Đồng chí Bùi Tiến Thanh – Phó Giám đốc Sở Y tế cho chúng tôi biết: Thực hiện Kế hoạch hành động của Chính phủ về phát triển y, dược cổ truyền Việt Nam đến năm 2020; Chỉ thị số 24-CT/TW về ‘‘Phát triển nền đông y Việt Nam và Hội Đông y Việt Nam trong tình hình mới”, Sở đã tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch và nghiên cứu, học tập, quán triệt các nội dung cơ bản của Chỉ thị tới cán bộ, đảng viên trong toàn ngành. Chỉ đạo Trung tâm y tế các huyện, thị tăng cường việc phát triển nền y học cổ truyền, sử dụng các bài thuốc nam, phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Theo đó, 100% các đơn vị trực thuộc tổ chức thực hiện kế hoạch; học tập, nghiên cứu Chỉ thị số 24 - CT/TW và xây dựng kế hoạch tổ chức triển khai thực hiện thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Cùng với đó, công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung kế hoạch, chỉ thị cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân được quan tâm chỉ đạo quyết liệt, hiệu quả. Các hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú như sao gửi kế hoạch, chỉ thị tới các chi, đảng bộ cơ sở, lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chi bộ, các cuộc họp cơ quan, đoàn thể,...

Cán bộ Trạm Y tế xã Trung Đồng (huyện Tân Uyên) chăm sóc vườn cây thuốc nam.

Cùng với đó, tổ chức thực hiện tốt các chương trình y tế quốc gia, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, chăm sóc sức khoẻ nhân dân, nhất là việc sử dụng các phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc như, xoa bóp, bấm huyện, châm cứu, xông hơi... Duy trì thường xuyên việc sử dụng các chế phẩm y học cổ truyền trong điều trị bệnh. Qua đó, giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc trong tỉnh nhận thức đầy đủ hơn về vai trò, vị trí của việc phát triển nền Đông y và Hội Đông y Việt Nam trong việc khám, chữa bệnh. Tích cực tham gia nhiều hoạt động phong trào rèn luyện thân thể, ăn uống hợp vệ sinh, bảo vệ môi trường, vệ sinh làng bản, xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh...

Hệ thống khám chữa bệnh bằng y, dược cổ truyền tiếp tục được củng cố, kiện toàn từ tỉnh đến cấp xã. Năm 2009, bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh được thành lập với 8 khoa, phòng, thực hiện khám bệnh, chữa bệnh đa khoa và phục hồi chức năng bằng y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại; nghiên cứu khoa học; bảo tồn và phát triển y, dược cổ truyền; đào tạo, chỉ đạo tuyến về chuyên môn kỹ thuật và là cơ sở thực hành về y, dược cổ truyền của trường trung cấp Y tế Lai Châu. Bệnh viện Đa khoa tỉnh cũng thành lập Khoa Đông y - Phục hồi chức năng. Các bệnh viện đa khoa tuyến huyện, Trung tâm y tế các huyện, thị có bộ phận hoặc tổ khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền lồng ghép trong khoa Nội hoặc khối Nội-nhi-lây. Một số trạm y tế xã đã được biên chế y sỹ y học cổ truyền.

Bác sỹ Nguyễn Thị Hiền – Giám đốc bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh cho biết: Hiện nay, trang thiết  bị phục vụ công tác khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền được bổ sung, nâng cấp, mua sắm mới các trang thiết bị hiện đại, có máy chụp X quang, siêu âm, máy điều trị bằng chiếu tia Laser, điện từ trường cao áp, đèn hồng ngoại, máy siêu âm điều trị, kéo giãn cột sống... để kết hợp một cách hài hòa giữa y học cổ truyền và y học hiện đại trong việc khám chữa bệnh. Do đó, bệnh viện không chỉ thành địa chỉ khám chữa bệnh thường xuyên của đông đảo bệnh nhân mà còn góp phần giảm chi phí cho người bệnh, hạn chế tình trạng chuyển tuyến, vượt tuyến.

Để phát huy hiệu quả nguồn dược liệu quý tại các địa phương, việc kế thừa, ứng dụng YDHCT, phát huy thế mạnh các bài thuốc, kinh nghiệm dân gian và gia truyền, năm 2013, Hội Đông y tỉnh được thành lập. Hội đã chỉ đạo các huyện, thị thành lập Hội Đông y để tập hợp những ông bà lang những người có bài thuốc dân gian quý phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân.

