Người tâm huyết sưu tầm chữ Thái cổ
-
(BLC) - Giờ đây về nghỉ hưu, ngoài thời gian dành cho gia đình, ông Điêu Chính Thuyển lại tìm cho mình niềm vui mới: sưu tầm và truyền dạy chữ Thái cổ cho trẻ em người dân tộc Thái trong khu dân cư.
![]() |
| Ông Điêu Chính Thuyển giới thiệu về chữ Thái cổ. |
Xuất phát từ một công nhân cầu đường, năm 1970 của thế kỷ trước, người thanh niên dân tộc Thái - Điêu Chính Thuyển bén duyên với nghề dạy học một cách tình cờ. Nhưng đó lại là cái “nghiệp” khiến ông gắn bó suốt hơn 40 năm. Ông miệt mài với sự nghiệp “gieo chữ”, bám lớp, bám bản trên khắp các điểm trường tại bản Chiềng Chăn, Chăn Nưa, vùng cao Sìn Hồ… Nhiều thế hệ học trò của ông đã trưởng thành và trở thành những cán bộ chủ chốt của địa phương.
Năm 2008, ông về nghỉ hưu tại quê nhà ở xã Chăn Nưa (huyện Sìn Hồ). Cũng trong thời gian này, thực hiện chủ trương di dân của tỉnh về xây dựng công trình Thuỷ điện Sơn La, ông cùng gia đình và bà con trong bản chuyển đến nơi ở mới tại Khu tái định cư thị trấn Phong Thổ (huyện Phong Thổ).
Giờ đây về nghỉ hưu, ngoài thời gian dành cho gia đình, ông Điêu Chính Thuyển lại tìm cho mình niềm vui mới: sưu tầm và truyền dạy chữ Thái cổ cho trẻ em người dân tộc Thái trong khu dân cư của mình.
Khi còn là thầy giáo bản, ngoài công việc dạy chữ cho học sinh, chàng thanh niên ấy lại rong ruổi đi dọc vùng Tây Bắc tìm hiểu, ghi chép lại những câu tục ngữ, câu đối dân gian của người Thái còn lưu truyền. Ông còn tìm hiểu qua những câu chuyện kể của người già, trong dịp lễ hội và trong cuộc sống sinh hoạt đời thường của bà con. Đến nay, ông Điêu Chính Thuyển đã sưu tầm được rất nhiều câu tục ngữ, câu đố dân gian, truyện thơ, truyện trạng, thơ, ca… từ nguyên bản của chữ Thái cổ.
Trong số những tác phẩm, hiện vật sưu tầm được, ông Điêu Chính Thuyển tâm đắc nhất là những cuốn sách viết bằng chữ Thái cổ, trong đó phải kể đến tập sách ghi lại 8 câu chuyện dân gian của dân tộc Thái; cuốn sách ghi lại lịch sử vùng đất Mường So (Phong Thổ) và cuốn gia phả của dòng họ Điêu, cùng nhiều văn bản ghi những bài văn cúng, tế của thầy mo. “Để hiểu được những văn bản chữ Thái cổ đó viết về vấn đề gì, buộc tôi phải học chữ Thái cổ” - Ông Thuyển tâm sự.
Sau nhiều năm miệt mài học tập, nghiên cứu, đến nay ông Thuyển đã đọc thông viết thạo chữ Thái cổ, hiểu được những văn bản đã sưu tầm được.
Nói về văn hoá chữ viết dân tộc Thái, ông Thuyển cho biết: “Chữ Thái cổ diễn đạt ý, tứ rất chính xác; với cách ví von, bóng bẩy về tình yêu, con người, quan hệ xã hội, quan hệ giữa con người với tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất… một cách giàu hình tượng. Do đó, nó mang tính văn học rất cao”.
