Tìm hiểu về vấn đề này chúng tôi được đồng chí Đỗ Hạ Long – Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch cho biết, những năm gần đây, cùng với việc phát triển của các loại hình thông tin giải trí, phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng trên địa bàn tỉnh đã, đang phát triển. Đây là các hoạt động tô đậm những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống sinh hoạt của mỗi người dân. Việc phát huy, bảo tồn và khơi dậy những hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Hàng năm, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng được ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các ban, ngành, các địa phương trên địa bàn tỉnh tổ chức gắn với với các nhiệm vụ chính trị và các ngày lễ lớn: Hội diễn nghệ thuật quần chúng các xã biên giới tỉnh Lai Châu năm 2017 tại huyện Nậm Nhùn; Liên hoan tiếng hát dân ca toàn tỉnh lần thứ I năm 2017; Hội diễn nghệ thuật quần chúng tỉnh Lai Châu lần thứ IV năm 2017. Vào dịp Tết độc lập, 8/8 huyện thành phố tổ chức Ngày hội văn hóa, thể thao các dân tộc. Các huyện, thành phố đã tổ chức được từ 8 - 11 giải thi đấu thể thao, hội thi, hội diễn văn nghệ quần chúng; Tổ chức, phối hợp tổ chức được 16 giải thi đấu cấp tỉnh...

Đặc biệt trong năm 2017, ngành đã tham mưu với UBND tỉnh tổ chức thành công Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu lần thứ I năm 2017. Đây không chỉ là sự kiện văn hóa lớn, tôn vinh, giới thiệu, quảng bá hình ảnh, con người Lai Châu và những giá trị văn hóa truyền thống, đặc sắc, các môn thể thao dân tộc, xúc tiến, quảng bá tiềm năng phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh mà còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tạo ra các hoạt động vui chơi văn hóa, thể thao lành mạnh trong nhân dân. 

Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có trên 665 câu lạc bộ, đội văn nghệ quần chúng, 304 câu lạc bộ TDTT ở cơ sở; 114.556 người tập luyện TDTT thường xuyên chiếm 25,45% dân số, 15.968 gia đình thể thao. Các địa phương, đơn vị lồng ghép các nguồn lực xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị phục vụ các hoạt động văn hóa, thể thao, nhất là ở cơ sở. Nhờ đó, 5/8 huyện thành phố có sân vận động; toàn tỉnh có 97 nhà tập luyện TDTT, 19 sân quần vợt, 17 sân bóng đá cỏ nhân tạo, 5 bể bơi, các trang thiết bị phục vụ cho tập luyện thi đấu được mua sắm đáp ứng yêu cầu của phong trào; 628 thiết chế văn hóa, trong đó cấp huyện có 6, cấp xã 69, có 546/1164 thôn, bản có nhà văn hóa.

Những ngày cuối năm, chúng tôi có dịp đến xã Khổng Lào, huyện Phong Thổ. Tại các bản, các đội văn nghệ nỗ lực tập luyện các tiết mục văn nghệ để phục vụ nhân dân vào dịp tết Mậu Tuất và các lễ hội đầu xuân sắp tới. Anh Vùi Chí Công – Trưởng bản Huổi Nả cho biết: Bản có 74 hộ, 310 khẩu, 95% là dân tộc Thái. Những năm gần đây đời sống văn hóa của người dân được cải thiện đáng kể. Phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao được bà con duy trì thường xuyên với các môn cầu lông, bóng đá và 2 đội văn nghệ phụ nữ và đội văn nghệ người cao tuổi luôn sẵn sàng phục vụ nhân dân vào các dịp lễ, tết. Đặc biệt, hàng năm, xã tổ chức Lễ hội Then Kin Pang - nét sinh hoạt tâm linh độc đáo đã có từ rất lâu đời, được xem là nghi lễ mang tính tôn giáo của người dân tộc Thái trắng ở xã Khổng Lào về vị thần là các ông Then, bà Then, bản lại tổ chức cho các đội văn nghệ tham gia giao lưu bằng các điệu múa khăn, múa quạt đặc sắc của dân tộc Thái; tham gia  những trò chơi dân gian đặc sắc như ném còn, đẩy gậy, kéo co, đặc biệt là lễ hội té nước bên dòng suối Nậm Lùm.  

Thực tiễn cho thấy, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng có ý nghĩa quan trọng trong đời sống của nhân dân, góp phần tích cực bài trừ các tệ nạn xã hội, xóa bỏ dần hủ tục, giữ gìn, thực hành và lưu truyền, phát triển các lễ hội văn hóa dân gian, phong tục tập quán truyền thống tiêu biểu từng dân tộc. Vì vậy, văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng đã đáp ứng một phần nhu cầu đó và trở thành “món ăn” không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân. 

Tuy nhiên, cũng theo đồng chí Đỗ Hạ Long, bên cạnh những thành tích đạt được thì kinh phí hoạt động của đội văn nghệ còn hạn chế; cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động văn hóa, văn nghệ thể dục thể thao từ tỉnh tới cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa đảm bảo cho công tác đào tạo vận động viên và phục vụ nhu cầu tập luyện thể dục thể thao của nhân dân trong tỉnh; ngân sách đầu tư cho sự nghiệp văn hóa, thể thao còn thấp; công tác xã hội hoá các hoạt động văn hóa, thể thao còn rất nhiều khó khăn…Do vậy, để mở rộng và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng trong thời gian tới, Sở tiếp tục tham mưu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền các cấp đối với công tác văn hóa, thể thao. Thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 33 - NQ/TW ngày 9/6/2014 Hội nghị Trung ương 9, khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và Nghị quyết số 102/NQ-CP ngày 31/12/2014 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW.  Đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về văn hóa, thể dục thể thao: thực hiện cải cách hành chính trong hoạt động TDTT; xây dựng các quy chế, tăng cường sự quản lý đối với các tổ chức xã hội về TDTT; xác định những nhiệm vụ trọng tâm, địa bàn, đối tượng, môn thể thao trọng điểm của tỉnh để chỉ đạo có hiệu quả.

Ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù, tạo hành lang pháp lý, điều kiện cần thiết cho các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao quần chúng ngày càng phát triển.Tăng cường công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp trong tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng cho các đối tượng; lồng ghép việc thực hiện các chương trình hỗ trợ, phát triển văn hóa, thể dục thể thao cho các đối tượng với các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng tạo nên sự đồng bộ, thống nhất khi tổ chức thực hiện, phát huy được hiệu quả của các chương trình. Quan tâm đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ, quản lý chuyên môn, phẩm chất đạo đức đối với đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, TDTT, nâng cao chất lượng đào tạo tài năng trẻ. Khuyến khích công tác xã hội hóa trong các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng. Tăng cường áp dụng các thành tựu khoa học về tuyển chọn và đào tạo VĐV, khai thác phát triển các môn thể thao dân tộc, nâng cao chất lượng công tác giáo dục thể chất trong trường học…