Công tác kế thừa, bảo tồn, nuôi trồng, khai thác, chế biến dược liệu được thực hiện thường xuyên. 80% các trạm y tế xã đều có vườn mẫu cây thuốc nam với các cây theo danh mục của Bộ Y tế để hướng dẫn cho bà con nhân dân sử dụng và điều trị bệnh ngay tại nhà; phát triển các giống cây thuốc nam quý hiếm như đỗ trọng, xuyên khung, đương quy, kim tiên thảo, ngũ gia bì, ác ti sô, hoàng liên, đan sâm...Bước đầu đã hình thành một số vùng có ưu thế về dược liệu và nuôi trồng dược liệu ở các huyện Sìn Hồ, Tam Đường.

Công tác đào tạo đội ngũ được tăng cường. Bên cạnh cử nhân lực đi đào tạo liên thông bác sỹ chuyên tu y học cổ truyền tại các trường đại học, học viện để có bác sỹ có trình độ chuyên môn cao về phục vụ tại địa phương thì tỉnh cũng tăng cường đầu tư, hoàn thiện hệ thống các cơ sở đào tạo trường trung học và dạy nghề đông y. Hàng năm, tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ ngành y tế trong đó có lĩnh vực đông y.

Ngoài phương pháp chữa bệnh kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền là sử dụng thuốc đông dược còn phát huy hiệu quả của phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc như: châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, dường sinh, xông hơi;, thủy trị liệu, Laser nội mạch, Laser chiếu ngoài, Điện từ trường cao áp, đèn hồng ngoại, Siêu âm điều trị. kéo giãn cột sống…Sử dụng một số bài thuốc cổ phương gia giảm điều trị các bệnh về đường tiêu hóa, bệnh về xương khớp, tiết niệu...

Nhờ đó, đến nay công tác khám chữa bệnh bằng phương pháp y học cổ truyền, sử dụng các chế phẩm có nguồn gốc từ dược liệu ngày một tăng. Các bệnh viện, trung tâm y tế các huyện, thành phố đã kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong khám, điều trị bệnh cho bệnh nhân với tỷ lệ đạt trên 30%.

Tuy nhiên theo đồng chí Bùi Tiến Thanh thì hiện nay nhân lực y tế gặp nhiều khó khăn, thiếu cán bộ có trình độ chuyên môn cao, đặc biệt tại tuyến y tế cơ sở nên chưa đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ trong tình hình mới. Chính sách thu hút cán bộ có trình độ đại học, sau đại học y về làm việc tại tỉnh đã được tỉnh ban hành, song đến nay ngành Y tế vẫn không thu hút được cán bộ. Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu, nhất là tuyến xã, cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị y tế thiếu, lạc hậu, không đồng bộ, gây ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ y tế. Tỉnh chưa có chính sách đặc thù trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ khuyến khích các lương y cống hiến và chuyển giao các bài thuốc hay, cây thuốc quý, những kinh nghiệm phòng, chữa bệnh bằng đông y, khuyến khích truyền nghề cho các thế hệ sau. Trình độ của đội ngũ cán bộ y tế cấp xã còn hạn chế. Chưa có cơ chế để các bệnh viện thu mua dược liệu tại địa phương thuận lợi trong thanh toán để khai thác nguồn dược liệu tại chỗ có chất lượng.

Để tiếp tục phát huy vai trò của đông y trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, thời gian tới, ngành Y tế tiếp tục tham mưu tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp đối với việc phát triển đông y trong tình hình mới. Kiện toàn hệ thống khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền và quản lý nhà nước về đông y ở các tuyến. Quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nâng cao y đức, trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, Hội viên Hội Đông y đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Phát triển và hoàn thiện tổ chức Hội Đông y từ cấp tỉnh đến cấp xã. Đẩy mạnh xã hội hóa, các hoạt động y tế, bảo vệ sức khỏe nhân dân gắn với tăng cường đầu tư của nhà nước. Khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước thành lập các cơ sở khám chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh thuốc đông y, phát triển vùng trồng cây được liệu. Tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu khoa học, khám chữa bệnh, nuôi trồng, chế biến dược liệu …