Từ những hạt ngô tròn, mẩy, bàn tay những người phụ nữ nơi đây khéo léo chế biến thành món mèn mén, ủ rượu Mông Kê say nồng và món ngô nếp bung, đem lại lợi ích kinh tế cho bà con

Được tiếp cận với khoa học kỹ thuật, người dân đã biết gieo trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho cây ngô. Từ chỗ bà con chỉ trồng 1 vụ nay đã chuyển sang 2 vụ và đã có những gia đình trồng được ngô 3 vụ, năng suất đạt từ 4 – 5 tấn/ha.

Ngô trồng ở xã Nậm Loỏng có vị ngọt đậm đà rất riêng.

Tháng 5 - 6, sau kỳ thu hoạch ngô nếp non để luộc, những hạt ngô không còn đọng sữa mà dẻo, ngậy hơn cũng là lúc những người phụ nữ trổ tài làm món ngô bung. Bố, mẹ, con cái trong gia đình quây quần ngồi tẽ từng hạt ngô nếp vàng óng. Sau khi tẽ, ngô được rửa sạch, luộc chín với nước vôi trong đến khi hạt ngô nở ra thì đem đi đãi sạch vẩy, đầu mặt và bung tiếp. Món ngô bung Nậm Loỏng thường có mùi thơm đặc trưng, hạt ngô không nát nhừ nhưng vẫn mềm, ngọt. Nghe thì đơn giản nhưng để có được mẻ ngô bung ngon đòi hỏi người làm phải khéo léo trong từng công đoạn.

Món ngô bung trước đây thường chỉ được làm để gia đình ăn đổi món vào những ngày không lên nương, làm rẫy. Giờ đây, được tiếp cận với thông tin truyền thông, người dân đã thay đổi nhận thức và biết phát huy thế mạnh từ món ngô nếp bung giản dị, những được nhiều người ưa chuộng.

Vài năm trở lại đây, phụ nữ dân tộc Giấy, Mông dùng lu cở địu ngô xuống chợ phường Đoàn Kết, đoạn đường Trần Hưng Đạo (đoạn gần Rạp chiếu phim) để bán. Chị Lý Thị Búi – dân tộc Giáy tâm sự: “Nương nhà mình rộng khoảng 5.000m², cả năm thu được hơn 2 tấn ngô. Ngô hạt bán với giá khá rẻ: từ 6.000 – 8.000 đồng/kg. Ngô non khoảng 2.000 đồng/bắp. Theo mình thấy thì món ngô nếp bung bán đông khách mà được giá hơn cả. Với giá 5.000 đồng/bát con, 1 lu cở/ngày cũng thu được từ 400.000 – 500.000 đồng. Nhưng 1 năm cũng chỉ làm ngô bung được 2 tháng thôi. Số tiền thu nhập từ ngô bung mình dành để mua sách, vở, quần áo cho các con đầu năm học mới”.

Món ngô nếp bung bày bán ở cạnh Rạp chiếu phim (đường Trần Hưng Đạo) được nhiều thực khách ưa chuộng.

Là 1 trong những “khách quen” của các quán bán ngô cạnh Rạp chiếu phim, anh Vàng Văn Đinh – phường Quyết Tiến cho biết: Đã quen ăn món ngô này thì mỗi năm, lại phải chờ đến mùa ngô nếp để ăn cho đỡ “nghiền” vì món này chỉ xuất hiện trong 1 – 2 tháng. Ngô bung của bà con ở bản Nậm Loỏng không chỉ được người dân thị xã ưa chuộng, nhiều người còn mua gửi cho người nhà ở các huyện, tỉnh khác. Cách bảo quản ngô bung khi đi xa khá đơn giản là bỏ vào thùng đá là có thể đảm bảo ngô giữ nguyên hương vị khi đến nơi. Khi ăn đun sôi lại, vớt ra là được”.

Rất được ưa chuộng nhưng thời gian xuất hiện của món ngô nếp bung Nậm Loỏng khá ngắn ngủi. Lý do là vì người dân thường không bảo quản được ngô hạt quá lâu sau khi thu hoạch. Thiết nghĩ, nếu người dân có cách bảo quản khoa học hơn, món ngô nếp bung sẽ không chỉ đem lại thu nhập 2 tháng trong 1 năm. Và thực khách cũng được thưởng thức món ăn này trong thời gian dài hơn. Món ăn giản dị, thân thuộc sẽ mang lại thu nhập đều cho người dân chứ không chỉ là cách tăng thu nhập mùa nông nhàn.