Trồng rừng đang mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân vùng cao Điện Biên. Những diện tích đất trống, đồi núi trọc được phủ xanh, góp phần hạn chế tác động của thiên tai và cải thiện môi trường sinh thái. Khi rừng phát triển đạt các tiêu chí theo quy định, người dân được hưởng lợi từ kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng, từ đó có thêm động lực chăm sóc và bảo vệ rừng bền vững.

Ban Quản lý Rừng phòng hộ, rừng đặc dụng tỉnh kiểm tra diện tích rừng trồng tại bản Hin, xã Na Sang.

Từ những nương ngô, sắn trên các sườn đồi dốc cho hiệu quả kinh tế thấp, người dân xã Na Sang đã chủ động chuyển sang trồng rừng, nhằm tạo dựng sinh kế ổn định và bền vững hơn. Tham gia trồng rừng, các hộ dân được Nhà nước hỗ trợ cây giống, phân bón và tiền công trồng, chăm sóc rừng trong 4 năm đầu. Sau khi cây đạt độ cao 5m, độ tàn che 0,1 và tỷ lệ cây sống tốt, liền khoảnh, các cơ quan chuyên môn sẽ nghiệm thu và đưa vào chi trả dịch vụ môi trường rừng. Chính sách hỗ trợ thiết thực cùng nguồn thu ổn định từ rừng, đã tạo động lực để nhiều hộ dân xã Na Sang tích cực tham gia trồng rừng, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Kiểm tra rừng trồng ở bản Ma Thì Hồ xã Na Sang.

Sự thay đổi trong tư duy và hành động thực tiễn của nhiều hộ dân tại bản Hin bắt nguồn từ gia đình ông Lò Văn Xuân, một trong những hộ tiên phong chuyển đổi đất nương sang trồng rừng tại xã Na Sang. Bên bờ sông Nậm Mức, diện tích rừng lát 5 năm tuổi của gia đình ông nay đã phát triển xanh tốt, những hàng cây vươn cao, tán lá phủ kín sườn đồi. Nhận thấy hiệu quả từ trồng rừng, năm 2024, gia đình ông tiếp tục mở rộng diện tích sang phần đất nương liền kề. Ông Xuân cho biết: “Đất nương bạc màu, gia đình chuyển sang trồng rừng. Năm đầu gia đình được Nhà nước hỗ trợ giống cây và phân bón. Riêng công trồng và chăm sóc, được hỗ trợ 160 triệu. Gia đình cố gắng chăm sóc, bảo vệ rừng tốt, để sớm được nhận kinh phí từ chi trả dịch vụ môi trường rừng”.

Hiệu quả từ mô hình trồng rừng của gia đình ông Lò Văn Xuân đã tạo sức lan tỏa trong cộng đồng. Hiệu quả từ mô hình trồng rừng của gia đình ông Lò Văn Xuân đã tạo sức lan tỏa trong cộng đồng. Nhiều hộ dân có diện tích nương gần đó mạnh dạn chuyển đổi sang trồng rừng, từng bước thay thế những khu đất canh tác kém hiệu quả. Với sự hỗ trợ về cây giống, phân bón và kinh phí trồng, chăm sóc trong những năm đầu, cùng nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng khi diện tích đạt tiêu chí theo quy định, người dân càng thêm yên tâm gắn bó với rừng. Theo thống kê, từ năm 2023 đến nay, người dân bản Hin, xã Na Sang đã phủ xanh được hơn 30ha đất trống bằng rừng phòng hộ.

Kiểm tra rừng trồng ở bản Chế Phù, xã Si Pa Phìn.

Nằm trên vùng sơn nguyên rộng lớn, xã Si Pa Phìn có nhiều diện tích đồi núi khô cằn, đất nương bạc màu sau nhiều năm canh tác. Vùng đất này khan hiếm nước, nên người dân thường làm nương một vụ và chăn thả gia súc. Nương rẫy canh tác nhiều năm đã bạc màu, nhiều khu vực dần bị bỏ hoang, trở thành những quả đồi trọc. Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã vận động người dân tận dụng quỹ đất để trồng cây, phát triển rừng. 10 năm trở lại đây, mỗi năm xã Si Pa Phìn trồng mới từ 5 đến 10ha rừng. Từ những quả đồi cằn cỗi, những cánh rừng thông đang dần phủ xanh các sườn núi, góp phần thay đổi cảnh quan và cải thiện môi trường sinh thái. Những rừng thông xanh tươi đang dần làm thay đổi cảnh quan nơi đây. Dù phải trải qua nhiều năm chăm sóc, bảo vệ mới hình thành nên những cánh rừng xanh tốt, xong những người dân Si Pa Phìn vẫn kiên định, bởi đó là chính hướng đi phù hợp, để phủ xanh diện tích đất đồi bạc màu, từng bước tạo sinh kế lâu dài.