Ông còn cho biết thêm, ngoài những tác phẩm văn chương lâu đời của dân tộc mình như “chuyện Chàng Nú – Nàng Ủa”; “Tiễn dặn người yêu”… người Thái xưa còn dịch nhiều tác phẩm văn học như: Truyện Thuỷ Hử, Tam Quốc Chí, Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài… sang tiếng Thái nhằm tạo điều kiện cho con cháu có điều kiện thưởng thức và dễ dàng tiếp cận với các nền văn hoá khác. Chỉ có đọc được chữ Thái cổ mới hiểu hết cái hay, cái đẹp, cái tinh tế trong những tác phẩm văn học cổ và thấy hết được mối quan hệ cộng đồng, mối liên hệ âm – dương; trời - đất – con người… qua những bài văn cúng của thầy mo.
Giờ đây, ông Điêu Chính Thuyển lại say sưa truyền niềm ham mê văn hoá truyền thống - chữ Thái cổ cho con em dân tộc mình nơi cộng đồng dân cư ông đang sinh sống. Hơn một năm nay, trong căn nhà mới khang trang của gia đình, vào những ngày thứ 7, chủ nhật hàng tuần lại rộn rã tiếng cười nói của các em học sinh đến học chữ Thái. Không chỉ dừng lại ở đó, ông còn dự định xuất bản công trình nghiên cứu về chữ Thái cổ.
Ông hồ hởi khoe với chúng tôi: “Công trình nghiên cứu của mình được Hội Văn học – Nghệ thuật tỉnh ủng hộ lắm! Bạn bè, đồng nghiệp cũng rất ủng hộ. Nếu được các cấp quan tâm hỗ trợ kinh phí in ấn, xuất bản cho công trình nghiên cứu của tôi thì ước mơ “Người Thái phải biết chữ Thái” của mình coi như thành hiện thực rồi!”.
Ý kiến bạn đọc
Tin cùng chuyên mục
Bền bỉ “gieo chữ”
Gương sáng bản mường
07/01/2026 18:07
Hơn 20 năm gắn bó với sự nghiệp giáo dục nơi vùng cao, cô giáo Lê Thị Tình - Tổ trưởng Tổ Khoa học xã hội, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (DTBT) TH&THCS Vàng San (xã Hua Bum) luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy với nghề, không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và bồi dưỡng nhiều thế hệ học sinh dân tộc thiểu số trên địa bàn.
Trách nhiệm trước nhân dân
Gương sáng bản mường
06/01/2026 09:26
Sinh ra và lớn lên tại vùng đất Bình Lư, tỉnh Lai Châu, đồng chí Tao Văn Giót (35 tuổi, dân tộc Lự) sớm trưởng thành từ phong trào cơ sở và từng bước khẳng định qua nhiều vị trí công tác. Từ cán bộ đoàn năng động, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV rồi đến nay giữ vai trò Bí thư Đảng ủy xã Mường Than. Ở mỗi cương vị, đồng chí luôn thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, sự gần dân và khát vọng cống hiến vì sự phát triển của địa phương, vì quyền lợi chính đáng của nhân dân.
Biến khát vọng vươn lên thành hiện thực
Gương sáng bản mường
17/12/2025 13:22
Từng sống cuộc đời du canh du cư, anh Pờ Lò Hừ (dân tộc La Hủ) ở bản Pha Bu (nay là bản Pha Mu, xã Pa Ủ) đã viết nên kỳ tích giữa đại ngàn. Hành trình từ cậu bé nghèo không có manh áo mặc trở thành “tỷ phú” với thu nhập tiền tỷ là minh chứng sống động nhất cho khát vọng vươn lên của đồng bào dân tộc nơi đây.
Nữ bí thư chi đoàn làm kinh tế giỏi
Gương sáng bản mường
27/11/2025 11:18
Những năm gần đây, từ phong trào thanh niên lập thân, lập nghiệp tại xã Sin Suối Hồ ngày càng xuất hiện nhiều tấm gương điển hình. Trong đó, chị Lù Thị Quyết - Bí thư Chi đoàn bản Lở Thàng 2, là một trong những đoàn viên tiêu biểu, năng động, dám nghĩ, dám làm, vươn lên phát triển kinh tế trên chính mảnh đất quê hương.
