Chúng tôi đã từng có cuộc phỏng vấn tại Trại Tạm giam (Công an tỉnh) với những nữ bị án tử hình đang chờ ngày thi hành án. Có lẽ là cuộc phỏng vấn ám ảnh nhất và lấy đi nhiều nước mắt nhất. Do thiếu hiểu biết pháp luật? hám lợi? hay trên vai họ gánh quá nhiều trách nhiệm? đó đều là những lý do đưa đường đến cái chết.
T. T. D (43 tuổi, trú tại bản Pa Mu, xã Hua Bum, huyện Nậm Nhùn) chồng mất, một mình gánh 2 vai cả cha lẫn mẹ của 3 đứa con. D. nghiện hút, sức khỏe sa sút, tinh thần u mê. Để có tiền mua thuốc thỏa mãn cơn nghiện và nuôi con, D. buôn ma túy và còn rủ con trai là G.A.T đi giao hàng. Và, cả 2 mẹ con đều bị bắt giữ khi đang trên đường đi tiêu thụ. D. bị tuyên án tử hình. Còn con trai G.A.T bị tòa tuyên án tù chung thân. Khi chúng tôi hỏi về các con, nước mắt thị đầm đìa, im lặng, nức nở, hãi hùng khi nghĩ đến ngày thi hành án. 3 con sẽ đều mồ côi cả cha lẫn mẹ, 1 con án chung thân và 2 con còn lại không biết ai chăm sóc, nuôi nấng, dạy dỗ. Tiếng khóc của D. còn hãi hùng hơn trăm nghìn giấc mộng bởi những gì đã qua không thể trở lại. Dẫu có ngàn lần ao ước thời gian quay ngược để được làm lại, sống cuộc đời người mẹ dung dị như bao cuộc đời khác thì cũng đã quá muộn. D. đã vô tình “giết con” bằng cách bắt con ở tù một đời.
Còn với tử tù G.T.C (xã Dào San, huyện Phong Thổ) gần 30 tuổi nhưng đã có 2 đời chồng và 5 con. Trong một lần có người rủ đi chơi, được cho tiền, C. đã bị “miếng mồi” của “cái chết trắng” hớp hồn. Thấy số lượng “hàng” lớn, C. tiếp tục rủ chị gái “đồng hành”. Vậy là 2 chị em C. lần lượt chịu bản án nghiêm khắc của pháp luật, em: mức án tử hình, chị: mức án chung thân. Con trẻ bơ vơ, dẫu C. có khát khao được sống, được hoàn lương, được làm một người bình thường để các con có mẹ… thì cánh cửa tương lai cũng đã khép chặt.

Cuộc phỏng vấn đầy ám ảnh của phóng viên với nữ bị án tử hình do buôn ma túy.

Sau tất cả những tận cùng nỗi đau ấy, đều là do ma túy. Đau xót hơn, họ đã kéo những người trong thân tộc, họ hàng, máu mủ của mình vào vòng lao lý.
Chắc hẳn trong trí nhớ, nhiều người dân 2 huyện: Than Uyên, Tân Uyên vẫn còn in cảm giác kinh hoàng sợ hãi khi nhớ về vụ giết người, cướp của do hung thủ nghiện ma túy gây ra xảy ra cách đây hơn 3 năm. Đối tượng là Hà Văn Sinh (sinh năm 1992, trú tại xã Hua Nà, huyện Than Uyên) nghiện ma túy nhưng không có tiền để mua nên đã lên kế hoạch giết người, cướp tài sản. Nạn nhân Má A Vềnh là người mà Sinh đã từng môi giới mua lợn. Cuối năm 2020, Sinh đã gọi điện thoại cho nạn nhân nói có lợn cần bán nhưng thực tình, đó chỉ là màn kịch Sinh dựng lên bởi y biết, Vềnh phải mang vốn đi mua lợn. Tin lời, Vềnh đã đi đến địa chỉ mà Sinh giới thiệu. Sau đó nạn nhân gặp đối tượng Sinh tại khu vực đồi nơi vắng nhà dân, ít người qua lại. Tại đây, Sinh đã ra tay giết anh Vềnh bằng các hung khí mà y chuẩn bị sẵn. Sau khi gây án, Sinh lục lấy số tiền khoảng 15 triệu đồng của Vềnh rồi vứt điện thoại của nạn nhân, về nhà cùng vợ bỏ trốn xuống Hà Nội.
Đối tượng sau đó đã bị lực lượng công an bắt giữ tại huyện Đông Anh (Hà Nội) khi đang trên đường đi trốn. Như vậy, chỉ vì túng quẫn, cần tiền để giải quyết cơn nghiện nên Hà Văn Sinh đã bất chấp tất cả, lừa đảo, giết người không chút đắn đo. Vì ma túy, con người có thể quên hết lòng nhân vốn có, ra tay tàn độc hòng đạt được mục đích cuối cùng là có tiền nướng vào “cái chết trắng”. Họ không nghĩ, họ còn có gia đình, cha mẹ và những đứa con, chúng có quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng, có đủ cha, đủ mẹ. Nạn nhân chết, rồi đây, các con được lớn lên cũng không đủ đầy. Cả gia đình hung thủ và nạn nhân đều phải chịu những tổn thương và hậu quả nặng nề do người nghiện gây ra.
Còn rất nhiều vụ án đau lòng đã xảy ra có nguyên nhân từ ma túy, trong đó có những bản án được tuyên chứa chan tiếc nuối đối với những người thực thi pháp luật. Điều này, Thượng tá Phạm Mạnh Hùng - Phó trưởng Phòng Cảnh sát Hình sự - Công an tỉnh, là người “thấm” nhất: “Ma túy đã gieo rắc nỗi đau thương lên bao nhiêu gia đình. Phòng Cảnh sát Hình sự là đơn vị giải quyết trực tiếp các hậu quả từ các vụ việc do ma túy gây ra. Do đó, các quyết định của cơ quan điều tra đưa ra trong xử lý tội phạm đều được cân nhắc kỹ càng trên nguyên tắc xử lý đúng người, đúng tội nhưng cũng thấm đẫm chính sách khoan hồng của pháp luật Nhà nước ta”.
Tính đến ngày 15/12/2023, toàn tỉnh có 2.422 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, 232 người nghi nghiện ma túy; 921 người nghi sử dụng trái phép chất ma túy và có 141 người bị quản lý sau cai nghiện ma túy. Nhưng những “tảng băng chìm” mới là vấn đề đáng lo ngại. Chỉ khi nào xã hội “sạch ma túy” thì mới mong giảm đi những vụ việc phức tạp, những vụ án đau lòng, đáng tiếc. Mong rằng dưới sự chỉ đạo quyết liệt, tập trung, sâu sát của Ban Giám đốc Công an tỉnh cùng với sự vào cuộc trách nhiệm, hiệu quả của hệ thống chính trị và sự phối hợp nhịp nhàng, tích cực của các tổ chức đoàn thể, khu dân cư, gia đình của người nghiện, công tác đấu tranh phòng, chống ma túy sẽ chuyển biến tốt hơn. Qua đó kiềm chế sự gia tăng của tội phạm, tệ nạn ma túy, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Và như thế sẽ không còn những ám ảnh từ “cái chết trắng” do các đối tượng nghiện ma túy gây ra.