Tìm hiểu về tình hình hoạt động của TSPL tại xã Nậm Ban, qua trao đổi với công chức tư pháp - hộ tịch, kiêm nhiệm việc quản lý TSPL của xã, chúng tôi được biết: Hiện nay xã vẫn chưa bố trí được TSPL theo đúng quy định. Toàn bộ những cuốn sách pháp luật, sách, báo, tài liệu pháp luật để phục vụ nhu cầu công tác, nghiên cứu, tìm hiểu của người đọc được cất gọn vào một góc phía sau vị trí làm việc của cán bộ tư pháp - hộ tịch.
Chị Hảng Thị Tênh, công chức tư pháp - hộ tịch xã Nậm Ban chia sẻ: “Do khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất, tủ sách được cấp trước đây đã hư hỏng; thiếu vị trí đặt tủ sách do trụ sở làm việc của xã chưa được đầu tư xây dựng nên các tài liệu của tủ sách được xếp gọn vào vị trí để thuận tiện cho bảo quản và đưa ra cho cán bộ, Nhân dân khi có nhu cầu tra cứu, mượn đọc. Tuy nhiên, hầu như là không có.

Dù được bố trí ngay tại Bộ phận “Một cửa” nhưng tủ sách pháp luật tại xã Nậm Hàng (huyện Nậm Nhùn) vẫn rất ít người đến đọc và mượn về tra cứu.

Không chỉ ở Nậm Ban mà tình trạng TSPL bị “bỏ quên” còn diễn ra ở cả các xã ở gần trung tâm huyện. Tại xã Nậm Hàng, bố trí TSPL ngay tại Bộ phận “Một cửa” với khoảng 30 đầu sách pháp luật và các sách, báo, tài liệu pháp luật để thuận tiện cho người dân tra cứu khi đến giao dịch và chờ giải quyết thủ tục hành chính. Anh Lường Văn Nhã, công chức tư pháp - hộ tịch xã Nậm Hàng cho biết: “Dù tủ sách đặt ở vị trí thuận lợi để bạn đọc tra cứu, mượn đọc nhưng rất ít người quan tâm đến, chủ yếu là cán bộ xã khi gặp những vấn đề liên quan đến pháp luật thì mới tham khảo. Hơn nữa, bây giờ thông tin trên mạng rất nhiều nên thường vào điện thoại để tra và tìm hiểu”.
Theo Quyết định số 06/2010/QĐ-TTg, ngày 25/1/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng, quản lý, khai thác TSPL, có hiệu lực từ ngày 2/4/2010. TSPL cấp xã, phường là nơi lưu giữ, khai thác sách, báo, tài liệu pháp luật phục vụ công tác của cán bộ, nhu cầu tìm hiểu pháp luật của Nhân dân, tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật và thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Để đáp ứng yêu cầu của bạn đọc, TSPL phải thường xuyên được chọn lọc, bổ sung các loại sách, báo, tài liệu và phải được đặt ở vị trí thuận tiện để phục vụ nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân. Cán bộ quản lý, khai thác TSPL có trách nhiệm tuyên truyền, vận động, giới thiệu để người dân hiểu và đến nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật. Cũng theo quy định, UBND cấp xã, phường bảo đảm kinh phí cho việc xây dựng, quản lý TSPL. Ngoài ra, hàng năm, mỗi xã, phường, thị trấn sẽ được cấp tối thiểu 2 triệu đồng để bổ sung các loại sách, báo, tài liệu cho TSPL.
Qua khảo sát của phóng viên, mặc dù các TSPL đã được quan tâm đầu tư, xây dựng theo quyết định hiện hành, nhưng tại một số địa phương, do điểm đặt TSPL chưa hợp lý, các loại sách chưa được cập nhật kịp thời, việc quản lý chưa tốt... dẫn đến hiệu quả khai thác chưa cao.
Trao đổi với chúng tôi về thực trạng trên, bà Pờ Thúy Von - Trưởng Phòng Tư pháp huyện Nậm Nhùn cho biết: Qua kiểm tra, giám sát hằng năm, phòng đã nắm được việc hoạt động không hiệu quả của các TSPL. Phòng cũng đã ban hành công văn đôn đốc, nhắc nhở các xã, thị trấn quan tâm đến TSPL, chú trọng bổ sung các đầu sách, tài liệu mới có nội dung thiết thực, liên quan trực tiếp đến thực thi công vụ của cán bộ, công chức và nhu cầu tiếp cận thông tin, tìm hiểu pháp luật của cán bộ, công chức, Nhân dân.
Tuy nhiên, một trong những nguyên nhân dẫn tới thực trạng TSPL vẫn chưa đạt hiệu quả là người dân trình độ dân trí thấp, chưa có thói quen tự tìm hiểu pháp luật thông qua TSPL. Một số địa phương chưa quan tâm đến việc xây dựng và phát huy hiệu quả của TSPL. Hơn nữa, hiện nay công nghệ thông tin ngày càng phát triển, người dân có thể khai thác thông tin trên internet.
Trước mắt, Phòng Tư pháp huyện sẽ tham mưu cho huyện chú trọng tuyên truyền nâng cao nhận thức của Nhân dân về TSPL và văn hóa đọc; chỉ đạo UBND cấp xã, thị trấn cập nhật thường xuyên văn bản quy phạm pháp luật, bổ sung các loại sách hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, giải đáp pháp luật; nghiên cứu thực hiện việc đưa tủ sách lưu động về các bản nhất là các bản vùng sâu, vùng xa, người dân không có điều kiện tiếp cận với internet, kết hợp việc phát tờ rơi, tờ gấp tuyên truyền pháp luật tới người dân…
Để TSPL phát huy hiệu quả, hạn chế lãng phí tiền của Nhà nước, rất cần sự quan tâm và đẩy mạnh hơn nữa của các cấp chính quyền trên địa bàn huyện Nậm Nhùn trong việc quản lý, khai thác và tìm ra hướng đi mới cho TSPL, để TSPL không còn là “hình thức”, trở thành công cụ đắc lực, quan trọng vào việc tuyên truyền quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới cán bộ, Nhân dân.