Thực trạng

Qua công tác thụ lý giải quyết cho thấy năm 2021 có 67 vụ, năm 2022 là 76 vụ thì từ năm 2023 đến nay đã có gần 190 vụ ly hôn đã được TAND huyện giải quyết. Trong số đó có 70% số cặp vợ chồng có đăng ký kết hôn trước khi về chung sống; 10% cặp vợ chồng không có đăng kết hôn và về chung sống với nhau trước ngày 1/7/1987.
Nguyên nhân của các vụ ly hôn hầu hết được các đương sự nêu là do mâu thuẫn gia đình (trên 50%), còn lại do chồng nghiện ma túy, cờ bạc, rượu chè; bạo lực gia đình. Có tới trên 57% cặp vợ chồng có độ tuổi dưới 30; dưới 32% cặp vợ chồng trong độ tuổi từ 30 - dưới 50 đã ra toà làm thủ tục ly hôn trong thời gian qua. Theo thống kê, tỷ lệ người lao động tự do, làm nông nghiệp ly hôn cao hơn nhiều hơn so với thành phần công chức, viên chức. Các vụ ly hôn tập trung nhiều nhất ở địa bàn các xã: Trung Đồng, Thân Thuộc, Pắc Ta và thị trấn…
Chị Dương Thị Tuyết Thanh - Chánh án TAND huyện Tân Uyên cho biết: Qua công tác thụ lý, giải quyết đã xác định nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ly hôn ngày càng tăng cao như hiện nay đó là điều kiện kinh tế - xã hội và sự phát triển về tâm sinh lý: giới trẻ thường yêu nhanh, cưới vội, chưa tìm hiểu kỹ về nhau, thiếu sự chuẩn bị tâm lý cũng như chưa được trang bị về kiến thức tiền hôn nhân, các kỹ năng sống trước khi bước vào đời sống vợ chồng. Vì vậy, khi bắt đầu cuộc sống gia đình với nhiều khó khăn, khi xảy ra mâu thuẫn họ không biết cách xử lý, giải quyết dẫn đến hôn nhân đổ vỡ là điều khó tránh khỏi.

Một vụ ly hôn được Tòa án Nhân dân huyện Tân Uyên giải quyết trong thời gian qua.

Một nguyên nhân nữa dẫn đến ly hôn còn do người phụ nữ thường xuyên bị bạo lực gia đình, để lại hậu quả nghiêm trọng về thể chất, tâm lý. Khi bạo lực xảy ra, bản thân người trong cuộc bị xúc phạm về danh dự, nhân phẩm và thể chất nên không còn tìm thấy sự hòa hợp mà chỉ còn ức chế và sợ hãi nên không thể chịu đựng. Trường hợp của chị L.H.Y (thị trấn Tân Uyên) là một điển hình. Sau những lần chồng uống rượu về nhà là chửi bới, đánh đập vợ con, nhưng khi men say đã tan thì lại nói những lời yêu thương. Nhiều lần như vậy khiến chị Y. chai lỳ cảm xúc, đó là nguyên nhân khiến hôn nhân tan vỡ.
Có thể nói tệ nạn xã hội, cờ bạc cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, làm kinh tế gia đình giảm sút, gây tâm lý hoang mang, sợ hãi cho người thân. Vậy nên, nguy cơ gây tan vỡ và suy giảm sự bền vững của gia đình là hiện hữu. Nhấn mạnh hơn sự thay đổi về suy nghĩ của người phụ nữ so với trước đây, chị Dương Thị Tuyết Thanh cho rằng, xã hội ngày càng phát triển, con người cũng quyết liệt hơn trong việc bảo vệ cuộc sống hôn nhân của mình. Đàn ông rất khó chấp nhận sự phản bội của phụ nữ. Ngoài các nguyên nhân trên còn nhiều lý do khác dẫn đến ly hôn nếu các cặp vợ chồng không còn muốn chung sống.

Cần ý thức vun đắp

Nhằm hạn chế tình trạng ly hôn, nhất là trong giới trẻ và củng cố, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc để thực sự là “tổ ấm” của mỗi người, các địa phương cần nỗ lực xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu trong hôn nhân và gia đình; chống lối sống thực dụng, vị kỷ. Đẩy mạnh hoạt động truyền thông về xây dựng gia đình, đặc biệt cho giới trẻ. Tích cực triển khai xây dựng gia đình, bản, khu phố văn hóa; xây dựng và nhân rộng các mô hình gia đình điển hình, tiêu biểu, tạo ra phong trào xây dựng gia đình ít con, no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, phát triển bền vững. Tăng cường công tác hòa giải để các cặp vợ chồng muốn ly hôn có cơ hội đoàn tụ, nuôi dạy con cái.
Bên cạnh đó, các cặp vợ chồng phải yêu thương, tôn trọng, lắng nghe, chia sẻ và trách nhiệm. Điều quan trọng nhất là nghĩ về con cái, tôn trọng những giá trị truyền thống của gia đình Việt Nam. Khi có mâu thuẫn, xung đột xảy ra cần bình tĩnh, khéo léo giải quyết và tự điều chỉnh, bỏ cái tôi, sống có trách nhiệm hơn.
Về giải pháp được cho là sát thực tế nhất giúp gắn kết tình cảm các cặp vợ chồng, theo chị Nguyễn Thị Hồng Nguyên - Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Tân Uyên, đó là đẩy mạnh hơn nữa hoạt động của các Câu lạc bộ (CLB): “Xây dựng gia đình hạnh phúc”, “Không sinh con thứ 3”; thành lập CLB tiền hôn nhân, CLB gia đình trẻ. Thông qua các hoạt động CLB sẽ giúp các cặp vợ chồng gần gũi, chia sẻ và thấu hiểu nhau hơn.
Ngoài ra, chính quyền, các ban, đoàn thể cũng cần quan tâm, giúp đỡ trẻ em trong các gia đình đã và đang xảy ra bạo hành, ly hôn, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Biểu dương, nhân rộng gia đình điển hình vượt qua khó khăn, giữ vững hạnh phúc, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, kính trên, nhường dưới và nhân rộng các mô hình gia đình tiêu biểu trong mọi lĩnh vực. Mạnh mẽ lên án những hành vi thiếu đạo đức trong hôn nhân, bạo hành trong gia đình.