Trao đổi với phóng viên, anh Lê Đình Ứng - Giám đốc HTX Ứng Thìn cho biết:  Từ nhỏ, bố mẹ đã đưa tôi rời quê hương Thanh Hóa lên Tây Bắc lập nghiệp. Tốt nghiệp Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, anh làm việc trong lĩnh vực xây dựng tại tỉnh Điện Biên nhiều năm trước khi quyết định lên huyện Mường Tè (cũ) của tỉnh Lai Châu.

Xuất thân từ gia đình làm nông nghiệp, lại có niềm đam mê với chăn nuôi, tháng 7/2020, anh Ứng thành lập HTX Ứng Thìn đầu tư chăn nuôi giống lợn đen bản địa. Đây là giống lợn thuộc danh mục giống vật nuôi cần bảo tồn và phát triển (theo Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định số 13/2020/NĐ-CP ngày 21/01/2020 của Chính phủ về hướng dẫn chi tiết Luật Chăn nuôi).

Anh Ứng chia sẻ: “Trong quá trình đi cơ sở theo các dự án xây dựng, tiếp xúc với người dân huyện Mường Tè (cũ) và tìm hiểu, tôi nhận thấy giống lợn đen bản địa có chất lượng thịt thơm ngon, được thị trường ưa chuộng, song chủ yếu nuôi thả rông, nhỏ lẻ, chưa kiểm soát dịch bệnh, chưa tạo ra giá trị hàng hóa và chưa có thương hiệu. Nếu tổ chức lại sản xuất bài bản, từ con giống, cách nuôi, nguồn thức ăn đến khâu tiêu thụ thì lợn đen Mường Tè bản địa hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm chủ lực của địa phương”.

Anh Lê Đình Ứng - Giám đốc Hợp tác xã Ứng Thìn đầu tư hệ thống chăn nuôi khép kín, hiện đại.

Được biết, từ quy mô khởi nghiệp ban đầu chỉ khoảng 30 con, đến nay HTX đã phát triển đàn lợn sinh sản, lợn đực giống lên 130 con và 100 con lợn nuôi thương phẩm, tổ chức nuôi tại 2 trang trại tập trung và liên kết với các hộ dân. Con giống được tuyển chọn từ những hộ nằm trong chương trình bảo tồn lợn đen Mường Tè của Viện Chăn nuôi Quốc gia, sau đó nhân đàn, hỗ trợ lại cho người dân để vừa phát triển sản xuất, vừa giữ gìn nguồn gen. Năm 2025, HTX xuất khoảng 2.000 con lợn giống và lợn thịt, mang lại nguồn thu hàng tỷ đồng.

HTX đã xây dựng quy trình chăn nuôi khép kín theo hướng hữu cơ, an toàn sinh học, tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương giúp giảm chi phí đầu vào, tạo thêm đầu ra cho sản phẩm trồng trọt của người dân. Mới đây, anh Ứng mạnh dạn đầu tư dây chuyền sản xuất thức ăn chăn nuôi tại chỗ trị giá 1,4 tỷ đồng, công suất mỗi ngày 3 tấn cám, trong đó Quỹ Thiện Tâm hỗ trợ 1 tỷ đồng không lãi suất trong 10 năm.

Hiện nay, HTX đã liên kết nuôi lợn đen với khoảng 200 hộ trên địa bàn xã Bum Tở, phần lớn là hộ nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân tham gia liên kết được HTX bao tiêu sản phẩm, hướng dẫn đầy đủ từ khâu làm chuồng trại, xử lý chất thải, phòng chống dịch bệnh đến quy trình cho ăn, chăm sóc. Các kỹ thuật này được anh Lê Đình Ứng đúc kết từ thực tiễn sản xuất của HTX, đồng thời có sự hỗ trợ, tập huấn thường xuyên của các chuyên gia đến từ Viện Chăn nuôi Quốc gia. Mô hình của HTX đã được cấp chứng nhận cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh.

Anh Ứng cho biết thêm: Mô hình liên kết đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt so với phương thức chăn nuôi tự phát trước đây, từ đó người dân ổn định được kinh tế. Hiện tại, thu nhập trực tiếp của lao động làm việc tại HTX đạt từ 5-7 triệu đồng/người/tháng. Đối với các hộ chăn nuôi liên kết tại nhà, thu nhập bình quân đạt 4-6 triệu đồng/người/tháng.

Chị Pờ Hu Pư (bản Nậm Hạ) chia sẻ: Nhờ tham gia chuỗi liên kết với HTX trong chăn nuôi giống lợn đen địa phương, gia đình tôi đã có nguồn thu nhập ổn định và thoát nghèo”.

Đáng chú ý, từ tháng 6/2025, HTX đã nhập giống lợn Kurobuta (Nhật Bản) để nghiên cứu lai tạo với lợn đen bản địa, hướng tới hình thành dòng sản phẩm mới mang thương hiệu riêng. Theo ông Nguyễn Văn Thành - Phó Chủ tịch UBND xã Bum Tở, mô hình của HTX Ứng Thìn là mô hình duy nhất của tỉnh đang bảo tồn và phát triển nguồn gen lợn đen Mường Tè bản địa. Mô hình đã tạo sinh kế tại chỗ, giúp người dân yên tâm bám đất, bám bản, góp phần giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế vùng cao. Chính quyền xã tiếp tục đồng hành cùng đơn vị trong việc liên kết với các hộ dân.

Một trong những định hướng phát triển của HTX Ứng Thìn năm 2026 là sẽ đầu tư khu giết mổ, chế biến tập trung và phát triển sản phẩm OCOP từ thịt lợn đen bản địa. Đồng thời, mở rộng chuỗi cửa hàng tiêu thụ tại các tỉnh: Lai Châu và Điện Biên, qua đó chủ động đầu ra cho sản phẩm của người dân.

Thách thức lớn nhất hiện nay của HTX vẫn là đầu tư khu giết mổ tập trung và chuỗi cửa hàng tiêu thụ sản phẩm dự kiến khoảng 7 tỷ đồng, nhưng việc tiếp cận tín dụng ưu đãi cho vay còn nhiều hạn chế. HTX mong muốn được cấp có thẩm quyền tháo gỡ thủ tục đầu tư, tạo điều kiện hỗ trợ về vốn để có điều kiện phát triển sản xuất, đóng góp hiệu quả hơn cho mục tiêu giảm nghèo bền vững ở địa phương.