Gia đình anh Mùa A Tùng, bản Chế Phù có 7ha nương rẫy. Canh tác nhiều năm, nương bạc màu, không loại cây lương thực nào phát triển được, anh đành đi làm thuê kiếm sống. Tiếc đất đai bỏ hoang hóa, anh nhận cây thông về trồng thử. “Cây siêng không ngại đất nghèo”, sau 7 năm rừng thông đã phủ xanh vùng nương rẫy khô cằn. Anh Tùng tâm sự: “Mấy năm trước đây, do đất đai khô cằn, bà con trồng cây bạch đàn, cây trẩu nhưng không hiệu quả. Trẩu với bạch đàn chết hết, thành đồi trọc, bà con bỏ đi làm thuê. Mấy năm gần đây trồng thông, thấy cây lên tốt bà con mới xin giống thông về trồng rừng. Bản Chế Phù có 5ha rừng cộng đồng. Quanh vùng này, bà con trong bản vẫn đang trồng thêm nữa”. 

Gia đình anh Mùa A Tùng ở bản Chế Phù từng có 7ha nương, nhưng sau nhiều năm canh tác, đất đai bạc màu, nhiều loại cây trồng không còn cho hiệu quả. Không muốn để đất bỏ hoang, anh mạnh dạn nhận giống thông về trồng thử. Sau 7 năm chăm sóc, những quả đồi khô cằn ngày nào nay đã được phủ xanh bởi những hàng thông phát triển tốt. Anh Tùng và bà con bản Chế Phù kỳ vọng những diện tích rừng thông đang phát triển sẽ sớm khép tán, đủ điều kiện để được hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Xa hơn, người dân mong những cánh rừng thông xanh sẽ góp phần tạo nên cảnh quan đặc trưng của Si Pa Phìn, mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái và nâng cao thu nhập trong tương lai.
Với hơn 17.000ha đất quy hoạch lâm nghiệp, Si Pa Phìn còn nhiều tiềm năng để phát triển rừng. Những năm gần đây, người dân địa phương tích cực tham gia trồng rừng. Riêng trong 2 năm (2024 và 2025), địa phương đã trồng mới hơn 4.000 cây thông trên các diện tích đất trống, đồi núi trọc. Tuy nhiên, đất chưa có rừng vẫn chiếm tới 75% diện tích đất lâm nghiệp trên toàn xã; phủ xanh đất trống thành những cánh rừng, cần sự quyết liệt trong thực hiện định hướng phát triển lâm nghiệp của chính quyền và sự đồng hành của người dân.      

Trong khoảng 10 năm trở lại đây, nhờ sự vào cuộc của các cấp, ngành cùng sự hưởng ứng tích cực của người dân, nhiều vùng đồi núi trọc ở tỉnh Điện Biên đã được phủ xanh. Đây đều là những khu vực xung yếu, có vai trò quan trọng trong bảo vệ đất, giữ nguồn nước và hạn chế nguy cơ xói mòn, sạt lở. Các địa phương như Quài Tở, Búng Lao, Na Sang, Si Pa Phìn, Mường Nhà đã trở thành những điểm sáng trong công tác trồng và phát triển rừng. Tính đến cuối tháng 5/2026, toàn tỉnh có hơn 4.018ha rừng trồng được chi trả dịch vụ môi trường rừng. Nhiều mô hình kinh tế gắn với rừng được địa phương khuyến khích nhân rộng, góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân.    

Từ những quả đồi trọc khô cằn đến những cánh rừng xanh đang từng ngày vươn lên, hành trình phủ xanh đất trống, đồi trọc ở tỉnh Điện Biên cho thấy sự kiên trì của người dân và hiệu quả từ các chính sách lâm nghiệp. Khi rừng mang lại nguồn thu nhập ổn định từ chi trả dịch vụ môi trường rừng và các mô hình sinh kế gắn với rừng, người dân có thêm nhiều động lực chăm sóc, bảo vệ rừng.