Từ thành phố Lai Châu, chúng tôi vượt chặng đường gồ ghề sỏi, đá, dài để tới thăm gia đình anh Thào A Chỉnh (SN 1983 ở bản Chin Chu Chải, xã Nùng Nàng) có con trai là Thào A Hàng (SN 2004) lấy Giàng Thị Nu (SN 2007) ở bản Nùng Nàng (xã Nùng Nàng). Nhìn cặp vợ chồng “trẻ con”, khuôn mặt nhàu nhĩ, già hơn so với tuổi, chúng tôi thấy xót xa. Vợ chồng Hà ngại ngùng, né tránh khi biết chúng tôi muốn tìm hiểu câu chuyện tình yêu và kết hôn ở tuổi chưa thành niên. Thấy con trai lúng túng, anh Chỉnh nhanh miệng nói: “Dịp tết Nguyên đán Canh Tý vừa qua, con trai tôi đi chơi ở bản Nùng Nàng gặp cháu Nu nên tán tỉnh và kéo về làm vợ. Đây là phong tục tập quán của người dân tộc Mông, tôi cố ngăn cản nhưng 2 cháu quyết tâm xây dựng gia đình. Vợ chồng con trai tôi đang ở cái tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” nên ở chung với gia đình. Mưu sinh, kiếm cái ăn, cái mặc, lo lắng cho gia đình ở tuổi chưa thành niên thật sự khó khăn. Tôi mong con, cháu nên suy nghĩ thấu đáo trước khi kết hôn”.

Cán bộ Trạm Y tế xã Nùng Nàng (huyện Tam Đường) tuyên truyền tới người dân bản Lao Tỷ Phùng về tác hại của tảo hôn.

Cũng như em Thào A Hàng, em Sùng Thị Phê (SN 2004 ở bản Xì Miền Khan) cũng đi chơi tết Nguyên đán Canh Tý tại bản Nậm Bon (xã Phúc Khoa, huyện Tân Uyên) và đã lấy chồng ở tuổi chưa thành niên. Từ đầu năm đến nay, trưởng, phó bản thường xuyên đến nhà tuyên truyền, vận động gia đình khuyên em quay về bản, không nên tảo hôn mà đợi đủ tuổi mới kết hôn. Tuy nhiên, gia đình lý giải việc em bị kéo làm vợ nhiều người biết nếu Phê về bản sẽ không lấy được chồng. Vì vậy, việc em trở về địa phương là khó. Còn nữ, em Thào A Hàng (SN 2003 cũng ở bản Xì Miền Khan) kết hôn với em Giàng Thị Ninh (15 tuổi ở bản Ngài Trù, xã Giang Ma). Giờ đây, vợ chồng em đã tổ chức đám cưới nhưng chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn...

Anh Lý A Lồng - Bí thư Chi bộ bản Xì Miền Khan cho biết: “Chi bộ bản đã phân công đảng viên tuyên truyền tác hại của việc tảo hôn gây ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản; sinh con sớm, thiếu kinh nghiệm chăm sóc trẻ dẫn đến còi xương, suy dinh dưỡng. Đồng thời, ngăn chặn trẻ chưa thành niên kéo vợ nhưng nạn tảo hôn vẫn tăng cao. Từ đầu năm đến nay, bản có tới 6 trường hợp tảo hôn (tăng 5 trường hợp so với cùng kỳ năm trước)”.

Trò chuyện với chúng tôi, chị Lục Thu Hiền (công chức tư pháp hộ tịch xã Nùng Nàng) cho biết: “Từ đầu năm đến nay, xã có duy nhất bản Lao Tỷ Phùng không có trường hợp tảo hôn. Ngoài việc truyền thông, nhắc nhở, trưởng, phó bản thường xuyên nắm bắt tâm tư nguyện vọng của trẻ em nữ từ 14 - 17 tuổi và nam từ 14 - 19 tuổi. Nhờ đó, bản phát hiện sớm trẻ có ý định kết hôn để động viên, ngăn cản kịp thời”.

Là xã đặc biệt khó khăn của huyện Tam Đường, Nùng Nàng có 7 bản, 635 hộ với 3.037 nhân khẩu, 99% dân tộc Mông. Bà con đoàn kết, cần cù, sáng tạo trong lao động, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, cùng giúp nhau phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần. Người Mông nơi đây lưu giữ một số phong tục, tập quán về đời sống văn hóa, lễ hội tốt đẹp, phong phú. Tuy nhiên, do phong tục tập quán, tục kéo vợ nên tình trạng tảo hôn cao đã đặt ra cho cấp ủy, chính quyền xã, bản và gia đình ở thế “đã rồi” rất khó xử lý. Trong 7 tháng đầu năm, toàn xã có 24 trường hợp tảo hôn (tăng 14 trường hợp so với năm 2020). Tất cả các trường hợp tảo hôn trên đều thực hiện việc kéo vợ ở tuổi chưa thành niên. Khi cán bộ xã, bản đến tuyên truyền, ngăn cản, gia đình và các cháu có chung một lý do việc kéo vợ nhiều người biết, không cưới người con gái sẽ ế chồng. Mặc dù, chính quyền xã thực hiện nghiêm Nghị định số 82/2020/NĐ-CP, ngày 15/7/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã. Mỗi trường hợp tảo hôn trên địa bàn xã bị xử phạt từ 1 - 3 triệu đồng.

Ông Nguyễn Đình Thượng - Chủ tịch UBND xã Nùng Nàng cho biết: “Cấp ủy, chính quyền xã thường xuyên chỉ đạo các bản đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tác hại của kết hôn ở tuổi chưa thành niên, nhưng tình trạng này vẫn chưa giảm đã ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người dân. Xã sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để giảm tình trạng này”.

Để giảm thiểu nạn tảo hôn, thời gian tới, xã Nùng Nàng tiếp tục truyền thông, giáo dục người dân theo kiểu “mưa dầm thấm lâu” về tác hại của việc tảo hôn. Từ đó, giúp trẻ chưa thành niên trên địa bàn xã chuyển đổi hành vi, kết hôn đúng độ tuổi, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc.