Đỉnh núi Tả Liên Sơn - một phần chạy qua xã Tả Lèng có độ cao 2.996m so với mực nước biển, đây là một trong những đỉnh núi cao thuộc top đầu của Việt Nam. Vì vậy, khí hậu quanh năm mát mẻ, sương mù, mây trắng bao phủ, từ đó tạo nên những cánh rừng nguyên sinh với những cây cổ thụ hàng ngàn năm tuổi. Nằm sâu trong rừng nguyên sinh, những cây chè cổ ẩn mình trong màn sương dày quanh năm, có độ cao từ 8 - 20m, thân to, có rêu mốc xung quanh thân, đặc biệt có nhiều cây chè cổ thụ thân rất lớn vài người ôm không xuể. Với khí hậu mát mẻ cùng với thổ nhưỡng ẩm ướt quanh năm đã tạo nên những búp chè tươi ngon, chè càng lâu năm càng có giá trị. Chè cổ thụ có vị thơm ngon, ngọt hậu, màu nước chè khô xanh như chè tươi; uống vào tinh thần sảng khoái.

Người dân xã Tả Lèng thu hoạch búp chè trên những cây chè cổ thụ trăm năm tuổi.

Những ngày giữa tháng 3, cùng những người dân bản địa vào rừng sâu tìm hái chè cổ thụ, sau khoảng 4 tiếng leo núi, băng rừng, vượt suối chúng tôi gặp những cây chè cổ thụ. Tại đây, người dân sẽ lựa chọn những búp chè tươi để hái về làm nguyên liệu chế biến chè. Trong mỗi lần đi rừng hái chè như vậy, người hái chăm chỉ thu được từ 3-5kg chè tươi mang về.

HTX Chè cổ thụ dược liệu và dịch vụ thương mại Tả Lèng chế biến thành các sản phẩm.

Hợp tác xã (HTX) Chè cổ thụ dược liệu và dịch vụ thương mại Tả Lèng (bản Hồ Pên, xã Tả Lèng, huyện Tam Đường) được thành lập năm 2024. HTX đầu tư nhà xưởng và hệ thống máy móc hiện đại với 4 máy vò, 2 máy sao chè. Hiện nay, HTX đăng ký chế biến 3 sản phẩm: trà cổ thụ Tả Liên Sơn, trà xanh và hồng trà. Các sản phẩm được lựa chọn 100% từ những búp trà non, được thu hái vào sáng sớm tinh mơ khi sương vẫn đọng trên từng búp lá.

Các sản phẩm đa dạng từ chè cổ thụ của HTX Chè cổ thụ dược liệu và dịch vụ thương mại Tả Lèng.

Nhờ bàn tay giàu kinh nghiệm của đồng bào dân tộc Mông cùng với công thức sao chè truyền thống đã tạo ra một hương vị đặc biệt, vị trà thanh mát, hương thơm nồng đậm để lại dư âm ngọt ngào lưu giữ mãi trong người thưởng trà. Công dụng của trà cổ thụ Tả Liên Sơn nhằm hỗ trợ phòng ngừa ung thư, tim mạch, ổn định huyết áp, chống oxy hóa, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể, trí nhớ, giảm mỡ máu, ngăn ngừa lão hóa và làm đẹp da cho người thưởng thức.

Hiện nay, HTX Chè cổ thụ dược liệu và dịch vụ thương mại Tả Lèng tiến hành thu mua toàn bộ chè thu hái được của bà con tại xã, với giá 100.000 đồng/kg chè tươi, hiện nay HTX tạo nguồn thu nhập ổn định cho bà con ở địa phương, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho 5 - 7 lao động địa phương, với mức thu nhập 5-6 triệu đồng/tháng.

Anh Vàng A Vảng ở xã Tả Lèng trước đây chỉ canh tác ít lúa, ngô nhưng kinh tế eo hẹp, từ khi được nhận vào làm tại HTX Chè cổ thụ dược liệu và thương mại Tả Lèng anh đã nắm được kĩ thuật hái, sao chè... Công việc tại HTX đã giúp anh có nguồn thu nhập cao hơn, có điều kiện lo cho gia đình.  

Với tiềm năng sẵn có của địa phương, thời gian qua việc khai thác chè cổ thụ để tạo ra các sản phẩm đang được cấp uỷ, chính quyền xã Tả Lèng quan tâm, đẩy mạnh phát triển với mong muốn phát triển thành sản phẩm đặc hữu của địa phương gắn với thu hút khách du lịch đến với Tả Lèng trong mùa leo núi hằng năm.

Với những tiềm năng, thế mạnh sẵn có của địa phương cùng với sự năng động, sáng tạo của người dân trên địa bàn xã, tin rằng việc phát triển sản phẩm chè cổ thụ sẽ là bước đệm, nền tảng thúc đẩy sự phát triển kinh tế của địa phương, góp phần xây dựng xã vùng cao Tả Lèng ngày một phát triển.