Bám bản “gieo chữ” nơi biên cương
Xã Hội
13/11/2025 23:05
Giữa núi rừng trập trùng, sương phủ quanh năm ở xã Sin Suối Hồ có một người phụ nữ bằng lòng đam mê, nhiệt huyết hơn 11 năm qua lặng lẽ bám bản, "gieo" con chữ, gieo niềm tin cho những đứa trẻ ở các bản làng xa xôi vùng biên giới. Đó là cô Nguyễn Thị Nhung - giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (DTBT) Tiểu học Nậm Xe (xã Sin Suối Hồ). Cô đã truyền lửa tri thức đến với những “mầm xanh” tương lai, góp phần không nhỏ vào sự nghiệp trồng người nơi địa đầu Tổ quốc.
Bí thư chi bộ nhiệt huyết, gương mẫu
Gương sáng bản mường
22/08/2025 09:08
Nhiệt huyết, trách nhiệm, gương mẫu, gần gũi - là nhận xét của người dân bản Phìn Hồ thấp và lãnh đạo xã Hồng Thu dành cho Bí thư Chi bộ Tao Văn Pèng (32 tuổi). Gần 10 năm làm cán bộ bản, trong đó có 7 năm giữ cương vị Bí thư Chi bộ, anh Pèng luôn nỗ lực đưa bản từ nghèo khó trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Lự.
Hội viên phụ nữ tiêu biểu
Gương sáng bản mường
07/08/2025 08:57
Thực hiện phong trào “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc”, xuất hiện nhiều tấm gương hội viên, phụ nữ dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn thay đổi trong phát triển kinh tế, xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, hạnh phúc. Trong đó có chị Hoàng Thị Pỏm, dân tộc Thái, 49 tuổi ở bản Phiêng Đanh (xã Phong Thổ).
Trưởng bản uy tín
Gương sáng bản mường
31/07/2025 09:03
Trong cộng đồng dân tộc thiểu số, tiếng nói của người uy tín có tầm ảnh hưởng lớn, đóng vai trò then chốt trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa, đồng thời thúc đẩy các phong trào phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Nữ dân quân gương mẫu, trách nhiệm
Gương sáng bản mường
28/07/2025 08:14
Trong số những cán bộ trẻ của phường Tân Phong, chị Lường Thị Thu Thảo - chuyên viên Ban xây dựng Đảng, dân quân Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) phường luôn là tấm gương sáng về tinh thần trách nhiệm, tận tụy trong công việc.
Mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất
Gương sáng bản mường
25/07/2025 09:11
Phát huy tinh thần xung kích của thế hệ trẻ, anh Vàng A Cu (dân tộc Mông, 34 tuổi ở bản Sểnh Sảng A, xã Dào San) mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, phát triển kinh tế tổng hợp (trồng trọt, chăn nuôi, du lịch). Tinh thần dám nghĩ, dám làm đã truyền cảm hứng cho đoàn viên, thanh niên, nhân dân trong bản nỗ lực vượt khó vươn lên.
A Páo làm kinh tế giỏi
Gương sáng bản mường
15/07/2025 16:25
Ở bản Lùng Thàng (phường Đoàn Kết), dân bản luôn dành sự ngưỡng mộ và nhiều lời khen ngợi đối với anh Sùng A Páo (35 tuổi, dân tộc Mông), bởi cách làm kinh tế hiệu quả với tổng thu nhập gần 400 triệu đồng/năm.
Gương mặt trẻ tiêu biểu của Bộ đội Biên phòng tỉnh
Gương sáng bản mường
30/06/2025 11:06
Sinh ra và lớn lên ở vùng quê cách mạng Dào San, huyện Phong Thổ, với ước mơ trở thành người lính vững tay súng bảo vệ biên cương Tổ quốc, chàng thanh niên trẻ Sùng A Măng đã quyết tâm học tập, rèn luyện và được xét tuyển vào Học viện Biên phòng năm 2014. Sau khi tốt nghiệp, được điều động về Bộ đội Biên phòng tỉnh, công tác tại Đồn Biên phòng Sin Suối Hồ.
