Đoàn công tác HĐND tỉnh kiểm tra, giám sát mô hình phát triển du lịch cộng đồng tại xã Sín Thầu.

Sinh ra và lớn lên giữa không gian văn hóa của đồng bào dân tộc Thái - ngành Thái trắng (phường Mường Lay), chị Lù Thị Toản sớm nhận thấy tiềm năng từ các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Năm 2021, sau khi tham gia các lớp tập huấn về du lịch cộng đồng do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức, chị mạnh dạn xây dựng mô hình homestay tại gia đình. Do thiếu kinh nghiệm và kỹ năng quản lý, nên những ngày đầu khởi nghiệp chị gặp nhiều khó khăn. Song với sự chủ động học hỏi, tìm kiếm đối tác và từng bước hoàn thiện dịch vụ, mô hình từng bước hoạt động ổn định. Bước ngoặt đến khi chị được tham gia Đề án 939 “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017 - 2025”. Từ đây, chị được trang bị thêm kiến thức quản trị, kỹ năng kinh doanh và cơ hội kết nối thị trường.

Từ mô hình ban đầu của gia đình, chị Toản vận động nhiều hộ dân trong bản cùng tham gia cung cấp các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, biểu diễn văn hóa và trải nghiệm về đẹp lòng hồ. Trên cơ sở đó, Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Quan Chiêng được thành lập, góp phần liên kết giữa các hộ dân và nâng cao chất lượng dịch vụ. Đến nay, Hợp tác xã có 33 hộ tham gia, hình thành chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch khá hoàn chỉnh, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Mỗi năm, Hợp tác xã đón hàng nghìn lượt du khách, thu nhập bình quân của các hộ tham gia đạt từ 50 triệu đồng trở lên.

Từ câu chuyện của Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Quan Chiêng có thể thấy, khi được hỗ trợ đúng hướng, người dân hoàn toàn có thể trở thành chủ thể trong phát triển du lịch. Đây cũng là hướng đi đang được nhiều địa phương trong tỉnh triển khai. Hiện toàn tỉnh có 14 bản đủ năng lực phục vụ khách du lịch, với trên 40 mô hình homestay đang hoạt động hiệu quả. Các bản đều thành lập đội văn nghệ, tổ dịch vụ ẩm thực, nhóm hướng dẫn trải nghiệm; nhiều bản còn thành lập được Ban Phát triển du lịch cộng đồng. Hoạt động tại các điểm du lịch cộng đồng ngày càng được tổ chức bài bản, chuyên nghiệp, đáp ứng tốt nhu cầu của du khách.

Để tạo nền tảng cho du lịch cộng đồng phát triển, thời gian qua tỉnh đã tăng cường khảo sát, đánh giá thực trạng tại các điểm du lịch. Các nội dung được rà soát gồm: Hạ tầng giao thông, cảnh quan môi trường, chất lượng dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm văn hóa và khả năng kết nối các tuyến du lịch. Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch. Một trong những định hướng quan trọng là lựa chọn một số bản tiêu biểu của các dân tộc như: Thái, Mông, Hà Nhì… để xây dựng thành điểm đến đặc sắc, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch. Cách làm này giúp tập trung nguồn lực, tạo điểm nhấn và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm du lịch cộng đồng. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng rà soát kỹ công tác bảo tồn văn hóa gắn với du lịch, khả năng kết nối tour, tuyến và nhu cầu thực tế của từng địa phương, để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch trên địa bàn tỉnh Điện Biên.

Cùng với chính sách hỗ trợ, tỉnh cũng quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng. Điển hình là công trình hỗ trợ xây dựng cơ sở vật chất tại bản du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló (gồm bản Tìa Ló A và Tìa Ló B - xã Pu Nhi) với tổng kinh phí hơn 7 tỷ đồng. Dự án gồm nhiều hạng mục như: Nhà trưng bày, trung tâm thông tin du lịch, đường dạo, hệ thống chiếu sáng, nhà vệ sinh, thu gom và xử lý rác thải... Việc đưa vào sử dụng hạ tầng đồng bộ này giúp bổ sung cơ sở vật chất quan trọng, thúc đẩy du lịch cộng đồng gắn với chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Bên cạnh sự hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, việc nâng cao năng lực cho cộng đồng cũng được đặc biệt quan tâm. Cuối tháng 5 vừa qua, đại diện một số bản du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh, đã được mời tham gia Hội thảo Kết nối mạng lưới Du lịch cộng đồng 2026 với chủ đề: “Kiến tạo hệ sinh thái Du lịch cộng đồng bền vững” tại xã Ngọc Chiến (tỉnh Sơn La). Tại đây, các đại biểu được trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận nhiều mô hình hiệu quả và tìm kiếm giải pháp phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, lấy người dân làm trung tâm. Ông Vì Thứ Trưởng, Trưởng bản U Va, xã Thanh Yên cho biết: “Hội thảo đã mang lại nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong tổ chức hoạt động du lịch, quản lý điểm đến và liên kết phát triển sản phẩm. Đây là những kiến thức hữu ích, để cộng đồng bản U Va vận dụng vào điều kiện thực tế tại địa phương”.

Người dân Bản du lịch cộng đồng U Va, xã Thanh Yên cải tạo cảnh quan và không gian đón khách.

Từ những mô hình thành công bước đầu cho thấy, du lịch cộng đồng chỉ có thể phát triển bền vững khi người dân thực sự là chủ thể, đồng thời nhận được sự đồng hành từ chính quyền, chuyên gia và các tổ chức hỗ trợ. Sự kết hợp giữa bảo tồn văn hóa, phát triển sinh kế và đầu tư hạ tầng, cũng sẽ tạo động lực mới cho du lịch cộng đồng ở tỉnh Điện Biên. Đây cũng chính là nền tảng để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 7 điểm du lịch cộng đồng được công nhận, 1 điểm đạt chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN, đồng thời đẩy mạnh quảng bá sản phẩm du lịch gắn với OCOP trên các nền tảng số. Qua đó, góp phần đưa du lịch cộng đồng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn bền vững của vùng đất hoa Ban.