Tính đến thời điểm này, trên địa bàn huyện Phong Thổ còn trên 140 hộ dân sinh sống trong vùng có nguy cơ sạt lở cần chuyển đến nơi ở mới. Trong đó, tập trung chủ yếu tại các xã: Lản Nhì Thàng, Vàng Ma Chải, Mù Sang và Dào San với hơn 100 hộ. Công tác di dân ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở gặp khó khăn bởi nhiều nguyên nhân, khó nhất vẫn là vấn đề kinh phí khi ngân sách của huyện hạn hẹp, phụ thuộc chủ yếu vào sự hỗ trợ của tỉnh. Phần lớn các hộ phải di chuyển thuộc diện hộ nghèo, không đủ khả năng tự di chuyển.

Theo định mức kinh phí do nhà nước hỗ trợ cùng với các nguồn khác, mỗi hộ thuộc diện có nguy cơ sạt lở sẽ nhận được số tiền trên dưới 20 triệu đồng để thực hiện di chuyển nhưng rất ít hộ có thể thực hiện từ khoản kinh phí ấy. Với những hộ có điều kiện kinh tế khá hơn đã chủ động di dời ở xen ghép tại các bản lân cận hoặc những địa điểm an toàn.

Không những khó khăn về kinh phí, một vấn đề nữa là thiếu mặt bằng. Điển hình như tại xã Lản Nhì Thàng với trên 70 hộ cần di chuyển nhưng rất khó để bố trí mặt bằng cho tất cả các hộ này. Cùng với đó, tỉnh và huyện phải thực hiện khảo sát, đánh giá và bố trí kinh phí để giải phóng mặt bằng nơi ở mới cho người dân với số tiền lên đến hàng tỷ đồng. Với những khó khăn trên, tính đến hết tháng 6/2019, toàn huyện mới thực hiện di chuyển cho 144 hộ, hiện tại trên 140 hộ phải sống trong cảnh thấp thỏm, lo lắng khi mưa to kéo dài.

Ông Trịnh Khắc Tấn - Chủ tịch UBND xã Lản Nhì Thàng cho biết: Sau khi đền bù giải phóng mặt bằng xong, xã sẽ tiến hành di chuyển ngay các hộ dân trong vùng nguy cơ sạt lở kể cả trong mùa mưa. Hiện, xã phân công cán bộ trực, chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, vận động bà con đến ở nhờ nhà anh em, họ hàng khi có mưa lớn kéo dài. Những tài sản có giá trị lớn như: trâu, bò, thóc… xã hỗ trợ lực lượng cùng người dân di chuyển gửi nhờ ở những nơi an toàn.

Nước suối Mường So đang "ăn" sâu vào phía nhà ở của các hộ dân đầu cầu Phiêng Đanh, xã Mường So.

Ngày 10/7, chúng tôi về xã Mường So - một trong những địa phương có ít hộ nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở của huyện nhưng vẫn chưa thể di chuyển. Phía đầu cầu Phiêng Đanh thuộc bản Phiêng Đanh, xã Mường So hiện có 4 hộ dân gồm các ông, bà: Vàng Thị Mười, Pờ Văn Hạnh, Đồng Văn Chiến và Lò Văn Hải với trên 20 nhân khẩu sinh sống ngay bên bờ suối Mường So. Bà Vàng Thị Mười chia sẻ: Đất ở đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và cả gia đình sinh sống từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, từ năm 2018 đến nay, nước suối Mường So xoáy sâu vào bờ làm sạt lở đất của gia đình tôi cũng như các hộ khác. Hiện, chuồng chăn nuôi, công trình vệ sinh của gia đình đã bị cuốn theo dòng nước lũ, nhà ở cũng chỉ cách bờ suối vài bước chân. Tôi rất mong tỉnh, huyện sớm thi công bờ kè đá ở bờ suối hoặc hỗ trợ các hộ dân ở đây di chuyển đến nơi ở mới an toàn.

Tại các xã vùng cao như: Dào San, Vàng Ma Chải, Mù Sang… với đặc thù địa hình núi cao, đất pha cát, nguy cơ cao sạt lở đất. Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn huyện đã phối hợp với các xã tuyên truyền, vận động người dân di chuyển đến nơi ở an toàn trong những ngày xảy ra mưa lớn, kéo dài. Đồng thời, chủ động phương án ứng phó với thiên tai, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản. Huy động các lực lượng Bộ đội Biên phòng, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 356, Đồn Công an… sẵn sàng lực lượng ứng cứu người dân trong vùng có nguy cơ sạt lở.

Theo ông Trần Văn Quế-Chủ tịch UBND huyện Phong Thổ, việc triển khai di dời các hộ nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở của huyện đang gặp khó khăn về thiếu mặt bằng, kinh phí và một số hộ dân còn chủ quan trong công tác phòng chống thiên tai... Chính bởi vậy, đến nay nhiều hộ chưa di chuyển được. Với những hộ thuộc khu vực cầu Phiêng Đanh, huyện sẽ cho kiểm tra, đánh giá, bởi những hộ này chưa được báo cáo nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở. Trong trường hợp khẩn cấp sẽ cùng các lực lượng thực hiện hỗ trợ di dời khẩn cấp tới nơi an toàn nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho người dân.

Việc di dời các hộ dân trong vùng có nguy cơ sạt lở đến nơi an toàn là nhiệm vụ cấp bách, cần thiết hiện nay của huyện Phong Thổ. Hiện thực hóa nhiệm vụ đó trong thời gian sớm nhất, ngoài những nỗ lực của huyện rất cần sự hỗ trợ kinh phí của tỉnh.