Đến nay, đồng bào dân tộc Mông tại bản văn hóa du lịch Gia Khâu 1 vẫn giữ được những phong tục tập quán có từ lâu đời. Tiêu biểu đó là việc sử dụng lá rừng làm men rượu, kiểu thiết kế những ngôi nhà gỗ thưng và dù ở mùa nào thì bếp lửa của bà con cũng luôn được ủ nóng...

Đội văn nghệ xã Nậm Loỏng, bản Gia Khâu 1 biểu diễn văn nghệ.

Tuy ẩn mình trong núi đá song đường dẫn vào quần thể hang động của Gia Khâu 1 là Gấu, Khỉ, Ron lại tương đối thuận lợi, không hiểm trở như nhiều hang động khác. Dưới kiến tạo của tự nhiên, các hang động mang vẻ đẹp huyền bí với những lớp thạch nhũ tuyệt mỹ. Mỗi hang có vẻ đẹp riêng, song hang Gấu được coi là đẹp nhất, bởi lòng hang rộng, nhũ đá lấp lánh nhiều màu sắc lại có hình thù kỳ lạ bắt mắt tạo bất ngờ cho du khách tham quan. Ngoài ra, tại bản văn hóa du lịch Gia Khâu 1 còn có nhà điều hành được xây dựng công phu, trưng bày trang phục dân tộc, phương tiện sản xuất, nhạc cụ dân tộc và sản vật nông nghiệp do bà con làm ra. Vườn nuôi 11 con chim đà điểu cùng một số loài động vật quý hiếm như: khỉ, công, trĩ đỏ, phượng hoàng, gà ngô giúp du khách gần gũi với thiên nhiên...

Vẻ đẹp thiên nhiên, lòng mến khách của con người nơi đây tạo cho du khách cảm giác thân thiện. Trung bình mỗi tháng có từ 500 - 600 lượt khách đến tham quan bản. Riêng Lễ hội Grâuk Taox Cha được tổ chức từ ngày 14 - 15/1 (âm lịch) hàng năm đã thu hút hàng vạn du khách đến xem. Lễ hội là dịp để Nhân dân địa phương dâng lễ vật là nông sản địa phương lên thần linh với mong muốn có sức khỏe, no ấm, nhà nhà vui vẻ. Trong Lễ hội có nhiều hoạt động văn hóa văn nghệ như: ca múa, đi cà kheo, giã bánh dày, múa khèn, nhảy bao bố, chơi tù lu, bắn nỏ... đặc biệt còn có phần thi chọi trâu gay cấn, hấp dẫn.

Anh Tạ Đăng Hợp - công chức văn hóa xã Nậm Loỏng cho biết: Nhằm phát triển du lịch, năm 2017, xã Nậm Loỏng xây dựng “Đề án phát triển dịch vụ du lịch trên địa bàn giai đoạn 2016 - 2020”. Trong đó, Đề án tập trung vào việc thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về du lịch; xây dựng các điểm du lịch thông qua xây dựng bản văn hóa du lịch dân tộc Mông bản Gia Khâu 1 gắn với quần thể hang động; phát triển mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa gắn với du lịch sinh thái bản văn hóa du lịch Gia Khâu 1. Bước đầu, xã đã phối hợp với Phòng Kinh tế, Phòng Văn hóa và Thông tin, Công an thành phố cùng các ban, ngành, đoàn thể trên địa bàn giúp Nhân dân gom những tảng đá xếp thành hàng rào đá quanh các gia đình, lát đá làm đường lên quần thể hang động bản Gia Khâu 1; cải tạo cảnh quan khu vực công cộng trong bản, chỉnh trang nhà văn hóa bản, trồng hoa, cây cảnh, cây ăn quả và nâng cấp khu vực nhà điều hành, nhà văn hóa, một số ngã ba của bản. Ngoài ra, xã vận động bà con tiếp tục duy trì, phát triển nghề nấu rượu ngô và thêu dệt thổ cẩm may trang phục truyền thống”.

Thúc đẩy du lịch phát triển, xã Nậm Loỏng thành lập các tổ trông coi, chăm sóc các loài động vật quý hiếm, vệ sinh môi trường, văn nghệ, ẩm thực gồm 7 hộ gia đình sẵn sàng đáp ứng nhu cầu ăn uống của khách trong và ngoài tỉnh. Đối với tổ vệ sinh môi trường có trách nhiệm hàng ngày quét dọn đường lên hang động sạch sẽ, giúp từng gia đình sắp xếp đồ đạc trong nhà gọn gàng, ngăn nắp. Đến nay, Nhân dân đã có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, đặc biệt từ năm 2015-2016, xã di chuyển hơn 300 chuồng trại ra xa khu nhà ở tại 6/6 bản.

Ngôi nhà gỗ thưng của gia đình anh Sùng A Cầu thường xuyên đón nhận bầu không khí vui vẻ, tấp nập bởi khách du lịch đến thưởng thức các món ăn dân tộc do anh chế biến. Anh Cầu tâm sự: “Hơn 2 năm nay, gia đình tôi đảm nhận việc chế biến các món ăn dân tộc phục vụ du khách đến tham qua. Để có thể phục vụ khách du lịch, tôi chủ động học hỏi cách chế biến món ăn ngon, phù hợp với khách hàng ở một số vùng miền. Nhờ làm công việc này mà tôi biết cách trình bày món ăn đẹp. Bất kể thời gian nào khách có nhu cầu, gia đình tôi đều có thể đáp ứng”. Mỗi mâm cơm gia đình anh có giá 900 nghìn đồng với đầy đủ các món ăn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Mông như: thắng cố, rau rớn, cải cay, măng rừng, nộm hoa đu đủ... Để có nguồn thực phẩm đảm bảo, gia đình anh tự nuôi gà, trồng các loại rau xanh.

Với định hướng phát triển du lịch có trọng điểm của xã Nậm Loỏng, tin rằng bản sắc văn hóa dân tộc Mông ngày càng được giữ gìn và phát huy, góp phần giúp Nhân dân có đời sống ấm no, hạnh phúc.