Trao đổi với bà Bùi Thị Bích Dung - Phó Chủ tịch UBND xã Than Uyên được biết: Sau sáp nhập xã Than Uyên có 41 bản, khu dân cư, 6.305 hộ, trên 27.280 nhân khẩu với 10 dân tộc cùng chung sống. Song song với nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã tập trung triển khai nhiều giải pháp để nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân. Trong đó, chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp với các bản, khu dân cư đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” gắn với Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”. Tăng cường tuyên truyền, vận động người dân xây dựng bản, khu dân cư, gia đình văn hoá; gìn giữ nét đẹp truyền thống dân tộc từ tiếng nói, chữ viết, trang phục, ẩm thực, kiến trúc nhà ở.

Đồng thời, xã quan tâm duy trì hiệu quả hoạt động của các đội văn nghệ, câu lạc bộ hát then - đàn tính trên địa bàn và hỗ trợ kinh phí hoạt động theo chính sách của UBND tỉnh với mức 3 triệu đồng/đội văn nghệ/năm. Ngoài ra, có 12 đội văn nghệ được xã hỗ trợ (mỗi đội trên 70 triệu đồng) từ nguồn chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Các đội văn nghệ quần chúng được xã Than Uyên quan tâm phát triển nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân và gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc. 

Cùng với đó, xã Than Uyên lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, nghị quyết, đề án của tỉnh đầu tư đồng bộ hệ thống thiết chế văn hoá cơ sở: nhà văn hoá, sân vận động, sân bãi tập luyện thể thao. Vận động xã hội hoá nguồn lực để duy trì tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ hàng tuần tại tuyến phố đi bộ.

Vào dịp Tết Nguyên đán hàng năm, xã tổ chức các lễ hội truyền thống tiêu biểu của dân tộc Thái như: Xoè Chiêng, Lùng Tùng; các chương trình văn nghệ mừng Đảng, mừng xuân; tổ chức Tết Độc lập quy mô cấp tỉnh gắn với Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc; Ngày hội Đại Đoàn kết toàn dân tộc; các giải thể thao. Qua đó, tạo điều kiện cho nhân dân được gặp gỡ, giao lưu, tự hào về giá trị văn hoá để cùng nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy bản sắc trong thời kỳ mới.

Xác định rõ, nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân không chỉ là tổ chức nhiều hoạt động vui chơi, giao lưu văn hoá, văn nghệ mà còn thay đổi nhận thức, hành động của mỗi người, mỗi gia đình, dòng họ, bản, khu dân cư trong việc xoá bỏ các hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu để cùng xây dựng nếp sống mới văn minh, tiến bộ và phát triển. Vì vậy, xã Than Uyên phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, vào cuộc quyết liệt, mạnh mẽ; tăng cường tuyên truyền, vận động bà con, nhất là ở các bản vùng sâu, vùng xa từng bước xoá bỏ hủ tục tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; tổ chức đám tang, đám cưới tiết kiệm, chống lãng phí; chăn nuôi gia súc đảm bảo vệ sinh môi trường, không nuôi nhốt dưới gầm sàn...

Hàng năm, xã Than Uyên tổ chức các giải thể thao tạo điều kiện cho nhân dân tham gia rèn luyện, nâng cao sức khoẻ. (Trong ảnh: Giải chạy KOMOMO lần thứ nhất năm 2025 trong khuôn khổ chuỗi hoạt động tại Tết Độc lập).

Ông Lù Văn Hải - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Muông chia sẻ: Bản đã đưa nội dung xoá bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu vào quy ước, hương ước để nhân dân trong bản thực hiện. Hàng năm, chúng tôi tổ chức các buổi tuyên truyền nhân dân nâng cao nhận thức, hiểu biết, sống và làm việc theo đúng pháp luật. Vận động các hộ gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc Thái; thi đua xây dựng bản văn hoá, gia đình văn hoá. Nhờ vậy, đến nay, trong bản các hủ tục dần xoá bỏ, đám tang tổ chức không quá 48 tiếng, không mổ nhiều gia súc; không thách cưới. Chị em tích cực tham gia đội văn nghệ, gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc qua điệu múa, điệu hát. Toàn bản hiện có 97/104 hộ đạt danh hiệu gia đình văn hoá.

Mặt khác, hàng năm, xã chú trọng chăm lo đời sống cho các hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn nhân dịp lễ, tết bằng những phần quà thiết thực như: nhu yếu phẩm, đồ dùng sinh hoạt; huy động nguồn lực từ tấm lòng hảo tâm hỗ trợ xoá nhà tạm, nhà dột nát, tặng cây, con giống... tạo động lực giúp các hộ vượt khó, vươn lên xây dựng đời sống mới.

Với sự nỗ lực của cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và sự đồng lòng của nhân dân, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” ở xã Than Uyên ngày càng lan toả sâu rộng. Đến nay, toàn xã duy trì hoạt động của 41 đội văn nghệ quần chúng, 3 câu lạc bộ đàn tính – hát then; 24 câu lạc bộ thể dục thể thao; 1 sân vận động, 8 nhà luyện tập thể thao. 90,6% hộ gia đình; 90% bản, khu dân cư; 96,4% cơ quan, đơn vị trường học đạt tiêu chuẩn văn hóa; 1.827 hộ được công nhận gia đình thể thao; trên 40% dân số tham gia tập luyện thể thao thường xuyên. Đời sống tinh thần của nhân dân được nâng lên, góp phần xây dựng văn hóa và con người Than Uyên văn minh, giàu bản sắc.