khó thở, mất ý thức…

Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng với ý thức tự bảo vệ sức khỏe của mỗi người dân, sẽ là yếu tố then chốt góp phần giảm thiểu các vụ ngộ độc, bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe cho cộng đồng và xây dựng một Lai Châu phát triển bền vững, an toàn.