Sau một ngày làm nương, khoảng 19 giờ ngày 5/10, gia đình ông Cứ A Xà ở bản Lao Chải, xã Khun Há trở về nhà dùng cơm tối. Trước đó, trong lúc làm nương cách nhà khoảng 8km, ông Xà hái một loại nấm màu trắng mọc trên cây gỗ mang về nấu canh. Sau bữa cơm, cả gia đình lần lượt xuất hiện triệu chứng nôn, đau bụng, hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi. Người nhà đưa các thành viên đến Trạm Y tế xã cấp cứu, sau đó chuyển đến BVĐK tỉnh trong đêm. Từ 23 giờ 25 phút đến 23 giờ 48 phút cùng ngày, bệnh viện tiếp nhận các bệnh nhân: Cứ A Xà (SN 1956), Lù Thị Sầy (SN 1957), Cứ A Sề (SN 1998) và Chang Thị Dùa (SN 1999). Bác sĩ BVĐK tỉnh khám và chẩn đoán ban đầu nghi ngộ độc nấm rừng.

Bác sĩ BVĐK tỉnh thăm khám cho bệnh nhân nghi ngộ độc do ăn nấm lạ.

Ngay sau khi tiếp nhận bệnh nhân, các bệnh nhân được tiến hành rửa dạ dày, truyền dịch, cân bằng điện giải; đồng thời theo dõi sát tuần hoàn, hô hấp và lượng dịch vào - ra. Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Lai Châu lấy mẫu máu, nước tiểu, chất nôn và mẫu nấm gia đình sử dụng gửi Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương xét nghiệm, xác định nguyên nhân. Đến 8 giờ ngày 6/10, sức khỏe 4 bệnh nhân chuyển biến tích cực. Các bệnh nhân tỉnh táo, không còn nôn, không đau bụng, các triệu chứng khác giảm rõ rệt; tuần hoàn, hô hấp ổn định. Một số trường hợp hạ kali máu được bù điện giải và tiếp tục theo dõi.

Nhớ lại sự việc, bệnh nhân Cứ A Sề chia sẻ: “Khi thấy loại nấm màu trắng mọc trên thân cây, gia đình tôi nghĩ đó là nấm ăn được nên hái về nấu canh. Cả gia đình tôi ăn xong đều nôn, đau bụng, chóng mặt. Lúc đó, chúng tôi mới biết loại nấm này có thể gây ngộ độc. Từ nay, gia đình tôi sẽ không hái nấm lạ ngoài rừng về ăn".

Trước đó, tối 1/10, BVĐK tỉnh tiếp nhận 3 bệnh nhân gồm: Vàng Thị Hoa, Sần Thị Tiếng và Lu Zhenlian (bản Cò Lá, xã Bình Lư) cũng trong tình trạng ngộ độc sau khi ăn nấm rừng. Khi vào viện, các bệnh nhân đều tỉnh, huyết động ổn định nhưng nôn nhiều, hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi. Sau 24 giờ điều trị, sức khỏe ổn định và được xuất viện.

Hai vụ việc liên tiếp cho thấy nguy cơ ngộ độc từ nấm mọc tự nhiên khó nhận biết bằng mắt thường. Nhiều loại nấm rừng có hình dáng, màu sắc gần giống nhau nhưng độc tính hoàn toàn khác biệt. Kinh nghiệm truyền miệng cũng không phải căn cứ xác định nấm an toàn. Một loại nấm rừng từng được sử dụng mà chưa gây ngộ độc không có nghĩa những lần sau sẽ an toàn. Độc tố trong nấm có thể gây nôn, đau bụng, chóng mặt, mệt mỏi; trường hợp nặng ảnh hưởng đến thần kinh, gan, thận, tuần hoàn và đe dọa tính mạng. Đặc biệt, triệu chứng ban đầu có thể chưa phản ánh đầy đủ mức độ nguy hiểm.

Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Thủy - Phó Giám đốc BVĐK tỉnh khuyến cáo người dân khi đi rừng, đi nương cần thận trọng với nấm mọc tự nhiên, tuyệt đối không hái và sử dụng những loại chưa xác định rõ. Màu sắc, hình dáng và kinh nghiệm dân gian không phải lúc nào cũng giúp nhận biết chính xác nấm độc. Nhận diện sai có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính, thậm chí đe dọa tính mạng của người dân. Khi xuất hiện nôn, đau bụng, chóng mặt hoặc dấu hiệu bất thường sau khi ăn, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất, không tự điều trị bằng mẹo dân gian...

Các bệnh nhân ngộ độc do ăn nấm lạ được các bác sĩ BVĐK tỉnh cứu chữa kịp thời. 

Những ca ngộ độc liên tiếp trong những ngày đầu tháng 10 vừa qua thêm một lần nữa cảnh báo về nguy cơ từ nấm mọc tự nhiên, nhất là với người dân thường xuyên đi rừng, làm nương. Trong môi trường tự nhiên, những loại nấm có hình dáng, màu sắc vẫn có thể chứa độc tố mà mắt thường không thể nhận biết. Vì vậy, khi chưa xác định rõ loại nấm có thể sử dụng, người dân không nên hái về chế biến, dù hình thức bên ngoài giống những loại từng ăn. Sự thận trọng từ lúc hái nấm rừng đến lựa chọn thực phẩm sẽ giúp mỗi gia đình tránh nguy cơ ngộ độc và những hậu quả đáng tiếc.