Nhân dân xã Khun Há có thu nhập cao từ trồng thảo quả dưới tán rừng. Ảnh: Ánh Hồng

Trên địa bàn toàn tỉnh hiện có 511.500ha rừng, trong đó rừng tự nhiên gần 467.500ha, rừng trồng gần 32.000ha và hơn 12.300ha cây cao su. Tỷ lệ che phủ rừng đạt 53,88%, thuộc nhóm địa phương có diện tích rừng lớn, tạo nền tảng quan trọng để tỉnh phát triển kinh tế xanh, bền vững. Cùng với lợi thế về rừng, tỉnh có khoảng 11.000ha cây dược liệu và lâm sản ngoài gỗ, trong đó hơn 9.000ha được trồng dưới tán rừng. Nhiều loại cây như: thảo quả, sa nhân, tam thất, thất diệp nhất chi hoa, đặc biệt là sâm Lai Châu đang dần trở thành cây trồng chủ lực, mang lại thu nhập ổn định cho người dân vùng cao. Hơn nữa, tỉnh còn sở hữu trên 280.000ha đất có độ cao tuyệt đối trên 900m, trong đó đất lâm nghiệp chiếm tới 75%. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển các loại dược liệu có giá trị kinh tế cao, phù hợp với khí hậu lạnh, ẩm và thổ nhưỡng đặc trưng.

Người dân xã Pa Vệ Sủ có thu nhập ổn định nhờ chăm sóc cây sâm Lai Châu.

Nhằm khai thác tiềm năng lợi thế, ngày 14/1/2020, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 29/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển một số cây dược liệu giai đoạn 2020-2025, tầm nhìn đến năm 2030. Trên cơ sở đó, tỉnh tập trung thu hút doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ người dân về cây giống, kỹ thuật và phương thức canh tác phù hợp. Đồng chí Hà Trọng Hải - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết: “Đề án đã tạo động lực thúc đẩy kinh tế dưới tán rừng. Nhiều mô hình mang lại thu nhập ổn định, góp phần giảm nghèo bền vững, nhất là với cây sâm Lai Châu. Hiện nay, toàn tỉnh đã trồng được trên 100ha sâm Lai Châu, trong đó có sự tham gia của các gia đình người dân tộc thiểu số tại các xã: Bum Nưa, Thu Lũm, Pa Ủ với sự liên kết của các doanh nghiệp tham gia đã bắt đầu đem lại tín hiệu khả quan. Với diện tích rừng lớn, tỉnh tiếp tục xác định phát triển kinh tế dưới tán rừng là nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, từ đó không chỉ gắn chặt lợi ích của người dân đối với phát triển kinh tế dưới tán rừng mà còn bảo vệ tốt diện tích rừng đầu nguồn sông Đà cũng như nâng cao tỷ lệ che phủ rừng”.

Người dân xã Hua Bum kiểm tra sự phát triển của thảo quả.

Thực tiễn cho thấy, khi người dân được định hướng đúng và có sự đồng hành của chính quyền cơ sở, rừng không chỉ được bảo vệ tốt hơn mà còn trở thành điểm tựa sinh kế bền vững. Tại bản Sín Chải B (xã Bum Nưa) hộ gia đình anh Pờ Và Hừ tham gia trồng sâm cách đây 6 năm. Khi tham gia mô hình, anh được doanh nghiệp hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và liên kết tiêu thụ sản phẩm, giúp yên tâm đầu tư. Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế, mô hình còn tạo thêm việc làm tại chỗ cho nhiều lao động trong bản thông qua các công việc chăm sóc, làm cỏ, bảo vệ vườn sâm.

Anh Pờ Và Hừ cho biết: “Trồng sâm phải đầu tư, chú trọng kỹ thuật chăm sóc nhưng hiệu kinh tế cao. Giờ đây, dân bản đều có ý thức giữ rừng để mở rộng diện tích sâm cũng như các loài cây dược liệu”.

Xã Tả Lèng đang trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế dưới tán rừng của tỉnh. Nằm giáp dãy Hoàng Liên Sơn, địa phương có khí hậu mát mẻ quanh năm, độ ẩm cao, hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú. Nhờ thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng, xã từng bước mở ra hướng phát triển kinh tế mới, trong đó cây sâm Lai Châu được xác định là cây trồng tiềm năng. Thời gian qua, người dân và doanh nghiệp trên địa bàn đã mạnh dạn đầu tư trồng sâm dưới tán rừng. Đến nay, xã có gần 10ha sâm Lai Châu được trồng thử nghiệm và bước đầu cho kết quả khả quan. Qua khảo sát, xã hiện có khoảng 2.000ha rừng đủ điều kiện phát triển vùng trồng sâm dưới tán rừng, mở ra cơ hội hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn liên kết giữa người dân và doanh nghiệp.

Người dân xã Thu Lũm trao đổi kinh nghiệm phát triển cây sa nhân.

Ông Phong Vĩnh Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Tả Lèng khẳng định: “Qua đánh giá của xã, phát triển dược liệu dưới tán rừng không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, giảm tình trạng xâm lấn rừng làm nương. Đây là tiềm năng lớn để hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, tăng cường liên kết với doanh nghiệp, đồng thời gắn phát triển kinh tế với bảo vệ rừng bền vững”.

Phát triển kinh tế dưới tán rừng giúp khai thác hợp lý tài nguyên, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao. Khi rừng mang lại giá trị kinh tế, ý thức bảo vệ rừng cũng được nâng cao. Với tỷ lệ che phủ rừng gần 54% và tiềm năng lớn ở vùng cao, Lai Châu đang có nhiều điều kiện phát triển các cây dược liệu. Đây là hướng đi quan trọng góp phần bảo vệ rừng, nâng cao thu nhập và thúc đẩy tăng trưởng xanh, bền vững.